De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

De verbindingsstraat tussen vier kerken, maar een hel voor Joden

Evenwijdig aan de Keizersgracht en de Prinsengracht loopt van de Leidsegracht tot aan de Amstel de Kerkstraat. Als je door deze straat loopt passeer je achtereenvolgens de Leidsestraat, Nieuwe Spiegelstraat, Vijzelstraat, Regulersgracht en Utrechtsestraat.


De Kerkstraat eindigt bij de Amstel, daar kun je de Magere Brug over, je belandt dan in de Nieuwe Kerkstraat die eindigt op de hoek van de Nieuwe Keizersgracht, Roetersstraat en Plantage Kerklaan, je passeert de Weesperstraat.
De Nieuwe Kerkstraat (link) ontstond rond 1670 toen Amsterdam aan de oostkant uitbreidde.

Twee opmerkelijke personen woonden in de Kerkstraat

Abraham Puls had het alleen recht op woningen van Joden leeg te halen nadat de gezinnen op transport waren gesteld. Veel hield hij zelf, veel ging er naar Duitsland. Wat van weinig waarde was werd weggegooid. Hij had een loods in de Kerkstraat op nummer 303.
Op nummer 225 woonde Branca Simons die een verhouding had met Ans van Dijk, Ans was de enige vrouw die na de oorlog ter dood werd veroordeeld en gebracht wegens misdaden tijdens de bezetting. Samen verhuurden ze de onderliggende woning aan Joden, als ze eenmaal betaald hadden werd de SD gebeld.

Kerkstraat 8
Hier zat reeds voor de oorlog dekenfabriek Tilona gevestigd van de Duitse Jood Frans Friedheim die op 30 april 1943 samen met zijn vrouw Johanna in Sobibor door de Duitsers werd vermoord.
Tijdens de oorlog leverde het bedrijf onder Duitse leiding dekens voor de Wehrmacht.



Kerkstraat 75
Ernst Herman van Rappard werd in 1931 lid van de anti-Joodse NSNAP (Nationaal-Socialistische Nederlandsche Arbeiderspartij), te vergelijken met de Duitse NSDAP.
In 1940, niet lang na de Duitse inval, leefde de NSNAP weer op, maar Van Rappard kon de naam NSNAP niet gebruiken, hij maakte er NSNAP-Van Rappard van. In 1941 moest de NSNAP kiezen tussen opheffing of aansluiting bij de aanvankelijk zo gehaatte Van Rappard, hij koos voor het laatste.
Van Rappard was een grotere anti-semiet dan Anton Mussert. Na de oorlog zat hij tot aan zijn dood in 1953 in een Nederlandse gevangenis.



Kerkstraat 111
Op 8 september 1944 vielen de nazi's na een tip de Keizergrachtskerk binnen, er werden wapens voor het verzet gevonden. Als waarschuwing voor anderen werden op 12 september 1944 voor de Gereformeerde Kweekschool in de Kerkstraat dominee Taeke Ferwerda en koster Siebren van der Baan doodgeschoten.
Op het pand is onderstaande tegel bevestigd ter nagedachtenis.





Kerkstraat 225-I
Branca Simons en Ans van Dijk runden hier een lokadres, Branca woonde op twee hoog en had een lesbische verhouding met Ans, de enige vrouw die na de oorlog ter dood werd veroordeeld en waarvan het vonnis ook daadwerkelijk werd voltrokken. Ans en Branca verhuurden de eerste verdieping aan Joden om ze vervolgens te verraden aan de Duitsers. Het pand is na de oorlog afgebroken.
Twee van de verraadden Joodse onderduikers waren Erich Geiringer en zijn zoon Heinz die tegenover Anne Frank aan het Merwedeplein hadden gewoond, beiden kwamen in Auschwitz om. Elfriede, de vrouw van Erich, trouwde na de oorlog met de vader van Anne, Otto Frank.



Kerkstraat 303 - 305
Hier had NSB'er Abraham Puls een verhuisbedrijf, hij kreeg van de Duitsers het monopolie om de huizen van weggevoerde Joden leeg te halen.
Wat hij zelf goed kon gebruiken of verkopen hield hij zelf, de rest werd door de Duitsers opgeslagen en op gezette tijden per trein of schip naar Duitsland gebracht waar het veelal in Duitse huiskamers terechtkwam. Van de 'inbeslagname' werd een lijst samengesteld, deze dienden na de oorlog (1958) als bewijs van diefstal waarna de Duitse regering overging tot het betalen van schadevergoedingen.
...zie ook PULSEN...



Kerkstraat 345
Ter hoogte van dit nummer bevind zich het Amstelveld. Reeds voor de oorlog werd hier op maandagmorgen markt gehouden, in februari 1941 ging het vreselijk mis. NSB'ers sloegen zonder enige aanleiding Joodse marktkooplui in elkaar. Een half jaar later werd de markt verboden, de marktkooplui werden weggevoerd en kwamen nooit meer terug.
Na de oorlog is de markt nooit meer teruggekomen.



Kerkstraat 363
Vanaf dit huis tot aan de Keizersgracht 746 was de bankiersfirma Teixeira de Mattos gevestigd, de Joodse familie die de bank runde werd in de oorlog door de Duitsers vermoord, de bank werd toen door de nazi's geconfisqueerd.





Kerkstraat 389
Drukkerij Joachimsthal was een Joods bedrijf dat aanvankelijk in de Jodenbreestraat gevestigd was, na de oorlog verhuisden zij naar de Utrechtsestraat.
In oktober 2019 verhuisde de zaak weer terug naar de Kerkstraat 389.



Nieuwe Kerkstraat

Het verlengde van de Kerkstraat is de Nieuwe Kerkstraat, klik HIER voor de foto's.

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luitjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem