De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

De Dokwerker

Tijdens de bezettingsjaren (40-45) werden Joden steeds vaker geweerd van plekken waar tot voor de oorlog iedereen mocht komen. Trams, openbare gebouwen en zwembaden waren ineens verboden terrein voor Joden.
Toen ook de winkels en café's verplicht werden gesteld een bordje 'voor Joden verboden' op te hangen was de maat vol en gingen veel Amsterdammers in staking.

Februaristaking
Op 25 februari 1941 begon onder aanvoering van de CPN in Amsterdam het verzet tegen de Duitse bezetting van Nederland. Indirecte aanleiding tot de staking was de bezetting door de Duitsers en de ongemakken die dat met zich meebracht. Ook groeide de weerzin tegen de maatregelen van de Duitsers die met name tegen de Joden gericht waren.

De directe aanleiding waren razzia's in de Joodse wijk nadat op 19 februari 1941 de Duitsers IJssalon Koco in de Van Woustraat hadden opgerold omdat twee uit Duitsland gevluchte Joden die deze winkel runden onderdak hadden gegeven aan leden van een knokploeg. De broers overleefden het niet.

Weetje
Over de Amstel is een brug naar de beide broers vernoemd, 'de Ernst Cahn en Alfred Cohnbrug.'

De staking duurde twee dagen maar de overmacht van de Duitsers was zo inmens dat er negen doden en meer dan twintig gewonden vielen. De staking wordt jaarlijks herdacht bij De Dokwerker.

Het beeld De Dokwerker
Dit bronzen beeld staat op het Jonas Daniël Meijerplein. Het stelt een staker voor, oftewel, de opstand van het volk tegen de autoriteiten.
Het in 1952 door Koningin Juliana onthulde beeld is gemaakt door Mari Andriessen in opdracht van de stad Amsterdam ter nagedachtenis aan de februaristaking van 1941. Voor de Dokwerker heeft Willem Termetz model gestaan.

Weetje
In 1970 moest het beeld verplaatst worden in verband met een herinrichting, toen het beeld terug werd geplaatst stond het ineens de andere kant op. De uitleg die daaraan gegeven werd was ietwat merkwaardig. Het beeld zou met de handen eerst richting het Waterlooplein (lees: richting de Jodenbuurt) hebben gestaan en later met de handen uiteen richting het Joods Historisch museum (JHM.)

Maar zoals je op de foto hieronder kunt zien is dat helemaal niet het geval, de foto is namelijk genomen voor het JHM.





De ware reden is dat tijdens de jaarlijkse herdenking de mensen uiteraard voor het beeld willen staan, aan de kant zoals het beeld stond was daar weinig ruimte voor, door het beeld 180 graden te draaien konden er veel meer mensen voor het beeld staan, zonder tot overlast te zijn voor het verkeer op het plein.

Beeld alsnog verplaatsen
Als het beeld naar achteren wordt geplaatst staat het wat verder weg van het Waterlooplein maar je kunt het dan wel zo plaatsen dat het zowel richting het JHM als het Waterlooplein kijkt. Ervoor kunnen dan nog meer mensen staan dan nu het geval is.
Ik zend een mailtje naar wat instanties en dan is het voor mij wel klaar, zo'n noodzaak is er niet. Ik vind het raar dat een gedenkteken met zijn 'kont' naar de Jodenbuurt staat, maar goed, er zijn wel ergere dingen in de wereld.
Naschrift: antwoord heb ik nimmer gekregen.

Tekst op de sokkel
Maandag 24 februari 1941
's Avonds om 6 uur spraken leden van de toen verboden communistische partij van Nederland hier 250 medeburgers toe.
Zij riepen op tot een proteststaking tegen het wegvoeren van meer dan 400 Joodse Amsterdammers door de Duitse bezetter.
De volgende ochtend brak de februaristaking (link) uit.

Herdenking om 16.45 uur
De jaarlijkse herdenking op 25 februari start rond 16.45 uur, de burgemeester richt steevast het woord en er is een gastspreker.
Om exact vijf uur luiden de klokken van de Zuiderkerk en de Mozes en Aäronkerk en worden er kransen, bloemstukken en bloemen gelegd. Er komen jaarlijks duizenden mensen op de herdenking af.

Horen is voelen
Het is moeilijk in te denken hoe het eraan toe ging tijdens de Tweede Wereldoorlog. Er zijn uiteraard veel foto's en video's bewaard gebleven. Maar geluid doet zoveel meer. Luister op DEZE SITE naar een aantal fragmenten.

OP DEZE PAGINA VAN DE DOKWERKER STAAT DE DOCUMENTAIRE 'DE DOKWERKER' VAN MARJOLEINE BOONSTRA

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem