De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Burgemeester tegen wil en dank?

Als er oorlog uitbreekt en je land wordt bezet heb je als burgemeester twee keuzes, meewerken of wegwezen. In Amsterdam zat een burgemeester die ageerde tegen de NSB en de nazi's. Zo was het in weinig gemeenten in Nederland tijdens de bezetting, de meesten bleven op hun post en hadden het ook makkelijker dan in Amsterdam waar de bevolking voor een groot deel uit Joden bestond.
Na de oorlog werden ruim 500 van 1.000 burgemeesters ontslagen, verreweg de meesten waren lid van de NSB, slechts 75 niet. Voor de vervolging maakte het niet uit omdat allen verweten werd mee te hebben gewerkt met de bezetter.

Dat het uiteindelijk niet uitmaakte of je protesteerde blijkt goed uit de post van burgemeester tijdens de oorlog in Amsterdam, er werd simpelweg een meegaander kandidaat gezocht.

Willem de Vlugt

1921 - 1941
Amsterdammer De Vlugt wordt in 1872 geboren, het einde van de oorlog zou hij niet halen, hij stierf van ouderdom (72) in februari 1945 in zijn toenmalige woonplaats Aerdenhout.

De Vlugt had eigenlijk vier beroepen, assuradeur, houtbewerker, aannemer en politicus. Als ARP'er ging hij de Tweede Kamer in, de Amsterdamse politiek trok hem echter meer, in 1918 werd hij wethouder in de hoofdstad, drie jaar later burgemeester.
Toen de Duitsers Nederland bezetten mocht De Vlugt nog een jaar aanblijven, na de Februaristaking van 1941 moest hij het veld ruimen voor de liberaal Voûte, die pro-Duits was.
Willem de Vlugt is met zijn twintig dienstjaren de langszittende burgemeester van Amsterdam.

Edward Voûte

1941 - 1945
Als je tijdens een oorlog de steun van de bezetter hebt ben je geen frisse jongen, daar is niets aan gelogen. Edward Voûte was pro-Duits, nog net geen lid van de Unie of de NSB, maar de Duitsers legden hem geen strobreed in de weg.

Om een goede kans te maken werd Voûte SS'er, dat hielp hem, want de Duitsers ontsloegen De Vlugt in februari 1941 en zette Edward op zijn stoel. In het laatste jaar van de bezetting zag Edward Voûte de bui al hangen en probeerde hij aansluiting te vinden bij anti-krachten, maar die vertrouwden hem niet.
Loe de Jong was mild over hem, dit was hoogstwaarschijnlijk ingegeven doordat ambtenaren en eigendommen van de gemeente met rust werden gelaten door de nazi's. Dat dit kwam omdat Edward Voûte verder volledig meewerkte in alles wat de bezetter vroeg liet De Jong buiten beschouwing. De Joden hebben nooit op enige steun van deze burgemeester kunnen rekenen. Zijn trouw aan de bezetter werd beloond met het burgemeesterschap van Diemen op het eind van de oorlog.

Na de oorlog werd hij gearresteerd, maar door tussenkomst van ambtenaren en medewerkers van de politie kwam hij tot tweemaal aan toe vrij. De bewijzen tegen hem waren echter dermate talrijk dat hij tot drie en een half jaar cel werd veroordeeld waarvan hij tweederde uitzitte, hij overleed in juni 1950, een jaar na zijn vrijlating.

Feike de Boer

1945 - 1946
De Boer (1892) werd direct na de oorlog burgemeester van Amsterdam, echter, dit was een tijdelijke functie, hij zou al spoedig (1946) worden opgevolgd door Arnold Jan d'Ailly die beoogd Minister was, maar die post aan zich voorbij zag gaan, als 'troost' mocht hij eerste burger van de hoofdstad worden.
Gijs van Hall volgde in 1956 Jan d'Ailly op nadat uit was gekomen dat die een buitenechtelijke affaire had met Gisèle van Waterschoot van der Gracht

Feike de Boer was een reder die tijdens de oorlog twee gezichten had getoond. Hij was lid van de Nederlandsche Unie, maar zag al vrij snel 'het licht' gezien en sloot zich aan bij het verzet. De Duitsers arresteerden hem en sloten hem voor korte tijd op in interneringskamp Sint Michielsgestel.
Toen hij werd vrijgelaten organiseerde hij mede dat er geld kwam voor het verzet. De Boer geldt als een goed burgemeester die zich vooral inzette voor het economisch herstel van Amsterdam (Schiphol en de haven.) Koningin Wilhelmina reikte hem in 1946 het nieuwe wapen van Amsterdam uit waarop Heldhaftig, Vastberaden en Barmhartig prijkt.

Feike overleed in 1976.

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem