De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Sugihara

Enkele jaren geleden las ik iets over Chiune (Sempo) Sugihara, die vanaf 1939 als plaatsvervangend consul van Japan diende in Litouwen, de Japanners gingen een pact aan met het Duitsland van Hitler, Sugihara vond dat maar niks.

Joodse vluchtelingen uit Polen die bij het hek van het Japanse >>>
Consulaat in Litouwen wachten op een visum >>>
(Foto Setusuko Kikuchi, juli 1940) >>>

Tegen de uitdrukkelijke orders van zijn meerderen in Tokyo in begon hij visa uit te geven aan Joden die vanuit Polen naar Litouwen waren gevlucht. Onderaan zie je de link naar een film uit 2014. In 2015 verscheen de film 'Persona Non Grata' die eveneens over Chiune Sugihara gaat.
Chiune Sugihara overleed in 1986, hij is in 1900 geboren. Het aantal Joden dat hij redde wordt geschat op 6.000. In een kort tijdsbestek (tot de winter van 1941) verstrekte hij persoonlijk de visa. Zowel de Japanners als de Russen waren tegen zijn handelen, hij werd overgeplaatst naar Hongarije waar hij door de Russen werd opgepakt, na zijn vrijlating kwam hij in Japan niet meer aan de bak.

Een jaar voordat hij overleed kreeg hij voor zijn hulp aan Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog de eretitel 'Rechtvaardige onder de Volkeren' van Yad Vashem. Sugihara kreeg veel onderscheidingen.
Sugihara Street in Kaunas and Vilnius, Lithuania, Sugihara Street in Tel Aviv, Israel, en de asteroïde 25893 is naar Sugihara vernoemd. In Japan staat het Chiune Sugihara Memorial Museum. In Litouwen herinnert het Sugihara House Museum aan hem. Bij een synagoge in Massachusetts, Amerika, is een tuin naar hem vernoemd, jaarlijks wordt hier ter ere van hem een concert gegeven.
In Los Angeles staat het 'Chiune Sugihara Memorial', met als opdruk 'Hero of the Holocaust. In de Israëlische stad Netanyu is in 2016 een straat omgedoopt in Sugihara. In Jerusalem draagt een park zijn naam.

Het exacte aantal Joden dat door zijn bemoeienis wist te ontkomen aan een zekere dood in een Duits concentratiekamp is niet bekend. Japan stelt dat er op 5 februari 1941 bekend was dat Sugihara 1.500 visa had uitgegeven. Later kwamen daar 3.500 visas bij. De weduwe van Sugihara stelde dat het om zeker 10.000 Joden ging, dat aantal wordt wel vaker genoemd omdat er vaak familievisa werden afgegeven zodat meerdere leden uit één gezin gebruik konden maken van één visum.
Hij wordt gezien als de op twee na grootste redder van Joden tijdens de holocaust.

Consul Jan Zwartendijk

Zonder afbreuk te doen aan de grootsheid van Sugihara moet wel vermeld worden dat veel Joden naar CuraÇao konden vluchten doordat de Nederlander Zwartendijk het visum voor de Nederlandse kolonie verstrekte, de Joden mochten daar eigenlijk niet heen, maar met het doorreisvisum van Sugihara om door Rusland te reizen lieten de Russen de Joden gaan en konden ze met de stoomboot naar Japan, hun eigenlijke bestemming CuraÇao werd vaak overgeslagen, de meesten reisden door naar de Verenigde Staten, Canada of Palestina.
In de zomer van 1940 had Rusland Litouwen ingelijfd en werd het consulaat in Kaunas gesloten. Zwartendijk keerde terug naar Nederland waar hij tot aan zijn pensionering werkte voor Philips. Voor de oorlog werkte hij voor de Philips vestiging in Litouwen, op verzoek van de Nederlandse regering werd hij consul omdat de zittende consul teveel nazi-sympathiën had.
In 1997 kreeg Jan Zwartendijk de eretitel 'Rechtvaardige onder de Volkeren' van Yad Vashem. Zowel in Rotterdam als in Vilnius staat een monument voor Zwartendijk en aan zijn voormalige standplaats in Litouwen hangt een plaquette. Hij overleed in 1976, hij is

Jan vertelde bij terugkomst in 1941 niets over zijn activiteiten, maar ook na de oorlog zocht hij geen erkenning, hij deed wat hij kon en moest doen, zo verklaarde hij toen een historicus hem op het spoor kwam. Zelfs zijn kinderen wisten niets van zijn heldendaden. Navrant detail is nog dat later bleek dat als Joden CuraÇao wel zouden hebben aangedaan ze terug zouden zijn gestuurd, aldus verklaarde Piet Kasteel jaren later. Piet vertelde dat toen hij reeds ambassadeur in Tel Aviv was, Kasteel was ten tijde van de oorlog gouverneur in CuraÇao.
Deze uitspraak is bijzonder omdat Piet Kasteel zelf tijdens de oorlog Nederland ontvluchtte in een boot richting Engeland.

Door toedoen van Jan Zwartendijk werden er 2.350 visa verstrekt, dat heeft geleid tot de redding voor tussen de 3.700 en 4.300 Joden.

Raoul Wallenberg (link), redde 100.000 Hongaarse Joden het leven.
Aristides De Sousa Mendes do Amaral e Abranches (link) 40.000 Joden.



Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem