De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

C&A, een geschiedenis met een zwart randje

Op mijn andere site (MOKUMS) belicht ik de familie die achter dit concern zit, ook lees je iets over een van de grootste branden van Amsterdam in de vorige eeuw. C en A Berlijn Hier op De Dokwerker moet ik helaas de conclusie trekken dat het concern het tijdens de oorlogsjaren niet zo nauw nam met de mensenrechten.

Familie Brenninkmeijer
De Duitse broers Clemens en August beginnen de opmars van het kledingconcern in het midden van de negentiende eeuw. Nederland is hun eerste doelland, het zou een halve eeuw duren voordat ze ook een winkel openden in Duitsland.
De Brenninkmeijers zijn volgens de Quote 500 de rijkste familie van Nederland.

Meeheulen of ageren

Voor veel artiesten, journalisten en bedrijven was de keus eenvoudig: 'als je niet voor ons bent ben je tegen ons, dus doe mee of aanvaardt de consequenties'. Met die boodschap lieten de nazi's iedereen kiezen, behalve de Joden, die werd niet om hun mening gevraagd. Zoals bekend stierven meer dan honderduizend Nederlandse Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog in de Duitse concentratiekampen.
Het 'meedoen' bestond vaak uit het onderschrijven van de beginselen van de Duitse bezetter, als je dat deed had je weinig te vrezen, als je je dus maar afzijdig hield.
Maar kun je ten koste van alles aan de zijlijn blijven staan?

100% Ariër
Veel bedrijven hadden er weinig moeite mee om de eis van de Duitsers in te willigen dat zij niet-Ariër vrij waren, met andere woorden: Hermann Goring kreeg kado's van C&A "wij hebben geen Joden in dienst". Alleen dan mocht een onderneming zaken blijven doen. De van origine Duitse onderneming C&A zag er ook totaal geen kwaad in deze verklaring af te geven.
Alleen wilde C&A na de oorlog hier liever niet aan herinnerd worden. Pas in 2011 gaf het ruiterlijk toe dat de houding van de confectieketen niet fraai was geweest en dat ze nader onderzoek zouden doen naar de gedragingen van de leiding onder het nazibewind. Bij het schrijven van dit artikel was mij niet bekend of en zo ja, wat daar uit is gekomen.

1933, een cruciale wending
Adolf Hitler grijpt de macht in Duitsland, volstrekt legitiem want zijn aanvankelijk verboden partij wint de verkiezingen en brengt hem in een zetel aan de macht. C&A schroomt geen moment en bindt contacten aan binnen de partijtop van de NSDAP. Als tegenprestatie spekken zij de partijkas.
Hoogeplaatste personen in de partij, waaronder Hermann Göring, ontvingen regelmatig cadeau's. De leiding was echter 'handig', er werden geen rechtstreekse giften gedaan, dit verliep altijd via een tussenpersoon.
Tijdens de oorlog nam de vraag naar kleding af, niet zo gek natuurlijk want zowel in de bezete gebieden als in Duitsland was het crisis. Waar wel behoefte aan was waren uniformen. C&A maakte gebruik van goedkoop personeel en verkocht de uniformen aan de Duitsers.

"Für Führer, Volk und Vaterland"
In de jaren in de aanloop naar WO2 greep het bedrijf alles aan om van Joodse werknemers af te komen, ook vergaarde het eigendommen door Joden een fractie van de werkelijke waarde te bieden voor gebouwen en grond.
Familieleden van in de oorlog omgekomen Joden die poogden om transacties ongedaan te maken kregen te maken met een advocaat die tijdens de oorlog als SS'er in Polen betrokken was geweest bij het gevangennemen van Joden.

De Duitse historicus Kai Bosecker deed onderzoek naar de houding van de directie van het modehuis en ontdekte onder andere dat Hermann Göring zelfs tijdens de oorlog verjaardagscadeau's kreeg van hen. In een teruggevonden verklaring van C&A stelde men:

"Es ist seit der Gründung niemals ein Nichtarier bei uns beschäftigt worden"

"Sinds de oprichting van ons bedrijf hebben er bij ons nooit niet-Ariërs gewerkt"

In 2011 publiceerde Bosecker zijn bevindingen, omdat de directie van C&A niet om de gedetailleerde feiten heen kon nam het delen ervan op in het jubileumboek van het concern waarmee het na vele decennia van stilzwijgen en ontkennen eindelijk het boetekleed aantrok.
'C&A zieht an!: Impressionen einer 100-jährigen Unternehmensgeschichte' is de titel van zijn boek. Vreemde is dat het boek nergens meer verkrijgbaar is. De eerste druk was zeer snel uitverkocht en kreeg geen vervolg.

Joseph Brenninkmeijer zegt in het voorwoord van het jubileumboek dat de harde feiten van Bosecker hem zeer hebben geraakt.

Journalist Bettina Weiguny beschreef in 2005 in haar boek 'Die geheimnisvollen Herren von C&A' de geheimen van het Katholieke familiebedrijf die zo hun eigen wetten hanteren.
Toen besteedde het concern geen aandacht aan de kwestie, maar na het verschijnen van het boek van Bosecker was er geen houden meer aan.

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem