De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Hotel midden in het centrum getroffen door 'friendly fire'

Je zou denken, het is bijna onmogelijk om precies één plek middenin het overvolle centrum van Amsterdam te raken, maar toch gebeurde het in de nacht van 26 op 27 april 1943. Carlton Hotel Amsterdam

In de Amsterdamse Vijzelstraat, op de hoek van het Singel (Bloemensingel) hielden de Duitsers kwartier, het Carlton Hotel was ingericht als Luftgaukommando. Het hotel werd onder andere gebruikt voor zware verhoren.
Er werden voornamelijk gevangen genomen geallieerde piloten aan een vragenvuur onderworpen om erachter te komen wat de missies waren en welke schiet- en vliegapparatuur er aan boord was van de toestellen waarover de geallieerden beschikten.
Pas na verhoor werden de gevangenen als krijgsgevangenen behandeld en naar Duitse gevangenissen gestuurd.

Over het hotel
Het Carlton Hotel is gebouwd in 1926 na de verbreding van de Vijzelstraat en net als het Americain Hotel op het Leidseplein ontworpen door Gerrit Jan Rutgers die tot de Amsterdamse school behoorde en sterk beïnvloed werd door Berlage. Het hotel moest voor de Olympische Spelen van 1928 klaar zijn en dat lukte. Na de verwoesting is het gebouw in de originele staat hersteld.

Anne Frank hoort van het neerkomen van een vliegtuig

Op 27 april 1943 schrijft Anne een brief aan haar denkbeeldige vriendin Kitty, de brief maakt onderdeel uit van het boek dat na de oorlog bekend werd als 'Het dagboek van Anne Frank', de werkelijke titel van het boek is 'Het Achterhuis', je kunt het downloaden van het Internet of in de boekhandel aanschaffen.
Onder andere schrijft zij:
Het Carlton Hotel is kapot, twee Engelse vliegers met een grote lading brandbommen aan boord zijn precies op het 'Offiziersheim' gevallen. De hele hoek Vijzelstraat-Singel is afgebrand.

Het Duitse afweergeschut wist een RAF toestel te raken, het stortte neer op een aantal woonhuizen achter het Carlton Hotel waarbij ook veel schade ontstond aan het hotel. De Duitsers moesten noodgedwongen het Kommando verplaatsen.
Het Luftgaukommando Holland stond achtereenvolgens onder bevel van:
   10 mei - 1 juli 1940, General der Flakartillerie Alfred Haubold
   1 juli 1940 - 7 augustus 1943, General der Flieger Hans Siburg
   7 augustus 1943 - 1 januari 1944, General der Flieger Egon Doerstling

Nadat het gebouw op de hoek van het Singel verwoest was week het Luftgaukommando uit naar het gebouw van de Nederlandse Handel Maatschappij in dezelfde Vijzelstraat. Op 15 januari 1944 werd het commando opgeheven. Het gebouw van de Nederlandse Handel Maatschappij staat beter bekend als 'Gebouw De Bazel' (link) waar thans het Gemeentearchief is gevestigd.

Deze tekst refereert aan het neergehaalde toestel, het staat gegrafeerd in de muur bij de ABN/ AMRO bank aan de Singel.


Maar er waren meer gemeldde oorlogsincidenten

   10 juli 1940 Tweede Hugo de Grootstraat, post Stadsreiniging vernield
   10 juli 1940 Fokker, brand door bominslagen
   11 juli 1940 Adelaarsweg, politiebureau, mica-ruit uit Duitse jager gevallen
   15 juli 1940 Borgerstraat 50, tikt misschien tijdbom tussen de muren
   27 augusgus 1940 Kinkerstraat 43, kelder opgeblazen om bom vrij te maken
   31 augustus 1940 Durgerdammerdijk 55, negen van de tien huizen beschadigd, één koe gedood
   11 oktober 1940 Oosterdokskade, op de wal t.o. opleidingsschip "Pollux"
   11 oktober 1940 Piet Gijzenbrugstraat 17, bom door het dak
   16 oktober 1940 Zwanenburgwal Bom op een schip tegenover nummer 17
   30 september 1940 Recht Boomssloot 99 Bomkrater in de weg ontdekt door de politie
   16 oktober 1940 Oudeschans 4 Op twee hoog is een (brand-) bom binnen geslagen
   17 april 1941 Molukkenstraat 102, projectiel neergekomen, één dode
   10 juli 1941 Jacob Obrechtstraat, granaat op tennisbaan bij Israëlitisch ziekenhuis
   20 oktober 1941 Haarlememrweg, hier is een Duits vliegtuig neergestort
   22 augustus 1942 Oostzanergat, schuurtje vernield
   20 december 1942 Volewijkspark, een Duits vliegtuig is hier brandend naar beneden gekomen
   3 mei 1943 Houthaven, één niet - en één wel ontplofte bom
   15 juni 1943 Schellingwouderdijk, een Brits toestel is hier brandend neergestort
   16 juni 1943 Van Eeghenlaan 35, niet ontplofte granaat richt grote schade aan
   22 juni 1943 Westergasfabriek, de gashouder getroffen
   26 november 1943 Keizersgracht 688, granaat in gebouw in gebruik bij Wehrmacht
   6 maart 1944 Lutherse Kerk, benzinetank neergekomen
   22 maart 1944 Amerikaanse Bommenwerper stort neer in de Spaarndammerbuurt 1944
   23 maart 1944 Joodse begraafplaats, trein beschoten door vliegtuig
   14 september 1944 Velserweg, paard en wagen beschoten
   11 november 1944 Haringvlietstraat 17 Een lege benzinetank van een vliegtuig is hier neergekomen
   26 november 1944 Euterpestraat, bombardement hoofdbureau Sicherheitsdienst
   1 maart 1945 Haarlemmerstraat 156, pak met kranten uit Engeland neergekomen

Klik HIER voor een lijst met meldingsrapporten van de Luchtbeschermingsdient.

In vergelijking tot Rotterdam is Amsterdam veel bespaard gebleven maar dat betekende niet dat er geen luchtterreur was. Anne Frank was vaak bang en kroop bij haar vader in bed als de vliegtuigen weer over de Jordaan vlogen.
Op 23 maart 1944 schrijft zij: Gisteren is hier een vliegtuig neergestort, de inzittenden sprongen bijtijds met parachutes naar beneden. Het toestel kwam neer op een school waar geen kinderen in waren. Een kleine brand en een paar doden zijn uit het geval voortgekomen. De Duitsers hebben verschrikkelijk op de dalende vliegers geschoten. De toekijkende Amsterdammers barstten zowat van woede over zo'n laffe daad. Wij, dat betekent de dames, schrokken ons een mik, ik vind schieten belabberd.

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem