De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Oorlogsverhaal: Johan

Ik was nog jong toen de oorlog uitbrak, als je, zoals ik, geboren bent in 1938 gaat er veel langs je heen. Later hoor je over zaken waar ik toen simpelweg geen weet van had. Wat veel indruk op mij maakte was dat mijn vader met nog een stel mannen uit onze straat tijdens een razzia in de Delistraat in Amsterdam-Oost werd opgepakt door die verdomde Duitsers.

Ze werden met mannen uit andere straten bijeen gedreven in de Celebesstraat. Ze zochten mannen die konden werken in Duitsland, daar hadden we al niet veel goeds over gehoord. Een van de mannen probeerde te vluchten, die werd pardoes doodgeschoten. Mijn vader werd 'geschikt' geacht om naar Duitsland te gaan. Toen mijn moeder dat hoorde heeft zij twee weken lang niet gegeten, toen ging zij vlak voordat hij op transport werd gesteld naar de SD en vertelde dat hij haar en de kinderen moest verzorgen omdat zij daar zelf te ziek voor was.
Pa mocht blijven.

Wij waren allemaal donkerharig, mijn vader had zelfs ravenzwart haar, mijn zusje was toen nog blond. Aan mij werd dikwijls gevraagd of ik een 'Jodejongetje' was, wat dus niet zo was. Wij leefden met en rondom Joden, waarvan er meerdere opgepakt en weggevoerd zijn en waar wij nooit meer iets over hebben gehoord.
Mijn oma en moeder werkten als huishoudster bij Joden, dat stopte met het verdwijnen van hele gezinnen.

Echt honger hadden wij thuis niet, ik kan me in ieder geval niet herinneren dat we vaak tekort aan eten hadden, in feite hadden wij het dus nog goed, zeker als je jaren later hoorde dat sommigen doorlopend honger hadden. Voor eten bij ons thuis werd door onze oma gezorgd, die vertrok regelmatig op haar fiets met houten wielen naar boeren in de Wieringermeer. Zij ging dan werken en kwam altijd thuis met voedsel waar we dan weer een lange tijd op konden teren, een vetpot was het niet, maar er was tenminste iets te eten.

Soms bleef oma een week weg, ook is ze wel eens aangehouden door de Duitsers en was ze alles wat ze bij zich had en waarvoor ze hard had gewerkt direct weer kwijt, die rotmoffen pikten gewoon alles in, ook al zei je dat het voor kleine kinderen was.
Ik kan me nog goed het vliegertouw op zolder herinneren waaraan de tuinbonen hingen te drogen. We aten ze zo vaak dat ik ze sindsdien niet meer kan luchten of zien, scheermessen waren het, ook bruine bonen lust ik niet meer, je moest ze toen wel eten, of je nou wilde of niet. Vaak heb ik mijn vader geholpen om bielzen in stukken te zagen, alles wat kon branden werd gebruikt. Als kachel werd een verfblik gebruikt dat door mijn opa was omgebouwd tot noodkacheltje.

Ook hingen er wel eens konijnen op zolder, dat was nog ver voor de hongerwinter van 1944, die konijnen waren niet voor ons, maar voor een handelaar die er een paar centen voor betaalde zodat we weer andere kosten konden betalen. Af en toe mochten we zelf smikkelen van een konijn, maar meestal waren ze toch voor de verkoop.
Met oma en opa gingen we wel eens een wandelingetje door Oost maken, we schrokken ons dood toen een keer het luchtalarm af ging en we in een portiek moesten schuilen omdat er een luchtgevecht aan de gang was, in de verte hoorden we de doffe knallen van de gedropte bommen.

Door de Celebesstraat, reden de steenkooltreinen, soms werden die tot stoppen gedwongen, moedige mannen sprongen dan op de trein en gooiden er grote brokken steenkool vanaf zodat de buurt weer wat brandbaars had.
Ook heb ik de tjokvolle treinen zien gaan met Joden die vanaf het Muiderpoortstation werden afgevoerd naar Westerbork. Ik had er toen geen idee van wat hen te wachten stond, als jochie snapte ik er allemaal niets van.

Ik ben als 16-jarige jongen begonnen als leerling horlogemaker bij Van Velsen in de Javastraat, daarna bij Endura aan het Rokin. Vervolgens heb ik twee jaar in Zwitserland gewerkt in een horlogefabriek om het vak beter onder de knie te krijgen. Eenmaal terug in Nederland ging ik bij de firma Kiek in de Leidsestraat horloges repareren.
Mijn tweede baan was als chef van het horloge-atelier in het Hirsch gebouw, ook in de Leidsestraat, dat was voor de firma Hart van de Citizen horloges. Ik heb een mooi vak geleerd want later werd ik zelfstandig horlogemaker in de Watergraafsmeer, ik kreeg veel reparatiewerk aangeboden van juweliers uit heel Nederland.

Nu ik jouw site, De Dokwerker, lees komen de herinneringen boven, veel heb ik onbewust verdrongen, daarom heb ik misschien ook wel nooit iets verteld, nu kan ik dat wel. Ook realiseer ik mij nu pas hoe sommige dingen zaten destijds. Eerlijk gezegd beginnen nu pas, ik ben 78, sommige dingen goed tot mij door te dringen. Je site is dus niet alleen goed voor jongeren, ook voor ons, die de oorlog hebben meegemaakt maar zoveel indrukken kregen waar we jarenlang geen raad mee wisten.
Toen ik 39 jaar was werd er schildklierkanker bij mij geconstateerd, dat is veroorzaakt door radium dat in de cijfers en wijzers van de horloges zat die ik jarenlang heb gerepareerd, wisten wij veel. Maar, zoals je merkt, ik ben er nog steeds. En vertrouw ik voor het eerst in zeventig jaar mijn herinneringen toe aan het papier.

Groet, Johan.

Wil jij ook je verhaal kwijt? Of wil je De Dokwerker iets nalaten?
KLIK HIER

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem