De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Oorlogsslachtoffers

Regelmatig krijg ik de vraag of iemand nog in aanmerking kan komen voor een onderscheiding, in de meeste gevallen kan dat niet meer maar ook al zijn er mogelijkheden, er zullen flink wat documenten getoond moeten worden.
Vaak is dit lastig omdat mogelijke getuigen overleden zijn of omdat er simpelweg geen dossier (meer) is.

Welke onderscheidingen had mijn opa?

Ook voor velen een brandende vraag. Zo schreef Sandy mij:
Mijn opa heeft in de tweede wereldoorlog een aantal onderscheidingen behaald, mede door het zijn van een verzetstrijder. Deze medailles had hij op een jas geprikt. Deze jas is echter dertig jaar geleden gestolen. Nu was mijn opa niet iemand die over de wo2 vertelde en dit vooral afkapte.
Maar ik zou toch graag willen weten wat zijn onderscheidingen waren en waarvoor. Is het mogelijk om dit ergens na te vragen?


Onderscheidingen werden uitgereikt maar verdwenen nog wel eens in een schoenendoos. Voor nabestaanden kan het echter belangrijk zijn om te weten waarom hun vader, moeder, opa of oma een onderscheiding voor getoonde moed heeft gekregen. Niet zelden willen de directe nabestaanden (echtgenotes, broers en zusters) daar niet over praten.
De meeste dossiers liggen in het Nationaal Archief te Den Haag dat onder de verantwoordelijkheid valt van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Gedetailleerde informatie over het archief dat betrekking heeft op, wellicht, ook uw vraag:
Naam archiefblok: Kanselarij der Nederlandse Orden
Periode: 1815-1994
Archiefbloknummer: H10
Telefoonnummer 0800-8051 op werkdagen van 08.00 tot 20.00 uur, vanuit het buitenland: + 31-77-4656767


Begin bij de gemeente voor een aanvraag

Doorgaans begint een eerste aanzet bij de gemeente waar iemand laatstelijk ingeschreven heeft gestaan. Maar vraag u eerst af of u de onderscheiding voor uzelf, anderen of de persoon in kwestie aanvraagt. In het laatste geval moet u zich realiseren dat veel helden het niet meer dan normaal vonden om verzet te plegen tegen de bezetter.

Velen wilden na de oorlog niet praten over 40-45, misschien wogen de heldendaden die ze zelf pleegden niet op tegen de verschrikkingen die ze ervaard hadden. Als u er echter van overtuigd bent dat een posthume onderscheiding op zijn plaats is dan moet u zich niet laten ontmoedigen als het even tegenzit bij de aanvraag. Iedereen die deze weg bewandelt maakt mee dat een ambtenaar niet zo'n zin heeft om iets uit te zoeken of dat uw aanvraag langer dan wenselijk is blijft liggen.

Realiseer u ook dat er grondig onderzoek wordt gedaan, er mag geen smetje op iemands' reputatie zitten, stel dat dat wel zo is, terecht of onterecht, wat schiet u er dan mee op? Als u uiteindelijk uw speurtocht wilt beginnen kunt u onderstaande instanties raadplegen. De Dokwerker kan u niet bijstaan, daarvoor ontbreekt mij de tijd, zelfs een betaalde baan hierin zou ik niet zien zitten omdat één zaak al tientallen uren per week kan vergen om vervolgens maandenlang niets te horen.

Hou vol want veel blijkt mogelijk

Voor direct betrokkenen kan ik mij echter goed voorstellen dat het geen onmogelijke opgave is. Zet u dan ook vooral door want als u het beoogde resultaat bereikt is de voldoening erg groot.

Mocht u echt tegenwerking ondervinden dan zult u altijd de burgemeester van de gemeente in kwestie aan uw zijde vinden. De overheid vindt dat dit soort verzoeken uiterst serieus behandeld moeten worden.

Begin dus uw start altijd bij de gemeente waar de betrokkene het laatst ingeschreven heeft gestaan.

Nationaal Archief
Als 'nationaal geheugen' van Nederland beheert het Nationaal Archief 110 kilometer archiefmateriaal, foto's en kaarten van de rijksoverheid en van maatschappelijke organisaties en individuele personen die van nationaal belang zijn (geweest.)
Prins Willem Alexanderhof 20
2595 BE  Den Haag
Telefoon: 070 - 33 15 400 Algemene telefooncentrale
070 - 33 15 444 Helpdesk (inhoudelijke vragen over de archieven)
Website: www.nationaalarchief.nl

Stadsarchief Amsterdam (ook voor politiedossiers)
Vijzelstraat 32
1017 HL Amsterdam
Telefoon: 020 - 25 11 511

NIOD (Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie)
en tevens hier gevestigd:
Centrum voor Holocaust- en Genocidestudies
Herengracht 380
1016 CJ  Amsterdam
Telefoon: 020 - 52 33 800
Websites: www.niod.nl en www.chgs.nl

De Erelijst van Gevallenen 1940-1945
www.erelijst.nl/

Stichting 1940-1945
Nienoord 10
1112 XG  Diemen
Telefoon: 020 - 66 01 945
Website: www.st4045.nl

Documentatiegroep '40 - '45
Website: www.documentatiegroep40-45.nl

Vereniging Kinderen van Verzetsdeelnemers 1940-1945
Secretaris Hans van Ekelenburg
Rillandhoeve 30
3137 EJ  Vlaardingen
Telefoon: 010 - 47 49 463
Website: www.verzetskinderen.nl

Het Nederlandse Rode Kruis
Telefoon: 070 - 44 55 666
Website: www.rodekruis.nl

Kennisinstituut voor de sociale en psychische gevolgen van oorlog, vervolging en geweld: Cogis
Da Costakade 45
3521 VS  Utrecht
Telefoon: 030 - 23 43 436
Website: www.cogis.nl

Nederlandse Kring voor Joodse Genealogie
Postbus 94703
1090 GS  Amsterdam
Website: www.nljewgen.org

Digitaal Monument Joodse Gemeenschap in Nederland
Postbus 16737
1001 RE  Amsterdam
Website: www.joodsmonument.nl

Israelitisch Centrum voor Onderzoek naar de Geschiedenis van de Nederlandse Joden
Website: www.huji.ac.il/huji/eng/index_e.htm

Joods Historisch Museum
Website: www.jhm.nl

Yad Vashem Jerusalem
Website: www.yadvashem.org.il

Joods Maatschappelijk Werk
Telefoon: 020 - 577 65 77
Website: www.joodswelzijn.nl

Eregraf en Monument Oranje Vrijbuiters
Website: www.oranjevrijbuiters.nl

Oorlogsgetroffenen
Website: www.oorlogsgetroffenen.nl

Het Parool
Edities van Het Parool tijdens de bezetting
Website: www.hetillegaleparool.nl

Tenslotte

Ik kan niet genoeg benadrukken dat je het postuum eren van iemand waarvan jij vindt dat hij of zij een held is geweest niet in eerste instantie voor jezelf moet doen. Bij de verwerking van de gevolgen van wat zich in de oorlog heeft afgespeeld kan het zeker een zinvolle bijdrage leveren maar alleen als je ervan overtuigd bent dat de betrokkene dit ook gewild zou hebben.
Veel helden weigerden een onderscheiding, de een vond het normaal om verzet te plegen maar er waren er ook die vonden dat er wel heel erg gemakkelijk met onderscheidingen werd gestrooid en dat er personen aan de macht waren die tijdens de oorlog 'fout' waren geweest.

Succes!

Onderscheidingen

Verzetskruis
Verzetsherdenkingskruis
Oorlogsherinneringskruis
Mobilisatie-Oorlogskruis
Kruis van Verdienste
Vliegerkruis
Bronzen Kruis

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem