De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Foute bedrijven in de Tweede Wereldoorlog

Foute bedrijven
Tijdens de oorlog werden er werkkampen opgericht, daar omheen stonden vestigingen van bedrijven, Duitse bedrijven die veel geld verdienden in de Tweede Wereldoorlog door gebruik te maken van weggevoerden uit de bezette gebieden. Krupp

Maar in Nederland was dat niet anders. Grote bedrijven maakten gretig en dankbaar gebruik van goedkope Nederlandse werkkrachten. Op deze pagina ga ik geen nuances aanbrengen, de bedrijven die ik noem hadden voor, in of vlak na de Tweede Wereldoorlog meer oog voor de winst van het bedrijf dan voor het welzijn van de mens. Ook zitten er bedrijven tussen die de Duitsers in staat stelden hun 'werk' te doen. Zij hielpen bij de Jodenvervolging -vernietiging of stelden de Duitsers in staat ermee weg te komen, letterlijk danwel figuurlijk.

Fout!

Alkett
Ambtenarenapparaat
Audi
BASF
Bayer
Burgemeesters (400 van hen waren NSB'er)
Bertelsmann
BMW
C & A
Coca Cola
DAF
Daimler Benz
De Telegraaf
Degussa
Deutsche Bank
Dr. Oetker
Fentener van Vlissingen
Hanomag
Henkell
Hugo Boss
IBM
IG Farben
KLM
Krupp
Maybach
Messerschmitt
Metro (moederbedrijf van Media Markt)
Nestlë
NHM (Nederlandsche Heide Maatschappij)
Nederlandse Spoorwegen
Gemeentelijk Vervoerbedrijf
Philips
Politie
Porsche
PTT
Puls
Rotterdamse Haven
Siemens
Volkswagen
Zwartjes

De directies van de meeste bedrijven gingen vrijuit, net als de top van het Nederlandse ambtenarenapparaat.

"Zwartjes was niet fout"
Op 20 augustus 2016 verscheen er een artikel in Het Parool over de kleindochter van schoenenverkoper Zwartjes. Zij wil de familienaam gezuiverd hebben, het waren de twee broers Sprangers die het bedrijf kochten, de naam handhaafden en fout waren. De familie Sprangers staat nog altijd aan het roer van Zwartjes.
Gerda Zwartjes wil de familie Sprangers niet in de wielen rijden, maar zij wil wel graag de familienaam gezuiverd zien. Tijdens de oorlog waren Jan en Kees Sprangers lid van de NSB en toonden zij een hakenkruis in de etalage, de huidige familie Sprangers is uiteraard niet verantwoordelijk voor de daden van hun voorgangers en hebben de sympathie voor de nazi's ook nooit ontkend.
Op de vraag van de Parool journalist wat het doel van Gerda Zwartjes is antwoord zij dus dat zij de naam van haar familie gezuiverd wil zien maar fijntjes voegt zij er ook nog aan toe: "Naast het postume eerherstel wil ik graag tegen Joodse mensen zeggen: Niet zeuren. Het is lang geleden. Dus gewoon bij Zwartjes kopen. Het zijn goede schoenen. Alleen wel duur."

In dit licht wil ik graag iets toevoegen dat ik enige tijd geleden op 'Joods Amsterdam' las.
Misschien kent u mijn vader Aby de Lange als de schoenenboer van het Koningsplein. Maar dat was niet hun eerste zaak. Tot het voorjaar van 1942 hadden mijn grootouders Han en Jopie de Lange een schoenenzaak in de Utrechtsestraat, op nummer 127.
Naast de zaak van De Lange was er nog een schoenenwinkel, de firma Zwartjes. Tussen de concurrenten boterde het niet heel erg, maar de kinderen van Zwartjes, de niet-Joodse familie Sprangers en Aby en Jack de Lange waren bevriend. Ze konden met elkaar spelen doordat de ouders aan weerszijde van de schutting een trap hadden neergezet. Daardoor hoefden ze niet over straat.
Meteen al aan het begin van de oorlog verdween de trap aan de andere kant van de schutting en konden de jongens Sprangers en De Lange niet meer met elkaar spelen. De vriendschap was voorbij. Ondertussen gaat Jack in drie jaar tijd langs 16 onderduik adressen en maken mijn grootouders een nog minder fortuinlijke reis. Zij worden opgepakt en weggevoerd naar kamp Westerbork en belanden uiteindelijk in zomer 1943 in Auschwitz.
Ze worden gelijk naar de gaskamers verwezen, maar mijn opa Henry heeft de helderheid van geest om tegen de chef selectie in zijn beste Duits te zeggen: "Waarom stuur je ons die kant op, Ik kan schoenen voor jullie maken en mijn vrouw is een gediplomeerd verpleegster." Het lukt hem om de man te overtuigen en beiden overleven het kamp. Ze keren, volgens de lezing van mijn vader, samen met één ander koppel uit Scheveningen, als enig echtpaar terug uit Auschwitz.

Bron:
Lange, de, Abel, Aby's Oorlogsverhaal voor Open Joodse Huizen - mei 2014.
Joods Amsterdam


De familie De Lange werd na de oorlog met elkaar herenigd.

Naschirft De Dokwerker:
De familienaam Zwartjes zou gezuiverd moeten worden van de suggestie dat het niet deze familie was die fout was tijdens de oorlog. Maar Joden kopen niet in de winkel omdat de huidige eigenaren foute voorouders hadden. De oproep van een nazaat dat het allemaal al zo lang geleden is vind ik ongepast en totaal niet bijdragen aan eerherstel van de familienaam Zwartjes.
Juist hierdoor wordt iedereen nu aan het foute verleden van de winkel herinnert. Het destijds (1917) toestaan dat de naam Zwartjes mocht worden gebruikt was een weloverwogen beslissing. De geschiedenis verander je nu eenmaal niet.
Dat er NSB-vlaggen aan de gevel hingen ontkent de huidige familie Sprangers overigens niet, wel dat er een hakenkruis in de winkel stond. Men verklaart dat door te stellen dat er twee schoenleesten haaks op elkaar lagen. Hmmm.

ODESSA

Op 10 augustus 1944 belegden een aantal grote bedrijven een bijeenkomst in Straatsburg waarbij ook bankiers aanwezig waren. Zij maakten zich grote zorgen over hun positie als de elite van de SS ooit justitieel zou worden vervolgd.
SS'er Otto Skorzeny richtte een ondergrondse organisatie op met als doel hun tegoeden veilig te stellen, deze beweging kwam later bekend te staan als Odessa. Ze zorgden ook voor het uit Duitsland smokkelen van hoge SS'ers.
Skorzeny werd op 15 mei 1945 door de Amerikanen gearresteerd, veroordeeld en vastgezet, maar dook enkele jaren later op in Argentinië waar hij adviseur was van dictator Peron. In de jaren 50 ging hij naar het fascistische Spanje van Franco waar hij tot aan zijn dood in 1975 in volledige vrijheid leefde als (rijke) zakenman.
Hij werd aanvankelijk begraven in Spanje op een katholiek kerkhof maar later alsnog gecremeerd, zijn as staat in Wenen
...lees hier meer over ODESSA...

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem