De Dokwerker

Verzetskruis

Voor hen die een bijzonder moedige daad hebben verricht tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er veel onderscheidingen maar drie springen eruit.
Yad Vashem (link), het Verzetsherdenkingskruis (komt later nog aan de orde op deze site) en het Verzetskruis.

Voluit heet deze onderscheiding 'Verzetskruis 1940-1945'. De Militaire Willems-Orde is weliswaar ook voor erehelden uit de Tweede Wereldoorlog maar deze hoge onderscheiding is in later jaren ook uitgereikt aan militairen die zich tijdens een andere oorlog of missie onderscheiden hebben.
Het Verzetskruis zal nooit meer uitgereikt worden!

Minder dan honderd maal uitgereikt
Deze koninklijke onderscheiding is een eerbetoon die door Koningin Wilhelmina 95 maal is uitgereikt en waarbij zij iedere keer een persoonlijke brief schreef voor de nabestaanden. De medaille geeft de waardering weer voor getoonde uitzonderlijke moed tijdens de bezettingsjaren. Slechts één persoon kreeg de onderscheiding bij leven: Gerard Tieman kreeg de versierselen in 1946 opgespeld.
Het Verzet stond niet te wachten op een onderscheiding, immers, verzet tegen een bezettingsmacht zou geen teken van uitzonderlijke moed moeten zijn maar de normaalste zaak van de wereld. Het aannemen van een medaille zou uit ijdelheid zijn.

Wel respect, geen ijdelheid Met de mening van het verzet werd rekening gehouden, daarom besloot de Kroon het Verzetskruis alleen toe te kennen aan overleden helden, het werden er uiteindelijk 93. Gerard Tieman was de 94-ste, de laatste medaille werd symbolisch uitgereikt aan een monument dat slechts in gedachten bestaat, namelijk de 'onbekende Joodse soldaat'.

Amsterdamse verzetshelden die een verzetskruis uitgereikt kregen waren: Jan Jozua Barendsen, Franciscus Duwaer, Walraven van Hall (link), Louis Jansen, Arthur Meerwaldt, Frederik Nieuwenhuijsen, Jacobus Oranje en Gerrit Jan van der Veen (link.)

In totaal werd het kruis als volgt uitgereikt aan:
84 keer aan in de oorlog gestorven Nederlanders
7 keer aan in de oorlog gestorven Fransen
2 keer aan in de oorlog gestorven Belgen
1 keer aan een symbolisch monument, de onbekende Joodse soldaat
1 keer aan een overlevende van de oorlog, Gerard Tieman

Gerard Tieman

De enige die het Verzetskruis als overlevende van de Tweede Wereldoorlog kreeg opgespeld was de Amsterdammer Tieman die op 1 maart 1926 werd geboren en student was aan de analistenopleiding van het Instituut Korver te Utrecht.
Tieman kreeg de versierselen door koningin Wilhelmina opgespeld toen hij in het blindeninstituut van Bussum verbleef, waar hij herstelde van verwondingen die hij tijdens de oorlog had opgelopen bij het werken met explosieven.

Op dit moment doe ik onderzoek naar de heldendaden van Tieman en wat er van hem geworden is. Er is namelijk nergens iets over hem te vinden.

Oorlogsherinneringskruis en Mobilisatie-Oorlogskruis

Het Oorlogsherinneringskruis is in 1944 ingesteld om leden van krijgsmachtonderdelen te belonen voor verdiensten. Dit geeft al aan dat praktisch iedereen die onder de wapenen was geweest in aanmerking kon komen voor deze medaille. Maar ook koopvaardij- en vissersschepen en de burgerluchtvaart vielen onder de regeling.
Als men korter dan zes maanden gediend had of zich anderzijds had onderscheiden maar toch niet in aanmerking kon komen voor het Oorlogsherineringskruis kon men mogelijk in aanmerking komen voor het Mobilisatie-Oorlogskruis dat in 1948 werd ingesteld.

Kruis van Verdienste

Deze onderscheiding werd door een hogere in rang uitgereikt aan een militair voor getoonde moed. Dit kruis werd door de regering in ballingschap in de Tweede Wereldoorlog ingesteld, Prins Bernhard bepaalde uiteindelijk wie de onderscheiding kreeg waarna deze dus door een hogere in rang werd uitgereikt. Dit gebeurde tweeduizend keer, de eer was niet voorbehouden aan Nederlanders.
Het kruis wordt nog regelmatig toegekend, het is dus geen onderscheiding die specifiek bij WO2 hoort.

Vliegerkruis

Het Vliegerkruis was een beloning voor getoonde moed of beleid en werd in augustus 1941 ingesteld voor vliegende militairen en is gelijkwaardig aan het Kruis van Verdienste.

Bronzen Kruis

Vóór het Kruis van Verdienste was het Bronzen Kruis (ingesteld op 11 juni 1940) de laagste onderscheiding voor getoonde moed. In 1941 'steeg' dit kruis echter in aanzien omdat het in tegenstelling tot het Kruis van Verdienste wel een dapperheidsonderscheiding betrof en wordt ook nog regelmatig uitgreikt.

Pagina's gerelateerd aan het verzet

   Hannie Schaft
   Herdenkingskruis
   Het Parool
   Olympia
   Onbekende helden
   Oorlogsmonumenten
   Verzetsbank
   Verzetskruis
   Verzetsmuseum
   Yad Vashem