De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Hitlers plannen

Het primaire doel van Hitler was één groot Duits Rijk, maar dat moest wel bewoond worden door een zuiver ras. De zuivering van Europa van Joden was een van de middelen die de nazi's niet schuwden om hun doelen te bereiken.
Tijdens de bezettingsjaren namen de Duitsers maatregelen die Joden ernstig beperkten in hun bewegingsvrijheid. Zo moesten Joden in Amsterdam gaan wonen en werden er buurten afgesloten. Joden werden opgeroepen maar toen er bekend werd dat ze niet meer terugkwamen doken velen onder. Verraad lag op de loer want een Jood die werd afgevoerd liet een huis achter en dat was voor velen een prooi.

Kopgeld

Het is februari 1943, de jodendeportaties zijn in volle gang maar de aantallen nemen af, aan oproepen wordt steeds minder vaak gehoor gegeven waardoor de Zentralstelle besluit een premie uit te loven. De Duitsers betaalden voor Joden, als je er een verraadde en die werd ook daadwerkelijk opgepakt dan kon je een premie innen.
In maart 1943 werd er een beloning van 7,50 gulden in het vooruitzicht gesteld voor iedere ondergedoken Jood die kon worden opgepakt na aangifte. Nog voor het einde van het jaar werden er ruim 8.000 Joden Kopgeld opgepakt en op transport gesteld.
Overigens was het kopgeld aanvankelijk 2,50 gulden maar dat werd met stappen verhoogd tot 40 gulden.

Niet alleen buren van Joodse Amsterdammers waren verantwoordelijk voor het verraad maar ook bedrijven die zich gespecialiseerd hadden in 'Jodenjacht' scoorden zo over de ruggen van onschuldigen.

Ad van Liempt - Kopgeld
Ad van Liempt schrijft een indrukwekkend boek over dit fenomeen waarbij buren elkaar verraden voor een paar stuivers. Het boek is voor rond de 17,50 Euro te koop. Ik heb ook een paperback editie gezien voor nog geen tien Euro.

Waarom ik een hoofdstuk wijd aan kopgeld is enerzijds om de meest afschuwelijke vorm van collaboratie te benoemen maar ook omdat het naar mijn mening de enige manier is om erachter te komen wie Anne Frank en de andere zeven onderduikers in het achterhuis hebben verraden.
Ergens rond het begin van augustus 1944 is er een telefoontje gepleegd naar de SD waarop er een inval plaats vond en de acht onderduikers werden opgepakt. Er zijn wel tien verdachten (link) in beeld gekomen maar die lijst zou wel eens langer kunnen zijn.

De Duitsers zijn punctueel, dat waren ze al in de Eerste Wereldoorlog en niet minder in de Tweede Wereldoorlog, daar staan ze om bekend. Er werd van het aantal opgepakte Joden een administratie bijgehouden waarbij niet alleen het aantal en uitbetaalde bedrag werd genoteerd maar ook aan wie het geld werd uitgekeerd.
Er moest getekend worden voor ontvangst.

Duitse archieven
Je zou kunnen zeggen dat een speurtocht in Duitse archieven wellicht klaarheid kan brengen wie er in augustus 1944 een premie heeft ontvangen. Om dat het om acht personen ging moet het niet moeilijk zijn dit terug te vinden.
In Koblenz werd navraag gedaan omdat daar de archiefstukken zouden liggen met de in Nederland uitbetaalde premies. Er zouden wat politiemensen in staan wat zou kunnen duiden op de vriend van de nachtwaker die in het huis is geweest. Echter, de informatie is nooit verstrekt.

In 2002 probeerde het NIOD het opnieuw maar Het Duitse Bundesarchiv meldde dat er geen relevante informatie beschikbaar was. Omdat een deel van de administratie na de oorlog door de Amerikanen in beslag was genomen en overgebracht naar de VS ligt het voor de hand dat in het Nationale Archief in Washington meer boven water te krijgen is.
Helaas bleek niets minder waar, er kwam geen aanvullende informatie die in de richting van een dader wees.

Toch ligt de sleutel in een archief. Of dat nu in Duitsland of de Verenigde Staten is blijft de vraag. Ook de Anne Frank Stichting in Zwitserland en die in Nederland, alsmede bij het NIOD hebben nog veel onontsloten documenten die in een zekere richting kunnen wijzen.
Een deugdelijk onderzoek naar de politie-agent heeft nimmer plaats gevonden.

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem