De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Redder en slachtoffer: Raoul Wallenberg

Een van de grootste mysteries van de Tweede Wereldoorlog is de verdwijning van een man die tienduizenden Joden het leven redde. Na de oorlog maakten (te) weinig mensen zich druk genoeg om deze man. Tot op de dag van vandaag wordt er beweerd dat hij na de oorlog nog lang in leven is geweest en misschien zelfs nog wel leeft.

In 1995 krijgt ene Raoul Walenberg de Europese Mensenrechtenprijs van de Raad van Europa, maar krijgt hij hem ook uitgereikt, doet de Raad ook maar één poging hem te traceren of op zijn minst om vast te stellen wat er met deze held is gebeurd? Nee, hij krijgt de prijs posthuum, men gaat er van uit dat hij twee jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog is gestorven.
Wie was deze man en waarom doet niemand iets?

Familie Wallenberg
De familie Wallenberg gaat tot ver terug in de Zweedse geschiedenis. De meeste leden van de familie waren bankiers, ondernemers en diplomaten. De familie Wallenberg is ook nu nog een zeer rijke en invloedrijke familie in Zweden.

Raoul is 32 en diplomaat als het neutrale en dus afzijdige Zweden hem naar de ambassade in Boedapest (Hongarije) stuurt. Hij zorgt voor paspoorten en huisvesting voor tienduizenden Hongaarse Joden, ook laat hij honderden Joden voor zich werken waardoor ze de Jodenster niet hoeven te dragen en dus met rust worden gelaten door de Duitsers.

De Russen bevrijden Hongarije, het einde voor Raoul
De Russen verdrijven de nazi's van het oostfront, die rukken op naar het westen waar ze onder andere bij Arnhem de oorlog nog maanden weten te rekken.
In januari 1945 pakken de Russen Wallenberg op omdat ze hem verdenken van spionage voor Amerika, dat baseren ze op niets anders dan dat hij vloeiend Russisch spreekt. Twee jaar na de oorlog zou deze kerngezonde 35-jarige man zijn overleden aan een hartaanval, maar dit nieuws brengen de Russen pas tien jaar na dato (in 1957 dus) naar buiten, iets wat op zich al vreemd is.

De wildste verhalen doen de ronde over Raoul Wallenberg. Hij zou vergiftigd zijn, doodgeschoten of nog in leven zijn en zich in een psychiatrische inrichting bevinden. Hij zou nu ouder dan honderd jaar zijn, erg aannemelijk is dat niet.

Zweden vraagt bij herhaling om opheldering bij de Russische autoriteiten die in 1991 een delegatie van de Zweedse regering toestaat om onderzoek te doen. Het duurde tien jaar voordat er een eindconclusie kon worden getrokken.

Vlak daarvoor verklaren de Russen dat ze Wallenberg destijds ten onrechte voor spionagepraktijken hebben aangehouden en vastgezet in een Russische cel. Er werd door de Zweedse pers op basis van, uit het onderzoek gelekte, informatie gespeculeerd dat Wallenberg in 1989 was overleden in een Moskouse psychiatrische inrichting.

De Zweedse delegatie kon niet bevestigen dat de eerder door de Russen gedane mededelingen omtrent het vermeende overlijden van Wallenberg in 1947 klopten. De Russen waren niet bereid alle archieven te openen. Wat wel vast kwam te staan is dat de Zweedse regering kort na de oorlog Wallenberg aan zijn lot heeft overgelaten en geen enkele serieuze poging heeft ondernomen Raoul terug te halen naar Zweden.

Nieuwe ontwikkelingen?

Er zijn nog altijd mensen die onderzoek doen naar de zaak Wallenberg. In 1961 woont een Zweedse professor een congres bij in Moskou waarbij zij van een Russische collega verneemt dat Wallenberg nog in leven is en zich in een zeer slechte gezondheid bevind. Het duurt drie jaar voordat de Russen officieel reageren op Zweedse verzoeken om opheldering. Wallenberg zou toch echt al in 1947 overleden zijn in een gevangenis (!)
Dat is vreemd, want op 6 februari 1957 verklaarden de Russen nog dat hij op 17 juli 1947 plotseling een hartaanval had gekregen in een psychiatrische inrichting.

Een halfbroer van Wallenberg leest in informatie die in 2010 door twee Duitse journalisten in Rusland werd gevonden dat de Russische geheime dienst heeft verklaard dat Wallenberg op 22 en 23 juli 1947 verhoord is.
De verklaring van 1957 sprak van 17 juli 1947 als sterfdag, dan kun je een week later niet meer verhoord worden.

Toen de Russische president Medvedev in 2009 een staatsbezoek aan Zweden bracht heeft de Zweedse regering hem gevraagd of hij wil meewerken aan een onderzoek wie er in juli 1947 zijn verhoord en wie er mogelijk is overleden. Op die manier zou vast kunnen komen te staan of Wallenberg wel 'gevangene 7' was die toen is overleden of dat hij toch nog langer heeft geleefd.
Het antwoord moet nog komen. Medvedev is inmiddels geen president meer.

Vragen aan Poetin
Aan Poetin, de opvolger van Medvedev, zijn een aantal vragen voorgelegd, meerdere malen is hem verzocht antwoord te geven, dat blijft al meer dan tien jaar uit:

Vraag 1
Kan Moskou bevestigen en daarmee erkennen dat Wallenberg om humanitaire redenen in Boedapest was toen hij door de Russen werd opgepakt en dus geen activiteiten ontplooide tegen de geallieerden?

Vraag 2
Wat vind Moskou nu van het destijds oppakken van een diplomaat van een neutraal land. Is dit niet een schending van ook destijds geldende internationale wetten?

Vraag 3
Na 1947 is Wallenberg volgens een Russische dokter jarenlang door haar verzorgd. Op welke medische gronden vond de verzorging plaats?

Vraag 4
Wat vind Poetin persoonlijk van de deportatie en opsluiting in Russische gevangenissen van Poolse burgers en Amerikaanse soldaten door Stalin en wat is er met hen gebeurd?

Vraag 5
De Russische geheime dienst zegt een groot dossier te hebben over Raoul Wallenberg, wanneer worden deze documenten aan de familie Wallenberg overgedragen?

Vraag 6
Kan Rusland respect en begrip opbrengen voor het feit dat de wereld nog altijd wil weten wat er met de held Wallenberg gebeurd is?

Eerbetoon
Wallenberg heeft in diverse steden, straten en pleinen naar hem vernoemd gekregen. In Zweden verscheen zijn beeltenis op een postzegel. Zijn familie wil echter maar één ding, de stoffelijke resten van Raoul.
Oud president Breznjev is nog altijd populair in Rusland, hij leidde de eenheid die de arrestatie en deportatie naar Rusland van Wallenberg initieerde. Volledige openheid van zaken zou de al lang overleden oud-president kunnen schaden, dat willen Medvedev en Poetin koste wat het kost voorkomen. Bovendien zouden zij gezichtverlies lijden omdat ze een held onschuldig en zonder enige vorm van proces hebben opgesloten.
Dit zegt iets over de mentaliteit van de Russen.

Raoul Wallenberg redde het leven van 50 tot 100.000 Joden. Hij wordt gezien als de grootste redder van Joden tijdens de holocaust.

November 2009

De Russische president Medvedev brengt een staatsbezoek aan Zweden maar geeft geen antwoord op de vraag of hij wil meewerken aan een onderzoek.

September 2010

Een halfbroer van Wallenberg maakt uit door twee journalisten gevonden documenten op dat Wallenberg op 22 en 23 juli 1947 nog verhoord is terwijl de Russen eerder verklaarden dat Wallenberg op 17 juli 1947 was gestorven.

December 2011

Zweedse regeringen hebben er nooit twijfel over laten bestaan dat zij zeer verontwaardigd zijn en blijven over de houding van de Russen in de zaak 'Wallenberg'. Hoe vaak en hard de Zweden ook protesteerden, smeekten of vroegen, de Russen zwegen in alle toonaarden en kwamen slechts met leugens.

Mei 2012

Zweden heeft een Wallenbergjaar afgekondigd ter gelegenheid van zijn geboortedag, in augustus 2012 zou hij 100 jaar zijn geworden. Biograaf Bengt Jangfeldt zegt bewijzen te hebben gevonden dat Raoul bij zijn aanhouding door de Russen 15 kilo goud en sieraden van Joden bij zich had. Wellicht is dit de verklaring voor zijn verdwijning.
Ook komt er een nieuw onderzoek naar wat er met Raoul gebeurd is, de Zweedse regering doneert 50.000 Euro aan vier onderzoekers die getuigen gaan bezoeken die niet eerder zijn gehoord.

Juni 2013

De Zweeds-Hongaarse schrijver Gellért Kovács was een van de onderzoekers die met steun van de Zweedse regering onderzoek deed naar wat er met Wallenberg is gebeurd. Voor het eerst werd er gekeken naar welke activiteiten hij ontplooide tijdens zijn dienstverband in Hongarije. Raoul steunde het anti-communistische verzet, dit was bekend bij de Russen die hem direct na de oorlog oppakten en ontvoerden naar de communistische Sovjet-Unie.
Het achterwege blijven van doortastendheid bij de Zweedse regering is hiermee ook verklaard, zij kozen geen partij voor, maar ook niet tegen de Russen en de nazi's. Dat Wallenberg het anti-communistische verzet steunde deed hij geheel op eigen houtje. Na de oorlog wilde Zweden de Russen niet voor het hoofd stootten en deden dus nagenoeg niets. De diplomaat Wallenberg leverde handgranaten en wapens aan het verzet. Hongarije was tentijde de jaren 40-45 bondgenoot van nazi-Duitsland. Meer dan een half miljoen Hongaarse Joden lieten het leven in de gaskamers van de nazi's.

2014

Iedereen zwijgt.

Het Raoul Wallenberg Memorial in Stockholm, Zweden
Dit monument van de Deense beeldhouwer Kirsten Ortwed
staat sinds 2002 aan het Raoul Wallenberg plein

Ook in Budapest en New York staan memorials voor hem

2015

Iedereen zwijgt.

Maart 2016

De belastingdienst in Zweden wil Raoul Wallenberg dood laten verklaren, een verzoek hiertoe komt van de bank die de nalatenschap van Wallenberg beheert. Wallenberg kwam uit een machtige, rijke familie. In het najaar van 2016 mag een definitief besluit worden verwacht.

Augustus 2016

Generaal Ivan Serov stierf in 1990, in de vijftiger jaren was hij hoofd van de KGB toen Wallenberg naar alle waarschijnlijkheid nog leefde. In 1994 vinden werklui in een verborgen ruimte van zijn voormalige vakantiehuis een dagboek van Serov waaruit nu gepubliceerd is. Nikita Khrushchev was leider in Rusland, hij wilde de betrekkingen met Zweden verbeteren en gaf klaarheid in de zaak Wallenberg. Josef Stalin zou reeds in 1947 opdracht hebben gegeven om Wallenberg te executeren.

De Russen waren 'gewoon' om gevangenen na tien jaar vrij te laten, daarvan zijn er voorbeelden te over, maar Wallenberg vrijlaten zou een schande over Rusland brengen. Waarschijnlijk heeft hij tientallen jaren in Russische gevangenschap doorgebracht. In 1993 verklaarde Varvara Larina, verpleegster in de ziekenboeg van een gevangenis in de Russische stad Vladimir dat er een gevangene zat die in strikte isolatie zat.
Ze lieten haar enkele foto's zien, daartussen zat een nooit eerder gepubliceerde foto van Raoul, ze haalde hem er gelijk uit.

Nabestaanden van Wallenberg vroegen de Russische presient Vladimir Poetin in augustus 2016 of zij de resten van Raoul mochten hebben om hem te begraven bij zijn familie. Het blijft nog steeds angstig rustig. Wallenberg zou gecremeerd zijn na de instructie van Stalin om hem dood te schieten.

Oktober 2016

Zweden heeft Raoul Wallenberg officieel dood verklaard.


Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem