De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Ter inleiding van deze pagina een door Carla ingezonden stuk

In juli 1943 lagen wij met ons schip "Resoluto" afgemeerd aan de loskade van Centrale Noord. Ik was net één dag aan boord met vakantie. Ik was op de 21e juli elf jaar geworden en ik verbleef op Internaat St. Jozef in Bodegraven. Het zou dus een feestelijke dag worden. En dat werd het ook ...tot rond 15.00 uur.
We hoorden luchtalarm en zagen buiten, ik meen 27 vliegtuigen overvliegen die, voorbij de Fokkerfabrieken omkeerden en...hun bommen loslieten.

Wij, mijn vader, moeder, broertje en ik, vluchtten naar beneden in ons schip en opeens was er een enorme knal; het schip steigerde en zonk [à la Titanic ] binnen een paar minuten.
Met veel moeite konden we het bijna gezonken schip verlaten, en onze toevlucht zoeken in de "spelonken" van Centrale Noord. Gillend van angst zag ik nog de vlammen uit de nephuisjes van Fokker slaan. Toen het alarm "veilig" werd gegeven begaven we ons naar de loskade...Van ons schip was niets meer te zien.

Nog iedere dag denk ik terug aan dat inferno dat gelukkig niet veel slachtoffers heeft gemaakt. Ik ben ik het bezit van een luchtfoto die op 26 juli d.a.v. is gemaakt van de ravage. Ook de contouren van ons gezonken schip zijn daarop zichtbaar. Het schip heeft drie weken onder water gelegen (andere schepen voeren er overheen.)
Er was niets meer over van meubilair, textiel enz. Het schip is gelicht en naar het dok getakeld. Daar is de kop van het schip in het achterruim geplaatst. De kop was door de bom losgerukt van de romp. Men heeft toen een schot geplaatst zodat het wrak kon drijven. Vervolgens werd het naar een scheepswerf gesleept. Pas na de bevrijding was het schip weer vaarklaar.

Ik krijg nóg de bibbers als ik aan die dag terugdenk!

Met hartelijke groet,
Carla

Bombardement Fokkerfabriek Papaverweg

'Friendly fire' heet dat dan maar zo vriendelijk is het natuurlijk niet als je wordt doodgeschoten door je vrienden. Het overkwam zo'n twee honderd mensen die in de oorlog rond de Fokker fabrieken woonden.

Fokker
Deze Nederlandse vliegtuigfabriek werd door Anthony Fokker opgericht en groeide snel uit tot de belangrijkste speler op het gebied van de luchtvaart. Antony Fokker
Anthony bouwde in 1910 zijn eerste vliegtuig, de 'Spin'. Als snel richtte hij zijn eigen bedrijf op dat hij verhuisde naar Duitsland. Toen de Duitsers in 1914 de Eerste Wereldoorlog ontketenden bouwde Fokker ruim drie duizend gevechtsvliegtuigen voor hen. Na de oorlog vestigde het bedrijf zich weer in Nederland. Binnen tien jaar was Fokker uitgegroeid tot de grootste vliegtuigbouwer ter wereld.

In 1931 zwaaide Antony Fokker af, min of meer gedwongen door de aandeelhouders. Fokker was inmiddels geen Nederlands bedrijf meer en Antony geen Nederlander, hij werd in 1922 Amerikaan. Vier jaar na zijn ontslag overleed hij op 49-jarige leeftijd in New York.
In de Tweede Wereldoorlog werden de Fokkerfabrieken door de Duitse bezetter overgenomen. Omdat de geallieerden wilden voorkomen dat er oorlogstuig werd gemaakt is het terrein meerdere malen gebombardeerd.

Drie keer recht is scheepsrecht

17 juli 1943 | Amerikaans bombardement Goed richten is ook een vak, dat gold zeker toen de geallieerden de fabrieken van Fokker plat wilden gooien maar de bommen hun doel mistten. Die kwamen op arbeiderswijken terecht, met als gevolg 158 doden en 119 gewonden.
Een kerk en een klooster werden ondermeer volledig verwoest. In de kerk zaten 500 kinderen die wonder boven wonder bijna allemaal de bommenregen overleefden.

25 juli 1943 | Engels bombardement Een week later was het weer raak, de Engelsen ondernamen een poging. Ook dat ging mis. Een enkele bom trof doel maar de schade aan de fabrieken bleef beperkt.

28 juli 1943 | Frans bombardement Drie dagen na de Engelse aanval vlogen er Franse bommenwerpers over Amsterdam Noord met als gevolg nog eens 17 doden en wederom veel schade aan de omringende huizen en weer treft geen een bom de fabrieken.

Weetje 01 De geallieerden werden misleid door de Duitsers die nephuisjes hadden laten tekenen op doeken die ze op de daken van de fabriekshallen legden. Maar Nico corrigeerde mij hierin, die stelde dat er zelfs nephuisje waren gebouwd en dat die op de fabriek waren gezet. Uit één andere bron zag ik dit bevestigd. Op de bewuste 17e juli was het erg slecht waardoor de Amerikanen weinig zicht hadden.

Weetje 02 Tijdens de drie bombardementen kwamen er in totaal 203 mensen om het leven. Van 201 personen kon met de identiteit achterhalen, van één vrouw lukte dat niet, een persoon was dermate verminkt dat niet meer met zekerheid was vast te stellen of het hier om een man of een vrouw ging.
De stoffelijke resten van deze twee personen zijn nooit opgeëist, er is dus ook nooit vastgesteld wie zij waren. Van twee personen kon wel de identiteit worden vastgesteld maar niet waar ze woonden of wat ze deden in Noord.

Weetje 03 Tijdens het eerste bombardement vielen er onnodig slachtoffers. Het bombardement was een eerste praktijktest voor 44 jonge en dus zeer onervaren Amerikaanse piloten. Zij hadden de instructie meegekregen alleen bommen af te werpen als het doel met het blote oog waarneembaar was.
De leider ziet het doel niet en besluit niet te bombarderen en geeft dus ook het order niet. Eigenhandig werpt een ander toestel echter wel zijn bommen af waarop de 42 andere toestellen hetzelfde doen met als gevolg dat de fabriek niet, maar vele huizen wel geraakt worden.
De bemanning komt ermee weg, de Nederlandse regering accepteert zonder blikken of blozen de schamele en kille excuses van de geallieerden.

Aanvulling van Nico
De fabriek is zelf ook wel degelijk flink geraakt, er bestaan foto's van. Wellicht geen echte voltreffers maar wel zwaar beschadigd. De geallieerden wisten wel degelijk hoe Fokker gecamoufleerd was, er zijn eerst luchtfoto's van gemaakt met postduiven.
De mand met de Britse legertekens en 1943 erop, waarin deze duiven met camera's waren gedropped, staat hier nog steeds in mijn schuurtje.
Dank Nico!

Conclusie Drie nagenoeg zinloze bombardementen in elf dagen tijd en nauwelijks schade aan het doel maar wel werden er veel huizen met de grond gelijk gemaakt, 200 doden en tegen de duizend gewonden was get gevolg. Na het derde bombardement is de productie en reparatie van vliegtuigonderdelen door de nazi's verspreid over een aantal andere locaties in Amsterdam en de directe omgeving waaronder Haarlem.

Jaarlijks vindt op 17 juli een herdenking plaats bij het Fokkermonument op de Noorderbegraafplaats.

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem