De Dokwerker

De onderduiker

Net zoals de Nederlander en de onbekende soldaat niet bestaan is er ook geen onderduker die de geschiedenis in is gegaan als 'de onderduiker'. Simpelweg omdat er zoveel mensen ondergedoken hebben gezeten in even zovele omstandigheden.
Mijn eigen familie zat deels ondergedoken, hun verhaal steekt schril af bij dat van anderen. Anne Frank staat ons bij als iemand die onder erbarmelijke toestanden lang in het achterhuis heeft moeten verblijven om uiteindelijk toch de dood te moeten vinden in een Duits kamp.

Maar Anne zat op zich nog goed vergeleken bij veel anderen die bijvoorbeeld onder de vloer verstopt zaten, in een kast en niet in een huis achter een kast of zes keer moesten verhuizen, midden in de nacht, terwijl er een avondklok was en je het risico liep ter plekke te worden doodgeschoten.
Maanden of jaren ondergedoken zitten om dan op het eind van de oorlog, zoals Anne Frank, toch je dood te moeten vinden is verschrikkelijk. Maar er zijn ook mensen die het wel na konden vertellen. Zij ervaarden de oorlog als verschrikkelijk maar overleefden die wel. Aan het eind van deze pagina tref je een link aan naar een prachtige website over deze mensen. Ter inleiding vertel ik het verhaal van Maurice Meijer, kleuter in de oorlog.

Maurice stel ik als voorbeeld van hoe iemand de oorlog ervaart, door de ogen van een kind, welke invloed de weerzinwekkende haat van de Duitsers voor de Joden kan hebben.

Maurice Meijer, de onbekende onderduiker

Maurice werd in 1937 geboren, zijn broer in 1934. vader Salomon was ambtenaar en kon die baan als Jood niet behouden, zo oordeelden de Duitsers. Collega's van Salomon tekenden de verklaringen die nodig waren om hun baan te kunnen behouden, voor de Jood Salomon was er geen ontkomen aan, Joden waren niet wenselijk in overheidsfuncties.
Vader werd gedeporteerd, moeder Esther verdween uit zicht op de dag dat Maurice en zijn broer onderdoken. Haar illegale activiteiten waren door de Duitsers opgemerkt waarop zij werd opgepakt en naar Auschwitz gezonden, zij overleefde het kamp overigens wel.

De twee jongetjes waren op zichzelf aangewezen, vijf en acht jaar oud.

Een oom en tante vingen de twee op in hun huis aan de Nieuwe Herengracht, hun verblijfplaats was uit voorzorg de zolder. Via de Eerste Constantijn Huygensstraat en de Jacob van Lennepstraat kwamen ze uiteindelijk gedwongen in de crêche tegenover de Hollandsche Schouwburg (LINK) terecht. Al snel kon de leiding (je leest er meer over elders op deze site) de twee knaapjes weer terugbrengen naar hun oom en tante aan de Nieuwe Herengracht, zonder dat de Duitsers ze mistten.

Veel jongetjes werden ondergebracht in het Nederlands Israëlitisch Jongensweeshuis zodat ze onderwijs kregen, men dacht dat het er veilig voor ze zou zijn maar in het voorjaar van 1943 slaat het noodlot toe, de Duitsers 'gebruiken' de sjabbat om het weeshuis binnen te vallen en alle kinderen mee te nemen en ze op te sluiten in de Hollandsche Schouwburg.
De kinderen zouden op 6 maart 1943 massaal op transport worden gezet maar een oom redde hen op miraculeuze wijze. Amsterdam was niet langer een optie, de jonge broertjes werden naar Utrecht gebracht. Daar kwamen ze ongelukkiger wijze in een NSB gezin terecht, dat duurde niet lang, de jongetjes konden niet meer op dezelfde plek worden ondergebracht dus werden gescheiden.

Maurice verhuisde tweemaal in Utrecht om uiteindelijk in Bilthoven terecht te komen. Daar werd het bevolkingsregister door het plaatselijke verzet vernietigd waarna iedereen zich opnieuw diende te registrerem. Maurice liet zich met zijn onderduiktante inschrijven en heette sindsdien Ries Boerma. Het zou Maurice' redding zijn want het einde van de oorlog naderde en de Duitsers ontdekten nooit hoe het zat met de vele 'nieuwe' Bilthovenaren.

Na de oorlog vond Maurice zijn moeder terug die in Auschwitz geestelijk te zeer was aangedaan om nog van Maurice te kunnen houden, laat staan voor hem te kunnen zorgen. Het gezin was verscheurd. Jaren later kwam het alsnog goed.

Maurice trouwde met een Joodse onderduikster, samen gingen zij jarenlang langs scholen om 'hun' verhaal te vertellen. Ze vertelden van hun angst, de honger, niet-Joodse kinderen die wel naar school mochten en buiten konden spelen, de slaag die mevrouw Meijer kreeg, de jongetjes die niet uit de trein richting Sobibor konden ontsnappen en daar vergast werden, de hongerwinter, de suikerbieten, de razzia's, het als Jood verplicht moeten bidden, de afgedwongen dankbaarheid, het nooit meer rustig hebben kunnen slapen.

Andere achterhuizen

Het verhaal van Maurice is opgetekend vanaf de website 'Andere achterhuizen'. Een prachtig document met tekeningen, gesproken verhalen en een beeld van 'onderduik' zoals duizenden dat in de Tweede Wereldoorlog hebben moeten ervaren.
Velen werden na jaren van onderduik alsnog opgepakt, gedeporteerd en veelal vermoord in de nazikampen. Klik op het plaatje van nederland om de website te bezoeken, zeer de moeite waard!