De Dokwerker

Barend van Leeuwen

De Haagse koopman Van Leeuwen is geboren op 23 september 1917 in Den Haag en overleed op 6 augustus 1987 te Loosdrecht. Tijdens de oorlog werd hij opgepakt (op 16 oktober 1942) en naar Westerbork gedeporteerd van waar hij naar Kamp Blechhammer werd gebracht, de exacte datum is niet bekend.

Op 1 april 1944 werd Kamp Blechhammer een onderdeel van Kamp Auschwitz. Alle gevangenen van Blechhammer werden opgenomen in de administratie van Kamp Auschwitz en kregen ook een nummer op hun arm getatoeëerd. Van Leeuwen kreeg nummer 177898.
Hij ontsnapte op 20 december 1944 uit het kamp, omdat Blechhammer dus al eerder geïntergreerd was met Auschwitz is hij een uit Kamp Auschwitz ontsnapte gevangene.

Ontsnappen was onmogelijk, zo dacht men

Exacte cijfers zijn er niet, maar naar schatting 928 mensen hebben geprobeerd uit Auschwitz te ontsnappen. Op een poging stond de doodstraf door het onthouden van water, slaap en voeding.
Als een gevangene succesvol ontsnapte werden tien willekeurige gevangenen uitgehongerd. Voor zover men na heeft kunnen gaan waren 221 pogingen succesvol, waaonder die van Kazimierz Piechowski.

Kazimierz kreeg te horen dat een medegevangene zou worden vermoord waarop hij plande om met de veroordeelde en nog twee gevangenen te ontsnappen. Dat ging kinderlijk eenvoudig, ze klommen op 20 juni 1942 in de auto van een SS officier nadat ze de uniformen en wapens van vier SS'ers te pakken hadden gekregen.
De vier gevangenen naderden de poort en Kazimierz schreeuwde dat de bewakers de poort open moesten doen waarop de vier de vrijheid tegemoet reden en nooit meer werden gepakt.
Na de oorlog zat Kazimierz enkele jaren in een Poolse gevangenis omdat hij tegen de communistische regering was. Hij overleed op 15 december 2017 op 98-jarige leeftijd.
Van de 221 geslaagde pogingen om uit Auschwitz te ontsnapten werden later 25 mensen toch weer opgepakt. 196 mensen (878 mannen en 50 vrouwen) lukte het dus om definitief uit handen van de Duitsers te blijven.

Auschwitz-Birkenau State Museum

Oliwia Burzec van de afdeling Archief Analyses en Archiefinformatie van het Auschwitz-Birkenau Staatsmuseum hielp mij enorm bij de zoektocht naar de enige Nederlander die ooit uit Auschwitz wist te ontsnappen. Zij raadpleegde voor mij:

• lijsten van Westerbork van op transport gestelde gevangenen


• lijsten van inkomende gevangenen van Kamp Auschwitz


• documenten van de Gestapo te Ciechanow

Op het eind van de oorlog werd Barend in Katowice door de Russen opgepakt en naar Smolensk gestuurd, daar werd hij gedwongen om oorlogspuin op te ruimen. Hij verstond de Russen niet en zij hem niet, het beetje Duits dat hij kon deed de Russen vermoeden dat hij een oorlogsmisdadiger was en sloten hem op.
Onder de, voornamelijk, Duitse gevangenen, zaten ook veel meisjes en vrouwen die stelselmatig door de Russen werden verkracht.

...later meer...