De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Miep Oranje, 'de koerierster des doods', ontspringt de dans

Maria (Miep) Oranje (geboren op 6 mei 1923) is nog net geen 17 als de oorlog uitbreekt, zij woont met haar zuster, vader en stiefmoeder in Soest en dringt al snel diep door tot de binnenste geledingen van het verzet (de Rolls Royce groep) waarvoor zij onder de naam Edith als koerierster werkt. In Miep Oranje december (sommige bronnen vermelden oktober) 1943 wordt Miep gearresteerd door Bij de Lage Vuursche de Utrechtse afdeling van de Sicherheitsdienst en naar Amsterdam overgebracht.
In de fietstas van de dan 20-jarige Miep hadden de Duitsers exemplaren van illegale kranten en Duitse uniformen aangetroffen wat voldoende aanleiding was haar naar de gevreesde Euterpestraat over te brengen. Zij zwicht voor de dreiging van martelingen en deportatie naar een concentratiekamp. Een tweede versie is dat zij een verhouding aan is gegaan met SD-officier Herbert Oelschlägel.

Het verzet vermoedt dat Miep gepraat heeft en zien in Herbert Oelschlägel een groot gevaar. Er wordt een knokploeg op hem afgestuurd die hem willen ontvoeren om erachter te komen wie zijn informanten zijn. Ze achtervolgen Herbert, maar op de hoek van de Beethovenstraat en de Apollolaan heeft de SD-er hen door, er ontstaat een worsteling waarbij de Duitser dodelijk in het hoofd wordt getroffen. Als represaille fusilleren de Duitsers 29 mannen waarbij bewoners uit de buurt gedwongen werden om toe te kijken.

Twee maanden na haar aanhouding verschijnt Miep Oranje ineens weer in Soest, ze beweerde dat ze was ontsnapt. Niet lang daarna rollen de Duitsers een verzetslijn rond Amersfoort op waarbij er duidelijk sprake is van verraad. Alle lijnen lopen naar Miep. Zij verhuisd naar Rotterdam alwaar zij haar verraderswerk voortzet, het kost tientallen hun vrijheid.

Na de oorlog, veel versies

Miep was een charmante verschijning die goed Engels sprak, zij had tot vlak voor het uitbreken van de oorlog een paar jaar met haar vader in Engeland gewoond. In 1938 keerden zij terug naar Nederland om in Soest te gaan wonen.
Ondanks dat Miep werd gearresteerd verdwijnt zij op miraculeuze wijze, wat er precies gebeurd is blijft de vraag.

Lezing 01
Miep weet eenvoudig naar Duitsland te vluchten. Zij zou tot januari 1945 bezoldigd zijn door de SS. In Duitsland waant zij zich veilig, zo veilig dat zij trouwt met een Amerikaans militair om met hem in de Verenigde Staten te gaan wonen. Loe de Jong van het NIOD stelt dit in zijn werk. Een variant hierop veronderstelde dat zij gerecruteerd zou zijn door de CIA.
Echter, er zijn voor beide mogelijkheden totaal geen aanwijzingen gevonden toen er diepgravend onderzoek werd gedaan in de Verenigde Staten. Vast staat wel dat zij tot begin 1945 in Duitsland werkte.

Lezing 02
Miep werkte in Duitsland maar was daar niet gelukkig, zij verlangde terug naar Nederland, iets wat moeilijk te geloven lijkt omdat zij toen al ontmaskerd was als verraadster. In het betrekkelijk anonieme Amsterdam vindt zij onderdak aan de grachtengordel alwaar zij door het verzet ontdekt en gefusilleerd wordt. Er zijn meerdere malen verhalen opgedoken over de dood van Miep door leden van het verzet.

Lezing 03
Deze lezing vertelt het verhaal dat zij met de Britse officier majoor Windham Wright in Tanzania zou zijn gaan wonen. Hij was degene die haar na de oorlog ondervroeg, hij zou in het Afrikaanse land een boerderij hebben gehad. Maar onderzoek hiernaar liep op niets uit.

Lezing 04
Op de begraafplaats van Ede ligt ene Maria Oranje, ze zou zijn overleden op 14 januari 1991, echter, de vermeldde geboortedatum is 19 november 1931 in plaats van 6 mei 1923. Onderzoek wees uit dat het hier zeker niet om dezelfde persoon gaat daar de namen van de ouders van deze Maria Oranje zijn achterhaald.

Lezing 05
In 1980 leidde een spoort naar Canada, het Ministerie van Justitie liet onderzoek doen, dat leverde niets op.

Lezing 06
Wist zij teveel? Het is niet ondenkbaar dat zij via een van de vluchtlijnen naar Argentinie is vertrokken. De AIVD (opvolger van de BVD) wil hun dossier niet aan John geven, vanwege de 'Staatsveiligheid'. Niet zelden heeft dit te maken met de handelsbelangen die er zijn met Duitsland. Als Miep na de oorlog is gaan werken voor de Duitse en misschien ook wel de Nederlands veiligheidsdienst, acht ik het niet uitgesloten dat er ooit uit de AIVD-archieven klaarheid komt over wat er na de oorlog met Miep Oranje is gebeurd.

Lezing 07
Miep is in januari 1945 gezien in Duitsland, in februari in Amsterdam en in april van dat jaar op een boerderij te Soestdijk of ergens in Gelderland. Een van de verhalen die de ronde doet zegt dat zij hier vermoord en begraven is, later is dit weer ontkend. Vast staat dat na half april 1945 niemand ooit meer iets vernomen heeft van Miep Oranje.

Kortom, Miep verdween al rap van het toneel. De vraag rest, waarom is zij nimmer aangeklaagd om bij verstek te worden veroordeeld zoals zoveel anderen? Van alle vrouwen die verdacht en veroordeeld werden is alleen Ans van Dijk ook daadwerkelijk omgebracht. Bij de mannen lag dat anders. Die waren vaak de uitvoerders van de gruwelheden. Maar ook daar valt op dat er een groot verschil zat tussen de straf die de een en de ander opgelegd kreeg.
In 2015 kwam het bericht naar buiten dat Miep Oranje genoemd werd in een rouwadvertentie voor iemand die in Canada was overleden.

Weetje
Nou ja, weetje, het is niet meer dan een hardnekkig gerucht. Er zijn sterke aanwijzingen dat Miep de SD-officier Oelschlägel, door wie ze later in Amsterdam zou worden ondervraagd, al kende vanaf haar schooltijd uit het begin van de oorlog.
Niet iedereen vertrouwde haar, ze was wat arrogant terwijl zij niet bijster mooi of intelligent was, wel was zij al vroeg goed in staat om mannen om haar vingers te winden.

Enige vaststaande feit is dat Miep hoog en zwaar verraad pleegde, velen werden door haar toedoen opgepakt en gedeporteerd.

John de Blaey

Ook oorlogsmisdadigers hebben familie, meestal willen zij in de luwte blijven vanwege de schande. Miep Oranje had ook familie, onder andere een neef, John de Blaey. Inmiddels is John 85, hij wil graag weten wat er met zijn nicht is gebeurd.
Ook hij is ervan overtuigd dat Miep een verraadster was, om hoeveel mensen het precies ging weet niemand en eigenlijk interesseert John dat ook niet. Sterkerk nog, John is oud-politieman, maar na twintig jaar vergeefs speuren inmiddels gestopt met zijn zoektocht naar zijn nicht Miep Oranje.

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem