De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Erelijst Gevallenen bevat fouten

De snelste weg naar erkenning dat je 'iets' voor Nederland hebt betekend tijdens de Tweede Wereldoorlog is de Erelijst van Gevallenen 1940-1945 die bij de ingang van de Tweede Kamer ligt.
Hier staan 18.000 personen op vermeld die tijdens de Tweede Wereldoorlog als militair of verzetsstrijder voor Nederland zijn gestorven. Het boek ligt hier sinds 4 mei 1960 en nog iedere dag wordt er een pagina omgeslagen, zodat alle namen doorlopend voorbij komen.


Reeds in een toespraak die Koningin Wilhelmina op 31 december 1943 hield stelde zij een blijvend namenmonument in het vooruitzicht. Direct na de oorlog kreeg het RIOD (thans NIOD) opdracht dit vorm te geven. Nabestaanden konden een aanvraag indienen, de overheid hield zich nogal afzijdig, hierdoor kwamen er mensen op de lijst te staan die er niet op thuishoorden of personalia werden verkeerd vermeld.
Ook ontbreken er namen op, uit bescheidenheid deed niet iedereen een aanvraag, wellicht wisten velen er ook niet van.

De lijst is een handgeschreven boek dat zich in een gedenktafel bevindt. Omdat verificatie van de aangeleverde gegevens niet zorgvuldig was kwamen er door de jaren heen veel op- en aanmerkingen op de lijst. het boek werd keer op keer bijgewerkt waardoor de staat van het boek snel terugliep.
Uiteindelijk is besloten om wijzigingen niet meer door te voeren. Omdat er ook een digitale versie van de lijst is wordt die wél bijgehouden, de papieren versie dus niet meer.

Voorbeeld van een foutje

De Duitse historicus dr. Stephan Stracke wilde enkele jaren geleden oorlogsmisdadiger Siert Bruins voor de rechtbank dagen wegens de moord op verzetsman A. K. Dijkema uit Bierum. Bruins schoot de toen 36-jarige landbouwer in de nacht van 21 op 22 september 1944 in Appingedam dood. Dit nieuwe feit was voldoende om een aanklacht tegen Bruins in te dienen, hem te laten arresteren en berechten. Bruins werd te oud bevonden om terecht te staan en overleed als vrij man in Duitsland.
A.K. Dijkema heet voluit Aldert Klaas Dijkema maar op de 'Erelijst van gevallenen 1940 - 1945' (directe link) stond zijn naam gespeld als Albert, met een 'B' dus in plaats van met een 'D'. Op mijn verzoek heeft het NIOD dit veranderd, helaas, maar begrijpelijk, kon dat niet meer op de originele lijst die bij de ingang van de Tweede Kamer ligt.

Zie hieronder, links de papieren versie, rechts de digitale, waar de voornaam van Dijkema wel kon worden verbeterd.


Jacob Adriaan Detmar

Dat de controle tussen 1945 en 1960 niet groot was bleek in 2017 toen Jacob Adriaan Detmar ten onrechte op de lijst bleek te staan. Detmar was een marechaussee én landverrader. Hij werkte voor de SD en maakte voor zijn plezier jacht op Joden. Ook verzetsmensen en onderduikers waren voor hem niet veilig. Van Barend Aalders, Hendrik Jan Kroeze en Joseph Corper staat vast dat zij door toedoen van Detmar om het leven zijn gekomen.
Saillant detail is dat toen Detmar doorkreeg dat de Duitsers de oorlog gingen verliezen hij een opdracht weigerde uit te voeren waarop de SS hem op 13 april 1945 te Brummen doodschoot. Na de oorlog meldde zijn drie jaar oudere vrouw Johanna Elizabeth Weenink hem aan voor de Erelijst, de vraag zal altijd blijven of zij geweten heeft van zijn duistere zaakjes, ik denk van wel.
Immers, hij werkte als marechaussee, die stonden niet bepaald bekend als anti-Duits. Buiten de drie waarvan het vaststaat dat ze door Detmar de dood zijn ingejaagd, gaat het waarschijnlijk om meer slachtoffers, je zou haast denken dat zijn vrouw daarvan moet hebben geweten, temeer hij op eigen verzoek werd overgeplaatst door de Duitsers.
Er zijn getuigen die hem en een collega hebben zien werken voor de SD.

Overigens verloor de Marechaussee op 5 juli 1940 de status 'Koninklijke' en werd onderdeel van de burgerpolitie. De Rijksveldwacht en de Gemeenteveldwacht werden ondergebracht bij de Marechaussee, in feite de politie 'buiten' de steden.

Jacob Adriaan Detmar op de lijst
De vermelding van Detmar is in de digitale versie niet meer traceerbaar, in de papieren versie dus nog wel. Bovendien staat daar zijn geboortejaar onjuist vermeld, 1906 moet 1916 zijn.




De lijst wordt vaker gecorrigeerd, negen mensen zijn sinds 1960 van de lijst vewijderd.

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem