De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Duits concentratiekamp Bergen-Belsen

De nazi's hadden honderden kampen (link) door geheel Europa, een aantal blijven ons lang blij, vooral Auschwitz, waar honderduizenden de dood vonden. Een ander kamp dat vaak genoemd wordt is Bergen-Belsen, hier zat Anne Frank enkele maanden gevangen totdat ze overleed, begin Bergen-Belsen 1945, het kamp staat hierdoor voor veel Nederlanders model voor de verschrikkingen die de Duisters aanrichtten in de Tweede Wereldoorlog.

Auschwitz ligt niet in Duitsland, maar in Polen, de Duitsers gebruikten hun achtertuin om de meest verschrikkelijke dingen uit te halen maar ook in Duitsland zelf richtten zij kampen in waar tienduizende Joden hun leven verloren. In het noorden van Duitsland, tussen Hamburg en Hannover, ligt het plaatsje Bergen, ten zuid-westen ligt 'Lager Bergen-Belsen', tegen een natuurgebied aan.

Het kamp werd pas later bekend als vernietigingskamp, in eerste instantie was Bergen-Belsen een krijgsgevangenenkamp waar veel Russen gevangen zaten. Toen de capaciteit in andere kampen leed onder de enorme toestroom van weggevoerde Joden nam de SS het bevel in Bergen-Belsen over. Joden die als ruilmiddel gebruikt kon worden kwamen hier als eerste aan, hiermee was Bergen-Belsen in feite in eerste instantie een reserveringskamp.
De bijnaam voor Bergen-Belsen was 'Sterrenkamp', daarmee drukten de Duitsers uit dat de gevangenen mogelijk gebruikt konden worden bij een uitruil.

Honger en ziekte, de grootste vijand

In tegenstelling tot een aantal andere kampen beschikte Bergen-Belsen niet over gaskamers, dat betekende niet dat de omstandigheden beter waren, in tegendeel. De gevangenen kregen nauwelijks te eten en medicijnen waren er al helemaal niet. Tijdens de hongerwinter van 1944 werden duizenden Joden naar Bergen-Belsen afgevoerd. Het lot wat hen te wachten stond was vreselijk.

Anne Frank
De familie Frank zat ondergedoken in een achterhuis aan de Prinsengracht, na twee jaar kwam daar abrupt een einde aan toen zij verraden werden en de Duitsers het pand binnenvielen en de acht onderduikers afvoerden naar Westerbork van waaruit zij verder naar Auschwitz werden getransporteerd. Anne en Margot Frank werden gescheiden van de rest en naar Bergen-Belsen gestuurd.
Toen Margot overleed en Anne vermoedde dat haar vader in Auschwitz net als veel anderen zou zijn vergast gaf zij de hoop en moed op waarna zij overleed. De precieze datum en plaats zijn niet bekend omdat er geen administratie werd bijgehouden. Voor Margot en Anne is er een gedenkteken opgericht in Bergen-Belsen.

Vast staat wel dat Anne in maart 1945 is overleden, zij zat in de laatste trein Joden die vanuit Amsterdam op transport gingen, een maand na haar dood werd Bergen-Belsen bevrijd. Helaas zaten Margot en Anne dus niet onder de overlevenden. Later zou blijken dat Otto Frank Auschwitz wel had overleefd. Hij geloofde zijn dochters nog terug te zullen vinden, maar al gauw werd die hoop de grond ingeboord.

Na de oorlog

De Britten zagen tot hun afschuw dat de Duitsers duizenden mensen hadden omgebracht, de lijken lagen in massagraven, maar ook opgehoopt. Van de naar schatting 130.000 gevangenen die in Bergen-Belsen hebben gezeten overleefden 70.000 van hen het niet. Omdat er veel ziektes heersten werden de barakken door de Britse bevrijders in brand gestoken, er herinnert maar weinig aan het voormalige concentratiekamp.
Wel zijn er veel monumenten en een herdenkingscentrum.

De SS'ers die het kamp hadden geleid werden na de oorlog opgepakt en berecht. Er werden doodstraffen uitgesproken en uitgevoerd, sommigen opgesloten, maar er was ook een groot aantal Duitsers dat de dans ontsprong.

Kinderbarak
Hetty Verolme-Werkendam, haar broertjes en veertig andere kinderen verbleven veertien maanden in de kinderbarak van Bergen-Belsen. Zij was net zo oud als Anne die helaas het kamp niet overleefde. Hetty schreef een indrukwekkend relaas over haar verblijf in het boek 'De kinderbarak van Bergen-Belsen'.




Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem