De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Oorlogsverhaal: Johan

Niet al te lang voor de razzia hadden de Duitsers bij ons op de gracht een groot bord neergezet, waarop Judenviertel stond. Wij waren een van de weinige niet-joodse gezinnen op de gracht en we woonden nu dus in de joodse wijk. Niet dat we daar verder veel van merkten; in die eerste oorlogstijd ging het dagelijks leven gewoon zijn gang. En wát er veranderde ging zo sluipend dat het je nauwelijks opviel.

Die zaterdagmiddag liep ik van mijn werk - ik was jongste bediende op een kantoor aan de Herengracht - naar huis. Het was gezellig druk in de stad; ik liep door de Kalverstraat, de Reguliersbreestraat en de Amstelstraat. Maar bij de Blauwbrug, waar de joodse wijk begon, was de weg afgezet. Er liepen Duitse en Nederlandse agenten heen en weer en er stond een overvalwagen.
"Stop!" riepen de agenten, en ze hielden me tegen. "Maar ik woon op de Nieuwe Herengracht," zei ik, en ik liet aan een Nederlandse agent mijn persoonsbewijs zien. Hij overlegde met een van de Duitsers en zei toen: "Goed, je mag doorlopen. Maar ik zou het je niet aanraden, want ze zijn bezig met een razzia."

Het klinkt nu heel wrang, maar die woorden prikkelden mijn nieuwsgierigheid. Je moet bedenken: ik was achttien jaar, en een goi - een christen - bovendien, dus ik had het gevoel dat mij niets kon gebeuren. Ik liep door. Het was doodstil op straat. Maar toen ik het Jonas Daniël Meijerplein naderde, hoorde ik soldaten schreeuwen. Harde, Duitse bevelen, het klonk heel naar.

En toen ik dichterbij kwam, zag ik op het plein allemaal joodse mannen zitten, op hun hurken en met hun handen achter hun hoofd. Het waren er wel honderd, of honderdvijftig. Hun gezichten waren spierwit en ze keken met grote angstige ogen naar de soldaten omhoog. Regelmatig kwam er een vrachtwagen voorrijden; daar werd dan zo snel mogelijk een groep in gejaagd.

Midden op het plein stond een klein huisje, een soort pompstationnetje. Daarachter ben ik een minuut of tien blijven staan om te kijken. Er kwamen steeds nieuwe joodse mannen bij. Uit alle richtingen werden ze door soldaten met geweren naar het plein gejaagd - hup, vort, alles moest snel.

Ik zag zelfs één man in rokkostuum, een artiest of zo. Als ze bij de rijen gehurkte mannen waren aangekomen, moesten ze aanschuiven en ook hun armen omhooghouden. Tussen de rijen liepen soldaten heen en weer. Als iemand wankelde of zijn armen liet zakken, kreeg die een trap met een laars of een duw met de kolf van een geweer.

Ik wist niet wat ik ermee aan moest. Ik had nog nooit ook maar iets met geweld te maken gehad. Ik had geen idee wat er met die mensen ging gebeuren. Maar dat hier iets ongekends gebeurde, iets verschrikkelijks, dat wist ik wel. Uiteindelijk werd ik opgemerkt door een Duitse officier, die met een revolver in zijn hand een ruw gebaar naar mij maakte: "Weg! Schnell!" Toen ben ik doorgelopen. Op de volgende hoek stond een Nederlandse agent. Toen ik hem passeerde, zei hij: "Jongen, ik hield mijn hart voor je vast. Ze hadden jou ook kunnen pakken."

Thuis vertelde ik aan mijn ouders wat ik had gezien. Ze waren er stil van. Die avond vóór het eten heeft mijn vader voor al die mensen gebeden. Dat was het enige wat we konden doen.

Wil jij ook je verhaal kwijt? Of wil je De Dokwerker iets nalaten?
KLIK HIER

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem