De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Annexatie delen van Duitsland

Na de Eerste Wereldoorlog werd bij de 'Vrede van Versailles' bepaald dat Duitsland herstelbetalingen moest doen aan de eens bezette landen, dat betekende jarenlange recessie in Duitsland met als gevolg de opmaat tot de Tweede Wereldoorlog.
Dat wilden de geallieerden niet nogmaals, dus werd er na de Tweede Wereldoorlog afgesproken dat de oorlogsschade (link) in nature zou worden vergoed.

25,75 miljard

Nederland beraamde de schade op 25 miljard gulden, daar zagen we dus geen cent van, ook al hadden de Duitsers niet alleen schade aangericht aan onze infrastructuur, maar stalen ze ook miljarden aan spullen en geld. Nederland zette hoog in, te hoog. Want bij de verdeling op 23 april 1949 kregen wij slechts een klein deel van wat wij verlangden en het ging ook nog eens om voor Duitsland onbeduidende stukjes grond. In totaliteit ging het om 70 vierkante kilometer. Het Nederlandse leger ging er direct heen om de aldaar wonende Duitsers (9.350) duidelijk te maken dat ze vanaf nu Nederlander waren of op moesten krassen.

Er was wel een ander bijkomend voordeel, de Amerikanen hadden veel in de melk te brokkelen, zij stonden Nederland toe om onbeperkt handel te drijven met Duitsland, omdat ons kleine landje toch al altijd aangewezen was op de grote broer was dit een welkome compensatie.

Wat we kregen was dus beduidend minder dan we eisten, uiteindelijk waren het wat onbewoonde strookjes, enkele grensweggetjes, een grensinham aan de Rijn en enkele dorpjes. Ruim 9.000 Duitsers werden Nederlander, in de oorsponkelijke plannen zouden dat er 550.000 zijn geweest.

In de hals bij Sittard woonden 5.500 Duitsers, Bij Elten 3.500. Zij waren de klos want van de ene op de andere dag waren zij geen Duitser meer. We wilden onder andere Aken, Münster, Emmerich, Kleve, Keulen, Bentheim, Mönchengladbach en Osnabrück. Er werd zelfs een lijst ingediend met hoe de steden zouden gaan heten. Zo ver kwam het dus niet. België kreeg overigens niets toegewezen en gaf al in een vroegtijdig stadium haar claims op.

Terugkrabbelende Duitsers

Vanaf 1954 beginnen onze oosterburen al te morren, ze willen onderhandelen met Den Haag over het teruggeven van de grond, immers, Nederland had er toch niets aan en de mensen die er woonden waren van origine Duits. Op 8 april 1960 werd na jaren van moeizame onderhandelingen een akkoord bereikt. Nederland gaf ruim 90% van de verkregen gebieden weer terug in ruil voor 280 miljoen gulden. Naar verluidt zat daar één miljoen in voor Prins Bernhard. Dit was een 'oude rekening die de familie van Bernhard nog uit de Eerste Wereldoorlog met de Duitsers had te verrekenen.
Het betrof gederfde inkomsten uit het Duitse familielandgoed van de Lippe-Biesterfelds.

Nederland had veel belang bij een goede relatie met de Bondsrepubliek, plannen om de twee Duitslanden weer bij elkaar te voegen lagen al klaar, ook al zou dat nog jaren op zich laten wachten. Nederland was bevreesd om haar bevoorrechte handelspositie met de Duitsers weer te verliezen dus koos het eieren voor zijn geld.
Drie jaar na het sluiten van de deal ging het Nederlandse parlement akkoord met 84 tegen 23 stemmen. Duitsland had het spel hard gespeeld en wilde zich niet langer als underdog opstellen, iets wat Minister Luns wel graag wilde.

Elten

Van de 25 grenscorrecties die werden doorgevoerd is het plaatsje Elten wellicht het meest bekend, in ieder geval is het een spreekwoordelijk voorbeeld van wat een klein land bereikt en niet bereikt. Elten ligt ten noorden van de Rijn in de deelstaat Noordrijn-Westfalen. In vroeger dagen behoorde Elten al toe tot Nederland, maar in de zeventiende eeuw kwam het in het bezit van een Duitse familie, ook al wordt het dorp aan drie kanten omsloten door Nederland.
Zoals gezegd, op 23 april 1949 werd Elten Nederlands, dat duurde tot 1 augustus 1963. In Elten is de Nederlandse cultuur alom aanwezig, veel van de 5.000 inwoners spreken zowel Duits als Nederlands.


Butternacht

Omdat om precies twaalf uur op 31 juli 1963 het plaatste Elten weer tot het Duitse grondgebied zou gaan behoren zagen veel Nederlandse expediteurs hun kans schoon. Het plaatsje werd volgepropt met vrachtwagens en containers, voor de helft zaten die vol met boter voor de Duitse markt.
De volgende morgen stonden die goederen niet meer in Nederland maar in Duitsland waardoor er geen invoerrechten verschuldigd waren, dit scheelde de ondernemers vijftig miljoen gulden. Deze nacht ging de geschiedenis is als de Eltener Butternacht.

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem