De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Artsen in nazi-Duitsland

In Duitse concentratiekampen voerden nazi-artsen gruwelijke medische experimenten uit op gevangenen. Historicus Daan de Leeuw schreef er een lezenswaardige master-scriptie over: 'Nazi-artsen hadden weinig ethische bezwaren'.
JOSEPH MENGELE >>>

Dankzij het Derde Rijk kon een jonge groep artsen sneller carrière maken, in ieder geval veel gemakkelijker dan voorheen. De SS koos de artsen die in aanmerking kwamen voor een post zorgvuldig uit. Meer dan de helft van de artsen die na de oorlog voor de rechter verschenen kwamen er makkelijk mee weg.
Overigens werd er niet alleen in kampen geëxperimenteerd, ook in ziekenhuizen vonden dergelijke misstanden plaats.

Tijdens de oorlog stroomden verschillende concentratiekampen al rap vol met wat volgens de Duitsers 'Üntermenschen' waren: Joden, Russen, homoseksuelen, gehandicapten, kleine criminelen en zigeuners. Ideaal om experimenten op uit te voeren, immers, ze waren volkomen nutteloos, hun leven deed er toch niet meer toe.

Heinrich Himmler gaf vaak toestemming voor verregaande experimenten op levende menselijke proefkonijnen zodat het Duitse ras zuiver kon worden gehouden. Soms werden onder de noemer van het bevorderen van genezingsprocessen gruwelijke technieken beproefd. Sterilisatie door middel van straling met röntgenapparatuur en chemische goedjes moest voorkomen dat het zuivere Arische bloed vermengd werd met inferieure rassen.
Joseph Mengele (link) staat symbool voor de medische gruwelijkheden die in naam van de zuiverheid van het Arische ras werden uitgevoerd, maar er waren er meer die zich bezighielden met gruwelijke proeven op gevangenen.

Fenol
Ook wel hydroxybenzeen, carbolzuur of carbol. Fenol is een verbindingsstof die giftig is bij opname door de mond of de neus. Tijdens de oorlog werden duizenden gevangenen vermoord door fenol te injecteren.

Enkele van de artsen die gruwelijke experimenten uitvoerden.

Karl Babor
Hermann Becker-Freyseng
Wilhelm Franz Josef Beiglböck
Kurt Blome
Franz von Bodmann
Hermann Alois Boehm
Viktor Brack
Karl Brandt
Rudolf Brandt
Werner Catel
Max Clara
Carl Clauberg
Leonardo Conti
Erwin-Oskar Ding-Schuler
Hans Ehlich
Hans Eisele
Hans Eng
Fritz Ernst Fischer
Horst Paul Silvester Fischer
Hermann Gauch
Karl Franz Gebhardt
Karl Genzken
Siegfried Handloser
Aribert Heim
August Hirt
Waldemar Hoven
Fritz Klein
Josef Mengele
Joachim Mrugowsky
Herta Oberheuser
Adolf Pokorny
Helmut Poppendick
Sigmund Rascher
Wolfgang Romberg
Gerhard Rose
Paul Rostock
Siegfried Ruff
Konrad Schäfer
Klaus Schilling
Oskar Schröder
Wolfram Sievers
Georg Weltz

Doubling Theory
Jean-Pierre Garnier Malet deed onderzoek naar hoe het mogelijk was dat nazi-artsen en bewakers in concentratiekampen zonder gewetenswroeging de meest gruwelijke wreedheden uithaalden. Volgens Malet schakelden de oorlogsmisdadigers hun geweten uit, de normen en waarden die zij voor de oorlog zo gewoon waren lieten zij niet tot hun gedachten toe in de kampen en tijdens de martelingen en experimenten.
Robert Jay Lifton kwam tot nagenoeg dezelfde conclusie, volgens hem is iedereen in staat extreem fanatiek te worden als de omstandigheden dat ook zijn.
Fritz Klein zag er geen probleem in op Joden te experimenteren, ondanks de door hem afgelegde Eed van Hippocrates, hij stelde dat Joden de etterende blindedarm van de mensheid zijn die eruit gesneden moet worden.


Artsenproces
In Neurenberg werden van december 1946 tot en met augustus 1947 39 artsen aangeklaagd voor betrokkenheid bij medische experimenten op gevangenen. Allen verklaarden onschuldig te zijn, niemand toonde berouw. Zij beweerden met droge ogen dat zij wetenschappelijk verantwoord bezig waren geweest, een enkeling vroeg zelfs of hij zijn werk mocht voortzetten.

De ooit door hen afgelegde artseneed (Eed van Hippocrates), was niet van toepassing omdat de slachtoffers volgens hen inferieur waren. Vijfentwintig artsen werden vrijgesproken, zeven anderen (Wolfram Sievers, Joachim Mrugowsky, Karl Gebhardt, Rudolf Brandt, Waldemar Hoven, Viktor Brack en Karl Brandt) kregen de doodstraf, de rest kreeg minstens tien jaar gevangenisstraf.
Niemand zat uiteindelijk langer dan vijf jaar vast. De doodstraf werd op 2 juni 1948 in Beieren uitgevoerd door de strop.
Herta Oberheuser was de enige vrouw die terechtstond tijdens het artsenproces in Neurenberg.

Excuus namens de beroepsgroep

Uit onderzoek bleek dat in geen enkele Duitse beroepsgroep meer mensen lid waren van Hitlers NSDAP dan in de medische, acht procent van de artsen was ook nog eens lid van de SS. Joodse artsen werd verboden hun beroep nog langer uit te oefenen, hun collega's keken leidzaam toe.
Zoals ik al opmerkte, was er een strenge selectie door de SS, als een arts ook maar even bezwaren toonde tegen de rassen-wetten en het meehelpen aan het zuiver houden van het Arische ras hoefde een arts niet deel te nemen aan de medische zuiverings-projecten. Na de oorlog bleef het lang stil binnen de beroepsgroep omdat velen hun beroep gewoon weer konden gaan uitoefenen.

In 2012 laaide de kritiek echter weer op waarop de Bundesärztekammer (BAK) tijdens een congres in Neurenberg (of all places) besloot excuses namens de artsenvereniging aan te bieden en om vergeving aan overlevenden en nabestaanden te vragen. Volgens de BAK was het initiatief van veel gruwelijke experimenten niet van de SS-top, maar van de artsen zelf uitgegaan.
Margret Hamm komt op voor nabestaanden van slachtoffers die door euthanasie om het leven zijn gekomen en personen die tijdens de oorlog gesteriliseerd werden. Zij hoopte dat het niet alleen bij woorden zou blijven, maar dat de beroepsgroep ook een ander gebaar zou maken en contact met haar zou opnemen, dat gebeurde niet.
De BAK liet weten dat via het door hen uitgebrachte persbericht er al voldoende mensen in kennis waren gesteld van de oprecht aangeboden excuses.

De BAK verklaarde in 2012:
Der 115. Deutsche Ärztetag findet 2012 in Nürnberg statt, an dem Ort also, an dem vor 65 Jahren 20 Ärzte als führende Vertreter der "staatlichen medizinischen Dienste" des nationalsozialistischen Staates wegen medizinischer Verbrechen gegen die Menschlichkeit angeklagt wurden. Die Forschungen der vergangenen Jahrzehnte haben gezeigt, dass das Ausmass der Menschenrechtsverletzungen noch grösser war, als im Prozess angenommen. Wir wissen heute deutlich mehr über Ziele und Praxis der vielfach tödlich endenden unfreiwilligen Menschenversuche mit vielen tausend Opfern und die Tötung von über 200.000 psychisch kranken und behinderten Menschen, ebenso über die Zwangssterilisation von über 360.000 als "erbkrank" klassifizierten Menschen.

Im Gegensatz zu noch immer weit verbreiteten Annahmen ging die Initiative gerade für diese gravierendsten Menschenrechtsverletzungen nicht von politischen Instanzen, sondern von den Ärzten selbst aus. Diese Verbrechen waren auch nicht die Taten einzelner Ärzte, sondern sie geschahen unter Mitbeteiligung führender Repräsentanten der verfassten Ärzteschaft sowie medizinischer Fachgesellschaften und ebenso unter massgeblicher Beteiligung von herausragenden Vertretern der universitären Medizin sowie von renommierten biomedizinischen Forschungseinrichtungen.

Diese Menschenrechtsverletzungen durch die NS-Medizin wirken bis heute nach und werfen Fragen auf, die das Selbstverständnis der Ärztinnen und Ärzte, ihr professionelles Handeln und die Medizinethik betreffen.

Der 115. Deutsche Ärztetag stellt deshalb fest:
Wir erkennen die wesentliche Mitverantwortung von Ärzten an den Unrechtstaten der NS-Medizin an und betrachten das Geschehene als Mahnung für die Gegenwart und die Zukunft.
Wir bekunden unser tiefstes Bedauern darüber, dass Ärzte sich entgegen ihrem Heilauftrag durch vielfache Menschenrechtsverletzungen schuldig gemacht haben, gedenken der noch lebenden und der bereits verstorbenen Opfer sowie ihrer Nachkommen und bitten sie um Verzeihung.
Wir verpflichten uns, als Deutscher Ärztetag darauf hinzuwirken, dass die weitere historische Forschung und Aufarbeitung von den Gremien der bundesrepublikanischen Ärzteschaft aktiv sowohl durch direkte finanzielle als auch durch institutionelle Unterstützung, wie etwa den unbeschränkten Zugang zu den Archiven, gefördert wird.

De plannen voor een herdenkingsplaats voor de slachtoffers van de Aktion T4 (het euthanasieprogramma van de nazi's) liggen nog altijd op de plank. De BAK vindt het niet op haar weg liggen het voortouw te nemen.


Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem