De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

PDA: Polizeiliches Durchgangslager Amersfoort

In Leusden, onder de rook van Amersfoort, was een kazernecomplex van de Nederlandse Staat gevestigd. Militairen die de verdedigingslinies aanlegden verbleven er totdat de Duitsers ons land binnenvielen. In 1941 ging de bezetter het kamp gebruiken als doorvoerkamp. Joden, criminelen, werkweigeraars en andere vermeende tegenstanders van de nazi's werden vanuit heel Nederland hierheen gebracht om te werk te worden gesteld in Duitsland.

Vanaf 1941 tot en met 1945 hield de Duitse politie tegen de 40.000 mensen gevangen in Kamp Amersfoort, de meesten waren mannen. Na de oorlog werd het kamp gesloopt, toch herinnert er nog genoeg aan deze vreselijke periode. Het kamp was relatief klein, maar doordat het zo afgelegen lag en toezicht van buitenaf niet of nauwelijks mogelijk was ontwikkelde het zich tot een wreed geleid kamp.
Zware dwangarbeid, mishandeling, verkrachting, honger, dorst en ziekte maakten het verblijf tot een ware hel. Alleen in de directe omgeving van het kamp wist men van het bestaan en mondjesmaat werd er ook wel hulp geboden omdat men zo nu en dan wel hoorde van de vreselijke ontberingen die de gevangenen in het kamp doormaakten.
Contact tussen burgers en gevangenen die buiten het kamp verplicht moesten werken was ten strengste verboden!

In het kamp werden, naast Joden, ook politieke tegenstanders, criminelen, homo's, zigeuners en werkweigeraars opgesloten. Zij werden allen voorzien van een driehoek met een specifieke kleur. Geel voor Joden en paars voor Jehova's bijvoorbeeld. Iedere gevangene werd kaal geschoren en kreeg een nummer, namen deden er niet langer toe in Kamp Amersfoort.
In 1941 werden er honderd Russische krijgsgevangen binnengebracht, allen werden vermoord. De omstandigheden in het kamp waren erbarmelijk slecht. Er was veel te weinig eten voor het aantal gevangenen.

Leiding

Het kamp viel direct onder de SS die de Duitser Karl Peter Berg als kampcommandant hadden aangesteld. Berg was een wrede man die direct betrokken was bij de dood van de Russen die in het kamp gevangen werden gehouden. Hij sloeg gevangenen met een stok, of een karrewats en schopte hen, zie onder een foto van zijn laarzen.
Na de bevrijding werd Berg ter dood veroordeeld, op 22 november 1949 werd het vonnis uitgevoerd. Hij was toen 42 jaar. De bijnaam van het Kamp werd onder zijn bewind 'het hongerkamp'.

Bevrijding

Op 19 april 1945 werd het kamp overgedragen aan het Rode Kruis. Hooguit een derde van de gevangenen heeft de oorlog overleefd. In het kamp zelf kwamen naar schatting 800 mensen om het leven.
Op 7 mei reden Canadese militairen het kamp binnen en was het kamp pas echt bevrijd van de Duitsers, toen ook bleek de ware omvang van wat zich in en om Kamp Amersfoort had afgespeeld.
Na de oorlog werd het kamp vier maanden lang gebruikt voor de internering van 'foute' Nederlanders.

19 april, ieder jaar

Op deze datum in 1945 werd het kamp overgedragen aan het Rode Kruis.

4 mei, ieder jaar

Schoolkinderen uit de buurt komen samen bij de 'Stenen Man'om de doden te herdenken.
's Avonds is er een stille tocht.

7, 8 of 9 mei, ieder jaar

Rond begraafplaats Rusthof waar de honderd Sovjetsoldaten liggen begraven worden zijn herdacht.

Kamp Amersfoort
Loes van Overeemlaan 19
3832 RZ   Leusden
Telefoon: 033 - 461 31 29

Aan het eind van de 350 meter lange schietbaan staat het monument (1953) 'Gevangene voor het vuurpeloton', wat in de volksmond 'De Stenen Man' is gaan heten.






































Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem