De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

De Barneveld Groep

Iedereen kan zich wel iets voorstellen bij heroïsche daden, de held die een man uit het water redt of de oude dame die met een blik soep in haar tas een overvaller alle hoeken van de winkel laat zien die hij 'even' dacht te overvallen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog waren er veel helden, zij redden Joden van een gewisse dood of wisten de leefomstandigheden dermate te verbeteren dat de kwellingen van de bezetting wat draaglijker waren.

Er zijn veel mensen omgekomen en slechts enkelen konden gered wordt. Maar er was een groep die de oorlog overleefde door 'connecties', zij wisten wie er aan de touwtjes trokken en konden daar gebruik van maken en de dans ontspringen. 670 Joodse Nederlanders waren lid van de Barneveld groep, een club die vernoemd was naar de plaats Barneveld waar drie huizen stonden waar zij een veilig heenkomen zochten en vonden.

Vitamine R

Als je relaties had dan kreeg je meer voor elkaar dan een gewoon mens. Stelde je iets voor? Dan bestond de kans dat je gespaard werd door de Duitsers. Het was een hoge ambtenaar die er zijn hobby van had gemaakt om mensen belangrijk genoeg te maken zodat zij niet op transport werden gesteld. De jurist Mr. Dr. Frederiks foto: www.villabouchina.nl Karel Johannes Frederiks werkte als Secretaris Generaal op Binnenlandse Zaken en kreeg van de Duitsers gedaan dat hij een lijst aan kon leggen van mensen die belangrijk waren voor Nederland en daarom voor de Duitsers.

Veel van hen waren echter totaal onbelangrijk, echter, aangetoond kon worden dat zij voor de oorlog de Duitsers hadden gesteund, onder andere door lid te zijn geweest van de NSB van Anton Mussert. Ook waren er Duitse Joden die met een Nederlandse nationaal-socialist waren getrouwd en daarmee voor de Duitsers voldoende aantoonden Duits-gezind te zijn.

Journalisten, kunstenaars, wetenschappers, doktoren en ondernemers werden met hun familieleden opgevoerd als 'De Barenveld Groep'. Niet dat ze zo genoemd werden tentijde van de oorlog maar de lijst bevatte 670 mensen die in Barneveld of Doetinchem onderdak vonden, veilig en wel. Op 21 april 1943 besluiten de nazi's echter om de gehele groep alsnog op te pakken en naar Westerbork te sturen voor verder transport.
De invloed van Frederiks rijkte echter ver want nagenoeg de gehele groep werd gespaard en keerde na de oorlog terug naar Nederland. Er is nooit veel aandacht geweest voor de Barneveld Groep omdat ze door 'status en relaties' de oorlog overleefd hadden. Ook knaagde het bij sommigen aan het geweten dat zij wel, en zovelen anderen niet terugkeerden uit Auschwitz.

Zij dus wel, waarom anderen niet?
Het staat vast dat Frederiks corrupt was. Hij was niet vies van vriendjespolitiek en geld. Hij liet zich manipuleren of pakte harde munten aan om iemand op de lijst te plaatsen. Meer dan duizend verzoeken werden afgewezen, veel daarvan om onduidelijke redenen.

Reserveringskampen

Een reserveringskamp is een concentratiekamp waar de bezetter Joden in opsloot die op een of andere manier van nut waren geweest voor de Duitsers of dat nog steeds waren. Het 'reserveren' sloeg met name op het feit dat de Duitsers meenden later nog iets aan hen te kunnen hebben.
Theresienstadt in Tjechië is het bekendste voorbeeld van een reserveringskamp.

Villa Bouchina (9 Joden) in Doetinchem en De Schaffelaar (450 Joden) en Huize de Biezen (250 Joden) in Barneveld waren drie Nederlandse reserveringskampen. In Doetinchem zaten dus slechts enkelen van hen (9), in Kasteel De Schaffelaar de rijksten en de rest in De Biezen. Er moest gemiddeld 60.000 gulden worden betaald om toegelaten te worden maar het verhaal gaat dat dit bedrag vele malen hoger was want Frederiks zou steekpenningen hebben aangenomen om Joden op zijn lijst te plaatsen.
Daarna moest er dus nog eens voor 'kost en inwoning' worden betaald.

Van Barneveld naar Theresienstadt

Hitler wilde mooie sier maken met een cadeau aan de Joden, dat werd reserveringskamp Theresienstadt in Tjechië. Daar moesten ook de mensen heen die op de Barneveld lijst stonden van Frederiks. Allen hadden echter niets te vrezen en overleefden ook de oorlog. Geen van hen heeft ooit naar buiten willen treden uit schaamte of angst met de nek te worden aangekeken. Het enkele interview dat al eens gegeven werd (aan de Groene Amsterdammer) door enkele vrouwen werd geplaatst met verzonnen namen.
De een zegt dat het geen pretje was, de ander spreekt van een 'gezellige boel'. Feit is dat men er veel geld voor over had en dat men er vrijwillig heen ging omdat je wist dat je veilig was en op een lijst stond.

Simcha Selina Ancona
Simcha Ancona was een Amsterdamse en een van de negen bewoners van Villa Bouchina. Volgens de site 'Joods Monument' woonde zij aan de Stadhouderskade 83. In 1942 gaat zij naar de Villa, waarom zij op de lijst staat is waarschijnlijk omdat zij een aantrekkelijke, vlotte en bijdehandte vrouw is die openlijk sympathiseerde met de NSB van Anton Mussert.
De kans is groot dat Mussert er persoonlijk voor gezorgd heeft dat zij op de lijst kwam. Het zal nooit opgehelderd worden, evenmin als wat er met Simcha gebeurd is omdat zij niet ver voor het einde van de oorlog in Auschwitz om het leven zou zijn gekomen maar er is nooit iets van haar teruggevonden wat daar op wijst.

Karel Johannes Frederiks
Wat werd er van de corrupte hoge ambtenaar? Na de oorlog werd er kort onderzoek naar hem gedaan, men kwam tot de conclusie dat er een moment is geweest waarop hij zijn post had moeten verlaten maar wanneer, dat was de grote vraag. Juist omdat de beantwoording van die vraag cruciaal was werd hij niet vervolgd maar wel ontslagen, eervol.
Frederiks overleed op 18 februari 1961 zonder ooit nog iets te hebben gezegd over De Barneveld Groep. Wel schreef hij een boekje 'Op de bres 1940-1945' dat het werk bij Binnenlandsche Zaken gedurende de oorlogsjaren beschreef.

Plan-Frederiks werd rond de kerst van 1942 uitgevoerd. Anton Mussert zorgde voor de beveiliging van de Joden in de drie huizen.

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem