De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

CS-6 | Corellistraat 6, een van de linkse verzetsbolwerken in Amsterdam

Als je deze site doorbladert en zeker als je de pagina over de verzetshelden (link) leest, kom je regelmatig de codenaam 'CS-6' tegen. Dit staat voor 'Corellistraat 6', waar een van de belangrijkste verzetsgroepen van Amsterdam tijdens de Tweede
Wereldoorlog zetelde.
Verzetsgroep CS-6 pleegde van alle verzetsorganisaties de meeste aanslagen. Vrouwen waren binnen de groep volstrekt gelijkwaardig aan de mannen.

Janka en Gideon Boissevain >>>

De leden van CS-6 waren links, de meesten tegen het communisme aan, of dit hen tijdens de oorlogsjaren reeds parten speelde weet ik niet zeker maar vast staat wel dat Prins Bernhard niets moest hebben van het linkse verzet. Men was bang dat de goed georganiseerde linkse bolwerken na de oorlog aan de macht zouden komen door hun verzetshelden te laten eren.
Veel wijst erop dat het Koningshuis en de na-oorlogse regeringen er veel aan deden de communisten uit beeld te houden. En zelfs nu wordt er nog gesteggeld over wie waar mag staan tijdens herdenkingen.

Begin bij het begin
De broers Boissevain worden gezien als de drijvende krachten achter CS-6, maar het verzet begint al eerder, zonder hun moeder zouden de broers nooit tot hun daden zijn gekomen.

Adrienne Minette van Lennep en Mies Boissevain-van Lennep

Kijk, nu denk je, wie zijn dat nu weer, dat dacht ik dus ook. Maar ze speelden een grote rol bij het verzet, althans, ze waren bepalend, of beter gezegd, ze WAS bepalend, want het gaat hier om één vrouw. Zij is de moeder van de latere leiders van CS-6.
Mies is dochter van een bankier en woont met haar ouders aan de Herengracht, al op jonge leeftijd leert zij Jan Boissevain kennen waarmee zij later trouwt en vijf kinderen krijgt. Jan Karel (Janka) en Gideon (Gi) zullen later naam maken als verzetshelden. Het gezin Boissevain woont aan de Keizersgracht en Mies raakt politiek actief in de vrouwenbeweging.

Reeds voor de oorlog helpt zij Joodse vluchtelingen uit Duitsland die in Amsterdam een veilige haven hopen te vinden. Niets is minder waar als de oorlog uitbreekt, maar Mies gaat door met het helpen van Joden. Zij neemt mensen in huis en helpt ze te vluchten. Samen met een aantal andere jonge vrouwen weet zij honderden Joodse kinderen, die in de voormalige Hollandsche Schouwburg wachten op deportatie, onder de ogen van de bezetters weg te halen en elders in het land onder te brengen.

In 1939 had de familie het statige en grote pand aan de Keizersgracht ingewisseld voor een eenvoudiger en kleiner pand aan de Corellistraat 6. Haar zoons zijn met de paplepel ingegoten dat hulp aan de Joodse medemens vanzelfsprekend was en dus richtten zij met wat mede-studenten knokploeg CS-6 op, want veel meer dan dat is het in het begin niet. Toen de oorlog uitbrak was Janka 19 jaar en Gi 18.
In de kelder van het ouderlijk huis aan de Corellistraat maakten de broers bommen waarmee zij sabotage pleegden op treinstellen en een arbeidsbureau. Later zouden zij ook betrokken zijn bij het opblazen van het bevolkingsregister (link.) Toen in 1943 de grote razzia's nagenoeg een einde maakte aan de Joods populatie van Amsterdam was de groep zo boos dat zij aanslagen gingen plegen op Duitsers en SD'ers.

Maar het ging mis...
Een tandarts, die Joden verraadde aan de Duitsers, moest geliquideerd worden, dat lukte, maar de aanslagpleger (Sape Kuiper) kwam ten val en werd door de Duitsers gearresteerd en gemarteld. Uiteindelijk sloeg hij door en werd alsnog doodgeschoten. Het verhaal gaat straks verder, maar ik maak even een belangrijk zijsprongetje.

Reina Prinsen Geerligs

CS-6 kun je ophangen aan de twee broers Boissevain en hun moeder, ook niet onbelangrijk was Reina Prinsen Geerlings. Zij groeide op in Amsterdam, haar schooltijd bracht zij door op het Barlaeusgymnasium waar de Schijver W.F. Hermans in dezelfde klas zat als Reina. Er werden niet alleen snode plannen beraamd aan de Corellistraat 6, maar er werd ook onderwezen in het Marxisme. Als er veel toehoorders waren werd er uitgeweken naar het ouderlijk huis van Reina aan de Koninginneweg 121. Haar ouders waren voor hun eigen veiligheid verhuisd naar het Gooi waardoor Reina het rijk alleen had.

Reina had warme contacten met de CPN (Communistische Partij Nederland) en Gerrit van der Veen die de PBC runde, de Persoonsbewijzen Centrale die duizenden Joden voorzag van valse papieren zodat zij transport naar de vernietigingskampen konden ontlopen. Reina Prinsen Geerlings werkte nauw samen met mensen als Leo Frijda, Hans Katan, Jan Verleun en Bram Kuiper van CS-6

Reina Prinsen Geerligs liep op heel ongelukkige wijze in een fuik van de Duitsers. Na een liquidatie meldde zij zich aan de Cornelis Krusemanstraat 79, een adres dat door Sape Kuiper na de dood van de tandarts was verraden aan de Duitsers. Reina en nog twee vrouwen werden direct naar Sachsenhausen weggevoerd en vermoord. Reina was pas 21. De ouders van Reina overleefden de oorlog en stelden een schrijversprijs in die door een jury in het huis aan de Koninginneweg 121 jaarlijks werd uitgereikt. Onder andere Gerard Reve en Harry Mulisch wonnen de prijs.
Na de dood van de heer en mevrouw Prinsen Geerlings nam de animo voor de prijs af, vanaf 1979 is deze niet meer uitgereikt.

Executies
Na het oppakken van veel belangrijke leden van CS-6 valt het verzetsbolwerk als een kaartenhuis in elkaar. In augustus 1943 werden Jannka en Gi Boissevain en nog drie leden gearresteerd. In een schijnproces werden zij en 17 anderen ter dood veroordeeld en op 1 oktober 1943 doodgeschoten. Naast elkaar liggen zij op de Eerebegraafplaats in Overveen.
Na de executies bleven er een paar leden over die de strijd wilden voortzetten. Uiteindelijk gingen zij op in een andere verzetsgroep.

Terug naar moeder, Mies Boissevain-van Lennep

Zij ziet haar man langdurig achter de tralies verdwijnen en zelf komt zij ook in een kamp terecht. Jan sterft in Buchenwald maar Mies weet te overleven en wordt bevrijd uit Ravensbrück. De terugkomst in Amsterdam wordt een bittere pil, het huis aan de Corellistraat is finaal gestript.
Zij liet zich niet uit het veld slaan, overtuigd feministe als zij is zet zij zich in voor vrouwen. Misschien heb je wel eens van het rokjeslied of de feestrok gehoord, het waren uitingen van Mies' strijd voor totale bevrijding, vooral die van vrouwen. De CPN vond haar te feministisch, zij raakte geisoleerd, daar kwam ook nog een een slepende ziekte bij.
Op 18 februari 1965 overleed zij en werd gecremeerd, haar as is verspreid rond de graven van haar zoons Jan Karel en Gideon op de erebegraafplaats te Bloemendaal.

Aangifte Mies tegen SD-agent
Op 8 mei 1947, twee jaar na de bevrijding, doet Mies aangifte tegen W.C. Mollis (SD-agent, opperwachtmeester bij de politie, lid Germaansche SS in Nederland) die tot op dat moment ongestraft de oorlog door is gekomen en na de bevrijding geen strobreed in de weg werd gelegd, dat steekt Mies en vervoegt zich derhalve bij Hendrik van der Hout die haar aangifte opneemt.
Mollis is zeer waarschijnlijk wel al gedetineerd als zij aangifte doet omdat hij twee maanden na de aangiftes van Mies, haar zoon en haar nicht ter dood veroordeeld wordt. Op 4 februari 1949 is het vonnis tegen Mollis uitgevoerd.
Onder andere werd Mollis verorodeeld voor zijn aandeel in de moord op dr. Laurens Johannes Büllerm chirurg, die op 9 april 1944 in zijn woning aan de Vondellaan te Beverijk werd doodgeschoten.

Artikel in het Utechts Nieuwsblad van maandag 14 juli 1947 >>>

Mies woont op op het moment van aangifte (mei 1947) in de Hondecoeterstraat 8 en zegt onder andere:
"Op 2 augustis 1943 wordt ik in mijn woning gearresteerd door een aantal leden van de SD waaronder Mollis. Tegelijk ook mijn zoons Jan Karel en Frans. De mannen behoorden tot de illegale groep CS-6 en de vrouwen hielden zich bezig met het verspreiden van valse persoonsbewijzen. Ik heb tot 1 oktober 1943 opgesloten gezeten in het huis van bewaring aan de Amstelveenseweg tot ik tot 6 september 1944 in kamp Vught zat.
Later werd ik naar kamp Ravensbrück gebracht totdat dat kamp door de Zweden werd bevrijd.
Na mijn arrestatie heeft de SD nog drie weken in mijn woning gepost en verschillende mensen gearresteerd. De SD'ers haalden nagenoeg mijn gehele huis leeg. Mijn dochters zagen later in het huis van een NSB'er in de Albrecht Dürerstraat mijn meubelen staan.
Mijn zoon Gideon is later op de dag dat ik en mijn zoons Janka en Frans werden gearresteerd opgepakt in de Van Baerlestraat, door wie weet ik niet maar hij is gelijk met Janka doodgeschoten door de Duitsers.


Frans, haar enige zoon die de oorlog overleefde en Theodora, een nicht van Mies deden dezelfde aangifte.

Hieronder de kop van de aangifte zoals die ligt opgeslagen in het Centraal Archief van de Bijzondere Rechtspleging bij het Ministerie van Justitie:


Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem