De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Bosplan

Het Amsterdamse Bos (grotendeels in Amstelveen, maar de gemeente Amsterdam is eigenaar en beheerder) is bedoeld om lucht, ruimte en groen te bieden aan Amsterdammers die doorgaans op drie hoog achter zitten. Als je meer wilt lezen over het bos anno nu surf je naar MokumsNL, hier op De Dokwerker behandel ik de oorlogsjaren.

Boschplan (Bosplan) wordt Amsterdamse bos

Onder premier Colijn brak in de dertiger jaren een grote crisis uit, niet dat hij daar veel aan kon doen, maar hij kreeg wel te maken met een enorm leger aan werklozen. De burgers morden dat er geen werk was en toen de uitkeringen ook nog eens verlaagd werden braken er onlusten uit. Zo ook in de Amsterdamse Jordaan.
Een monument op de Noordermarkt (Jordaanoproer) herinnert daar nog aan, dit is het opschrift:


Colijn besloot werklozen te stimuleren door gemeenten een financiële ondersteuning te geven als ze werklozen in konden zetten voor zogenaamde werkverschaffingsprojecten. Uit deze periode dateren grote openbare werken zoals het Amsterdamse Bos, waarvan de aanleg in 1934 van start ging.

Eerbetoon
Op de Grote Speelweide werd in 1980 als eerbetoon een kruiwagen geplaatst, een kopie van de kruiwagens die door de arbeiders werden gebruikt. Een plaquette vlakbij de kruiwagen vertelt de geschiedenis van de werkverschaffing.

Nationaal Dachau Monument
Tijdens de oorlog werd het werk op een steeds lager pitje gezet, maar de nazi's zagen wel brood in het bos en richtten er in 1942 verscheidene werkkampen in waarbij Joden en niet-Joden gescheiden werden. Ze veranderden de naam van Boschplan in Amsterdamse Bos. Een grote Dachaumonument Amstelveen groep Joden moest kanalen graven, toen het werk erop zat werden ze opgehaald met trucks en afgevoerd naar vernietigingskampen, waaronder Dachau.
In 1996 is ter nagedachtenis aan hen het Nationaal Dachau Monument onthuld.

Anne Frank
In 2009 plantte de gemeente samen met de Anne Frank Stichting een stek van de Anne Frankboom die achter het Anne Frankhuis heeft gestaan en daar omwaaide. Anne zag vanuit haar onderduikadres aan de Prinsengracht de kastanjeboom staan.

Weetje
De Anne Frankstichting werd verweten hypocriet te zijn en alleen activiteiten te willen ontplooien die geld opleveren. Een verwijt wat ik wel vaker hoor, ook vanuit de Amsterdamse Joodse gemeenschap. De Joden zien het Anne Frankhuis als symbool voor één Jodin die is omgekomen terwijl de Hollandsche Schouwburg (link) juist meer gaat over het leed dat alle Joden is aangedaan.
Maar goed, de verwijten betreffen het samen met de gemeente planten van stekjes in het Amsterdamse Bos, als De Anne Frankhuis dit al doet zou het dat alleen moeten doen. Maar het steekt de Joodse gemeenschap ook dat de Anne Frankstichting destijds akkoord is gegaan met het kappen van de kastanjeboom toen de gemeente dat voorstelde.

Pas toen er uit binnen- en buitenland veel kritiek kwam werd de boom gespaard en gestut. Uiteindelijk viel hij toch om, maar daar waren geen mensenhanden aan te pas gekomen. Sinds 2011 groeien er uit de resten weer nieuwe spruiten.

Bomen voor de kachel
Tijdens de hongerwinter gingen veel Amsterdammers hout hakken in het Amsterdamse Bos voor hun kachels. Er was nauwelijks iets te eten en hout of kolen waren er niet, terwijl de winter van 1944 erg koud was.

Jaarlijkse herdenking
Bij het Dachau Monument Bos worden ieder jaar op 28 april de slachtoffers herdacht die in het Duitse vernietigingskamp om het leven kwamen. Onder anderen oud-gevangenen en nabestaanden zijn dan aanwezig, evenals de Burgemeester van Amsterdam.

...lees hier meer over de werkkampen in het Amsterdamse Bos...

Geschiedenis Amsterdamse Bos

1927 Jac. P. Thijsse doet voorstellen om meer groen te creëeren
1928 Besluit gemeenteraad van Amsterdam voor aanleg Amsterdamse Bos
1931 Boschplan (ontwerp van Cornelis van Eesteren en Jacoba Mulder)
1934 Start met het uitgraven van de Bosbaan
1938 De eerste Joden worden tewerkgesteld
1941 Joden komen in aparte ploegen van de niet-Joden te werken
1942 Het regime wordt strenger en de Jodne moeten harder werken
1943 Ook half-Joden worden verplicht te gaan werken in de kampen, de meeste vol-Joden zijn dan al op transport gesteld
1944 Veel bomen werden tijdens de hongerwinter gekapt voor de verwarming
1947 Boschplan wordt 'Het Amsterdamse Bos'
1970 De laatste bomen werden door schoolkinderen gepland waarmee Boschplan gereed kwam
1999 De Schinkelpolder wordt drooggelegd en toegevoegd aan het Bos en krijgt de naam Schinkelbos

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem