De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

De Indische kwestie

De Nederlands-Indische gemeenschap verlangt gerechtigheid aan allen die door de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië have en goed verloor en nog achterstallig salaris en pensioen te goed heeft. Zeventig jaar lang schoof ieder kabinet dit voor zich uit en weigerde het op te lossen.

Met een oproep probeert de Stichting Vervolgingsslachtoffers JAPPENKAMP de regering te bewegen temoet te komen aan de wensen van de Nederlands-Indische gemeenschap die zich in de steek gelaten voelt door Nederland.
Sinds 2001 houdt de SVJ zich bezig met het behartigen van de belangen van slachtoffers (en hun nakomelingen) van de Japanse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog.
De Japanse concentratiekampen en gevangenissen in het voormalig Nederlands-Indië en omringende landen in Zuid-Oost Azië hebben enorm veel leed aangericht. Velen hebben als gevolg van de internering inkomen gederfd, terwijl bovendien have en goed, eigen huizen en bedrijven totaal verloren gingen.

Duitsers jegens Nederland | Japanners jegens Nederlands-Indië

JAPAN IN NEDERLANDS - INDIË DUITSLAND IN NEDERLAND
Racisme: blankenhaat Racisme: Jodenhaat
Nederlanders uit hun huizen gezet, inboedel en persoonlijke bezittingen achterlatend Joden uit hun huizen gezet, inboedel en persoonlijke bezittingen achterlatend
Mannen gescheiden van vrouwen en kinderen Mannen gescheiden van vrouwen en kinderen
Transport in vrachtwagens en geblindeerde treinen Transport in vrachtwagens en geblindeerde treinen
Beleid gericht op vernietiging door stelselmatige uithongering en waterrantsoenering Beleid gericht op vernietiging door middel van gaskamers
Onthouding medicijnen tegen onder andere malaria dysentrie en beri-beri Onthouding medicijnen tegen onder andere typhus en cholera
Mishandeling door Kempetai (bewakers) Mishandeling door SS'ers (bewakers)
Dwangarbeid Dwangarbeid
Trauma's, lichamelijke en geestelijke klachten Trauma's, lichamelijke en geestelijke klachten


Op 8 december 1941 verklaarde de Nederlandse regering officieel in oorlog te zijn met Japan. Om veel andere redenen, maar ook vanwege deze omstandigheid, verlangt de SVJ dat de Nederlandse regering haar volledige verantwoordelijkheid neemt.

Stichting Vervolgingsslachtoffers Jappenkamp

Relaas

Naar aanleiding van een artikel in mijn blog reageerde Maria Knijn van indosite.nl. Zij vroeg of ik aandacht wilde besteden aan de Indische families die in de jaren 50 naar Nederland kwamen en in Nederlands Indie de buitenwijken van Amsterdam, Slotermeer, Slotervaart, Geuzenveld en Osdorp woonden.

Als klein kind maakte Maria mee dat haar ouders moesten zorgen voor een oud echtpaar wat zwaar ondervoed in Slotermeer een huisje kreeg aan het einde van hun straat. Zij hebben een tijd voor dat echtpaar gezorgd, totdat ze weer wat bijgekomen waren, daarna ging omaatje weer zelf koken..

De vriendjes van Maria waren Nederlandse en Indische kinderen, die in feite natuurlijk net zo Nederlands waren als de rest. Lang ging de discussie over of zij allochtoon waren of Nederlander. Belachelijk vindt Maria. Zo zegt zei: "Bij ons op school zaten veel Indische kinderen, later kwamen daar ook kinderen uit de Molukken bij en helemaal niets hierover vind ik op uw site over Amsterdam.
Wij zijn kennelijk de Indo's vergeten? Gaat het Indisch erfgoed verloren? Of is het zo dat zij zo geïntegreerd zijn dat ze niet opvielen?"

Aan deze oproep geeft Jopie Loos graag gehoor.

Maria: "Hier een stuk dat niet mag ontbreken bij De Dokwerker..........."

De Indische diaspora

Na de Tweede Wereldoorlog werd Indonesië in 1949 onafhankelijk en kozen de meeste Indische mensen voor repatriëring naar Nederland. De Indonesische regering gaf de Indische Nederlanders in 1949 twee jaar de tijd om te beslissen of men het Indonesisch staatsburgerschap verkoos (warga negara asing.)
Slechts een beperkt aantal Indo's koos hiervoor. Velen kwamen na verloop van tijd op dit besluit terug omdat hun maatschappelijke positie in het nieuwe Indonesië sterk onder druk stond. Het gevolg was dat velen daarna alsnog kozen voor migratie naar Nederland ('spijtoptanten') en de Nederlandse nationaliteit verkozen boven de Indonesische nationaliteit.
Ruim 300.000 Indische Nederlanders repatrieerden tussen 1946 en 1964 in vier golven naar Nederland; 50.000 van hen emigreerden weer, onder andere naar de Verenigde Staten en Canada en Nieuw Zeeland.

De eerste jaren in Nederland
Indische mensen tonen zich over het algemeen sterk aanpassingsbereid, al dit was ook een vorm van zelfbehoud. Veel Indische gezinnen werden in Holland eerst in contractpensions opgevangen en zelfstandige huisvesting werd alleen gehonoreerd als men zich geassimileerd gedroeg.
In die periode was er vanuit maatschappelijke organisaties en overheid sprake van een vorm van betutteling van de Indische gemeenschap in combinatie met een benepen opvatting over de groep, met name in de jaren '50.
Nederland stelde culturele verschillen gelijk met culturele achterstanden. Bovendien wilde Nederland zo snel mogelijk het hoofdstuk van de koloniale geschiedenis afsluiten.

In stilte
Het steeds maar ingesteld zijn op je aanpassen aan je Nederlandse omgeving kan als gevolg hebben dat Indische mensen hun eigen culturele achtergrond steeds meer onderdrukken of ontkennen. Over de traumatische ervaringen tijdens oorlog en Bersiap werd gezwegen, aangezien men in Nederland door de eigen oorlogservaringen geen tijd had om naar de 'verhalen' van de Indische Nederlanders te luisteren.
Als niemand in je omgeving interesse toont voor je achtergrond houd je zowel de goede als slechte herinneringen aan vroeger maar liever voor jezelf. Kinderen van 1e generatie Indische ouders stuiten, als gevolg daarvan, vaak op de 'geslotenheid' van hun ouders als het gaat om het Indisch verleden in Indië. Wat je kwetsbaar maakt daar praat je niet makkelijk over.
De ervaringen in de oorlogstijd, met name de Japanse bezetting en de Bersiapperiode, heeft de situatie extra gecompliceerd voor de 1e generatie en ook voor kinderen daarvan die kort voor de Japanse bezetting geboren werden.
De combinatie van enerzijds de dierbare herinneringen aan Indië, maar anderzijds ook de trauma's van de oorlogstijd hebben het terugblikken op de verleden tijd voor veel Indische mensen uit de eerste en soms 2e generatie extra gecompliceerd. Bij een deel van de eerste generatie Indische Nederlanders komt pas nu op hoge leeftijd de behoefte naar boven om te vertellen over de dingen die zij in hun leven hebben meegemaakt en waarover zij altijd hebben gezwegen.

Contractpensions
De huisvesting:
Vanwege de woningnood werden de Indische Nederlanders tijdelijk gehuisvest in zogenaamde contractpensions, veelal gelegen in toeristische gebieden die - zeker in die krappe naoorlogse - periode - een overschot hadden aan hotels.
De hotels die als contractpension werden aangenomen waren meestal zwaar verouderd en verkeerden in slechte staat. Vaak moesten hele gezinnen op een of twee kleine achterafkamertjes bivakkeren. De kamers waren klein en voorzien van een enkele wasbak met alleen koud water. Bij veel hotels was het meubilair vaak slecht. De veren schoten bij wijze van spreken uit de fauteuils en het gebeurde niet zelden dat een stoel het begaf als iemand erop ging zitten.
Dat het plaatsen in een kleine ruimte van zoveel verschillende mensen uit een land waar men net twee oorlogen achter de rug had (Jappentijd) en Bersiap periode) vaak tot onderlinge sociale problemen en soms tot gewelddadigheden in het pension leidde is duidelijk.

Westerbork:
Een groep Indische Nederlanders werden vanaf 1950 in voormalige concentratie-kampen gezet o.a. het voormalig Judendurchgangslager Westerbork dat toen de naam 'De Schattenberg' kreeg. Oud-bewoners van De Schattenberg komen aan het woord en vertellen over het leven in het kamp maar ook van hun latere geschiedenis.

Paleis Het Loo:
De film toont het verhaal van een vrouw die met haar gezin samen met zo'n 50 andere gerepatrieerden opgevangen werd in paleis Het Loo. Prinses Wilhelmina had een vleugel van haar paleis ontruimd en gereed laten maken voor de opvang van Indische gezinnen. Personen die hier gewoond hebben denken met positieve gevoelens terug aan deze periode in hun leven.
Prinses Wilhelmina zorgde als een moeder voor haar gasten en Koningin Juliana kwam regelmatig met een breiwerkje op bezoek in de recreatiezaal. Men mocht er spelen in de tuin en in de bossen, had volop ruimte en op het eten na (dit werd verzorgd door een naburig restaurant!) leek het bijna wel op een vakantieoord.

Het eten:
De bevolkingsgroep die in Indië een hoogstaande eetcultuur had ontwikkeld, moest hier gaan wennen aan de naoorlogse Nederlandse kost. Elke dag aardappels, groenten en vlees van mindere kwaliteit, 's morgens pap en brood met reuzel, het waren geen uitzonderingen. Het feit dat de pensionhouder een vast bedrag per gast kreeg uitgekeerd dat hij naar eigen goeddunken mocht besteden, had zijn effect op de kwaliteit van het voedsel.

"Dat de omstandigheden zo slecht waren heb ik echt nooit geweten.
Ik dacht ook dat mijn moeder altijd goed was opgevangen toen ze naar Nederland kwam. Toen ik haar er laatst naar vroeg zij ze dat ze in een gezin zat en dat de mevrouw heel onaardig was. Al heel vroeg moest het licht uit en elke avond kregen ze hele vieze pudding door mevrouw zelf gemaakt. Ze konden de pudding nooit weigeren en mijn moeder en zus gaven de pudding stiekem aan de hond.
Maar tot overmaat van ramp werd die hond er misselijk van en kotste de hele pudding uit. Betrapt dus!"

Zelf koken mochten de mensen in de contractpensions over het algemeen niet, hoewel het op de kamers stiekem wel geprobeerd werd. Saté maken op een omgekeerde strijkbout, rijst en sambal klaarmaken op een klein elektrisch komfoortje.
Vanwege het brandgevaar waren de pensionhouders hier uiteraard niet gelukkig mee.

Baden:
Er waren onvoldoende toiletten op de gang, zodat lange wachtrijen ontstonden en er was vaak maar één badkamer voor het hele hotel. De hygiënische omstandigheden waren zelfs voor die tijd vaak slecht.

"Mensen die in Indonesië gewend waren iedere dag drie keer in bad te gaan, moesten op zaterdagmiddag uren in de rij staan om enkele minuten te kunnen douchen. Na tien minuten, klaar of niet klaar, ging de warmwaterkraan dicht. Op andere dagen was baden niet mogelijk."

Kleding:
Omdat de meeste mensen niet meer bij zich hadden dan wat lichte zomerkleding werd er in eerste instantie door de overheid voor kleding gezorgd.

"We werden meteen naar een grote loods van het rode kruis gebracht. Daar lagen op de grond bergen gebruikte kleding. We moesten er zelf maar wat uittrekken waarvan we dachten dat we het konden gebruiken.
Kleding voor de kinderen moesten we altijd te groot nemen: ze moesten 'op de groei' zijn."
Later kregen de mensen kledingvoorschotten waarmee ze in speciale winkels zelf kleding mochten gaan aanschaffen. Dit voorschot moest later helemaal terugbetaald worden."

Terugbetaling:
Waarvan veel mensen niet op de hoogte zijn en wat de meesten vaak ook verbijstert is het feit dat de repatrianten alles zelf hebben moeten terugbetalen. Ze kregen hun wekelijkse zakgeld van de contactambtenaar, maar wat er niet bij werd verteld is dat van ieders salaris 60% werd ingehouden voor kost en inwoning.
Ook de kleding en meubelvoorschotten (als men een huis had toegewezen gekregen) moesten tot op de laatste cent worden terugbetaald. Veel Indische Nederlanders van de eerste generatie hebben tot aan hun dood maandelijks een nog vast bedrag moeten afstaan.

De ontvangst in Nederland:
Het was voor de eerste keer in de geschiedenis dat zo'n grote groep mensen uit het buitenland in een keer Nederland binnenkwam. De reacties van de Nederlandse bevolking, in die tijd absoluut niet gewend aan medeburgers uit een andere cultuur en absoluut onwetend over het dagelijkse leven in Indië, waren vaak ontactisch en zelfs pijnlijk.
Indische mensen voelden zich Nederlander en waren opgevoed met een groot aantal elementen uit de Nederlandse cultuur. Hier werden ze bekeken alsof ze regelrecht uit de jungle kwamen. Vragen als: "Woonden jullie daar in een hut?", "Leuk dat u nu ook eens in een auto kunt rijden" of "Waar hebben jullie Nederlands leren spreken?" geven aan dat de gemiddelde Nederlander er absoluut geen idee van hadden hoe men in Indië leefde.

Ik was zes jaar en klein van stuk. In Indië had ik al een jaar op school gezeten en was dus in leerstof voor op mijn klasgenootjes. In de eerste schoolweek kreeg ik een bolletje wol en twee naalden. Ik had er geen benul van wat ik daarmee moest doen. De juffrouw kwam langs en schudde haar hoofd.
Vervolgens tilde ze mij op en zette mij op de tafel. Tot de klas zei ze: "Kijk eens kinderen, dit is nu een kindje uit dat arme, achterlijke land waar wij zilverpapier voor moeten sparen!"
Ik mocht een keer bij een Nederlands vriendinnetje thuis gaan spelen. Ik werd midden in de kamer op een stoel gezet en de hele familie liep om mij heen alsof ik een buitenaards wezen was. Toen ik wat vroeg aan mijn vriendinnetje was de hele familie verbijsterd: "Kijk, het aapje kan ook praten!"

Nederlandse diploma's behaald in Nederlands-Indië werden hier niet erkend of in het gunstigste geval minder gewaardeerd. Heel vaak kregen Indische Nederlanders werk dat fors onder hun niveau lag. Door volharding en hard werken slaagden zij er in tijdens hun loopbaan uiteindelijk op te klimmen tot de hoogste functies.

De contactambtenaar en maatschappelijk werkster.
Van overheidswege stelde de overheid ambtenaren aan die de nieuwkomers moesten begeleiden in hun overgang naar de Nederlandse maatschappij. Als de mensen geluk hadden troffen zij een ambtenaar die zelf ook ooit in Indië had gewoond en dus begrip had voor de problemen die mensen hier tegenkwamen.
De contactambtenaar regelde de zaken met allerlei instanties, regelde geldzaken (inhouding!) en zakgeld, bemiddelde bij woningbouwcorporaties voor woonruimte en hielp bij het inrichten van de inmiddels verkregen nieuwe huizen. De maatschappelijk werkster stond mensen bij in sociale en medische problemen en bemiddelde bij conflicten in het pension.

Djangan loepah!
De overheid vond dat de Indische Nederlanders zich zo snel mogelijk dienden aan te passen aan de gebruiken in de Nederlandse samenleving. Daarom liet het ministerie een losbladig boekje uitgeven met als titel:
"Djangan loepah! - Niet vergeten!". Daarin stonden (opvoedkundige) adviezen, instructies, wijsheden, geldtips etc.

Helaas werd het boekje geschreven door Nederlandse huishoudschool-leraressen die absoluut geen enkele binding hadden met Indië en geen flauw benul hadden van de leefwijze van de bevolkingsgroep die daar vandaan kwam.
Door het kinderachtige taalgebruik en de betuttelende inhoud was het boekje vaak een belediging voor de mensen voor wie het bedoeld was. Zo werd er uitleg gegeven over "Nederlandse familiefeesten" Sinterklaas en kerstmis, Koninginnedag werden al voor de oorlog in Indië gevierd.

We leerden in het boekje hoe we aardappels moesten schillen. In Indië schilden wij met het mes van ons af. Hier moesten wij 'naar ons toe schillen'. We vroegen aan de maatschappelijk Knil werkster: "Als je zo schilt, smaakt de aardappel dan ook anders?"

Met vriendelijke groeten Maria Knijn

Naschrift Jopie Loos
Een fraai geschreven stuk dat goed beschrijft wat zich in de ziel van een bijna vergeten bevolkingsgroep nog dagelijks afspeelt. Misschien klopt het dat Indische families te goed geïntergeerd zijn.
Hoe iets goeds dus ook tegen je kan werken.

...eindelijk gerechtigheid? (LINK)...

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem