De Dokwerker

Wie was echt goed fout?

Naarmate ik me meer verdiepte in de Tweede Wereldoorlog begon het me steeds meer op te vallen dat er geen scheidslijn viel te trekken tussen 'goed' en fout'. Wat voor de een acceptabel is kan voor de ander over het randje zijn. Over velen kunnen we het eens zijn, die deugeden niet. Maar een groter aantal dan ik altijd dacht vallen onder de categorie 'helden'.
Velen van hen kozen na de oorlog voor de anonimiteit, 'je deed wat je kon'.

Fout
Over de politie in Amsterdam kun je kort zijn, die waren fout. Er zal een enkeling tussen hebben gezeten die goede daden heeft verrricht, maar het merendel van de dienaars luisterden naar de opdrachten en voerden die zonder veel bezwaren uit. Ja, misschien had men het er soms wel eens moeilijk mee om midden in de nacht een gezin uit huis te trekken, Joodse baby's uit hun wieg te halen en protesterende vaders ongenadig hard in elkaar te slaan. Maar het 'eigen hachie' was doorgaans belangrijker.

Maar zo waren er natuurlijk ook veel andere ambtenaren. En vergeet de Joodsche Raad niet. Die stonden echt niet voor duivelse dilemma's. Deze mannen beslisten over dood of over leven. Dat uiteindelijk alle Joden op transport werden gezet, inclusief de voltallige Joodsche Raad was te voorzien, maar tot aan het einde aan toe probeerden de twee leiders (Asscher en Cohen) hun lot in eigen hand te houden.
Zij overleefden als enigen van de duizenden leden tellende Joodsche Raad de oorlog.

Omstreden
Johan Heesters is verguisd in Nederland maar werd tot aan zijn dood (eind 2011) gezien als een held in Duitsland. Geen held in de zin van een oorlogsheld, maar op het gebied van zang. Heesters was geen lid van de Kultuurkamer zoals Wim Sonneveld en Karel Appel wel waren, maar Heesters werd altijd nagedragen ooit een concentratiekamp te hebben bezocht.
Zonder een oordeel over Heesters te geven wijs ik op de Nederlandse bedrijven die in de directe nabijheid van Nederlandse concentratiekampen vestigingen hadden en graag gebruik maakten van goedkope arbeidskrachten. Als iemand te zwak was geworden om te werken ging hij alsnog op transport naar Auschwitz.
We kopen nog altijd massaal de beeldbuizen.

Waarom deze pagina

Aan verering van foute en omstreden mensen doet De Dokwerker niet, iedere vorm van nationaal-socialisme is verwerpelijk en brengt mensen niet dichterbij elkaar. De kans op een vreedzame samenleving staat niet hoog in het vaandel van een nazi.
Maar er zijn twee dingen die ook vertelt moeten worden. Zogenaamde helden die fout waren in de oorlog terwijl sommigen voor kleine misstappen jarenlang verbannen werden uit de Nederlandse samenleving. Weer anderen werkten met de Duitsers samen met als enig doel zoveel mogelijk leed te besparen. 'Tien Joden opofferen om er één te redden'. Het klinkt wrang maar als je zekerheid had dat er anders elf de gaskamers in zouden gaan is de keus te rechtvaardigen.

Omstreden

Hans Calmeyer
Hans Hirschfeld
Jacques van Tol
Johan Heesters

Fout

Drie van Breda
Foute politie
Hanns Rauter
John Demjanjuk
Klaas Faber
Pieter Menten
Veroordeelden