De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Reinhard Heydrich, de ergste nazi?

Lijstjes zijn altijd betwistbaar omdat de een een andere beleving heeft dan de ander bij het benoemen van goed of fout. Toch maakte ik een 'NAZI TOP 25' omdat ik voor mijzelf wel eens wilde weten wat al die nazi's hebben gedaan, natuurlijk, we kennen de verhalen, talloze films en boeken dier erover gaan.

Ik zette Reinhard Heydrich op de tweede plek, ooit stond hij op de achtste, in mijn rijtje, soms twijfel ik wel eens of hij niet erger was dan Hitler en dat terwijl Heydrich toch al in 1942 om het leven kwam.

Reinhard Heydrich

In een van de gebieden waar Maarten Luther veel aanhangers had werd Reinhard Tristan Eugen Heydrich op 7 maart 1904 geboren, op 38-jarige leeftijd kwam deze nazi om in Praag, de stad die de grootste offers heeft gebracht. Reinhard had een jongere broer en een oudere zus, zijn ouders waren in goede doen.
Als kind had hij het moeilijk, hij was zwaar ziek geweest en werd op school door andere kinderen gepest. Reinhard kon slecht tegen zijn verlies en was een zwak kind dat niet in staat was mee te sporten met andere kinderen. Dat veranderde toen hij naar het gymnasium ging, hij beoefende veel sporten waarvan schermen zijn favoriet was. Als tiener werd hij geconfronteerd met de Eerste Wereldoorlog waaraan hij tot zijn eigen verdriet niet actief kon deelnemen. Hij ging na de oorlog naar de opleiding om marinier te worden.

Hoewel Heydrich altijd droomde ooit admiraal te worden schopte hij het niet verder dan tot luitenant ter zee. In 1930 leerde hij de zeven jaar jongere Lina van Osten kennen die er indirect voor zorgde dat Reinhard Heydrich werd ontslagen. Heydrich was immers al met iemand anders verloofd, in de ogen van de Kriegsmarine was dit onwaardig waarop Heydrich ter verantwoording werd geroepen. Zijn starre houding leverde hem een grotere hoon op dan nodig was, het deerde hem niet, zijn trots was groter dan zijn gezond verstand.
Uit het huwelijk kwamen vier kinderen voort.

Hij kreeg een baan bij de NSDAP waar hij opviel door zijn vastberadendheid. Via de SS, die tot 1933 nog niet veel voorstelde, kreeg hij na de verkiezing van Hitler tot Reichskanzler een hoge post bij de politie. Toen Heydrich nadrukkelijker in het vizier van Heinrich Himmler kwam rees de ster van Heydrich als een komeet. Onder leiding van Himmler ging Heydrich leiding geven aan RSHA waaronder de Gestapo en de SD resorteerden. Himmler bleef leiding geven aan de SS, het machtigste apparaat van de Duitsers.

Heydrich, de bedenker van de gaskamers

Sudetenland werd door de Duitsers bezet, dit was nog voordat Polen in 1939 werd ingelijfd, maar in feite was de inname van een deel van Tsjechië dé de opmaat tot de Tweede Wereldoorlog. Heydrich zou er Reichsprotektor worden en met harde hand regeren, zijn gedrag viel in de smaak bij zijn superieuren die hem naar Frankrijk wilden sturen, iets wat de geallieerden ter ore kwam en wat zij koste wat het kost wilden voorkomen.
Heydrich werd door Himmler geïnstrueerd om een oplossing te vinden voor het 'Jodenvraagstuk'. Daartoe belegde Heydrich een bijeenkomst die de geschiedenis in is gegaan als de meeting waarin binnen enkele uren besloten werd dat alle Joden vernietigd moesten worden. Lees meer over deze zwarte dag op DE WANNSEECONFERENTIE.

De bijeenkomst van hooggeplaatste nazi's vond plaats op 20 januari 1942, vijf maanden later vond de architect van de holocaust de dood.

Heydrich, niet Himmler

Als bedenker van de moord op de Joden wordt altijd Heinrich Himmler genoemd, maar als je de feiten goed bekijkt was het Reinhard Heydrich die tijdens de Wannseeconferentie alle neuzen dezelfde kant op wist te krijgen. 's Morgens zouden de Joden de kans krijgen naar andere landen te verhuizen, 's middags was ineens de unanieme beslissing genomen dat ze vermoord zouden worden.
Himmler was niet aanwezig, Hitler evenmin. Uiteraard zal het wel Adolf Hitler zijn geweest die zijn plaatsvervanger Heinrich Himmler influisterde dat er voor eens en voor altijd een einde diende te komen aan het Jodendom, maar de wijze waarop was een twistpunt. Vast staat dat Hitler en Himmler goed bevriend waren en dat Heydrich een 'einzelgãnger' was. Dat bleek ook tijdens de meeting waar Heydrich de leiding had, terwijl zijn baas afwezig was.

De snelheid waarmee Heydrich dingen voor elkaar kreeg deed de geallieerden sidderen. Twee mannen uit het Tsjechische verzet werden door de Engelsen opgeleid om een aanslag te plegen op Heydrich.

Jan Kubic en Jozef Gabcik
Deze twee mannen van amper dertig jaar werden door de Engelsen op 29 december 1941 boven Tsjechië gedropt met slechts één opdracht: de liquidatie van Reinhard Heydrich.


Het is 27 mei 1942, bijna half elf, vlakbij tramhalte Klein-Holeschowitzstrasse in de wijk Lieben van Praag. Er komt een Mercedes 320, bouwjaar 1939, twee-deurs cabriolet, de hoek om, het kenteken SS 3 klopt met de verwachting, dit is de auto van Reinhard Heydrich, de man die om het leven moet worden gebracht. Jozef Gabcik pakt zijn Engelse Stengun en vuurt op de auto, althans, dat probeert hij, het wapen weigert dienst en valt zelfs uit elkaar.
Gabcik heeft geluk, net als Heydrich, want de SS-er pakt op zijn beurt een wapen dat eveneens dienst weigert. Jan Kubic nadert van de achterzijde de bolide en wil een granaat in de auto gooien om de klus alsnog te klaren, het explosief rolt echter onder de auto waardoor Heydirch 'slechts' gewond raakt.

De 'wonderbaarlijke' dood, alsnog, van de slager van Praag
Heydrich moest met spoed naar het ziekenhuis, een voorbijganger weigerde hulp aan de SS-er, de volgende reed eerst een eindje om, al dan niet opzettelijk. In het ziekenhuis was het wederom amateurisme (of was het tegenwerking?) wat Heydrich uiteindelijk de das omdeed. Na enkele operaties overleed de Duitser op 4 juni 1942 aan diverse infecties.
Himmler had zijn beste medewerker nog opgezocht toen deze voor zijn leven vocht, uiteindelijk kon de SS-baas niet anders dan een staatsbegrafenis regelen van ongekende omvang. Heydrich kreeg postuum enkele onderscheidingen en er verscheen een postzegel met zijn beeltenis. Twee weken na de dood van Heydrich pleegden Jan Kubic en Jozef Gabcik zelfmoord met cyaankali om te ontkomen aan een op handen zijnde arrestatie.

Omdat de nazi's de daders niet levend in handen kregen werd het Tsjechische ouderlijk dorp van de twee helden, Lidice, met de grond gelijk gemaakt en alle bewoners vermoord, danwel op transport gesteld.

Tijdens zijn leven kreeg Heydrich weinig vleiende bijnamen als: 'De Slager van Praag', 'Het Blonde Beest', Hitlers Beul en 'De Beul'. Hitler noemde hem 'de man met het ijzeren hart'.
Toen in 2016 de Mercedes 320 in bezit kwam van een Deen knapte die deze op en reed er enkele jaren in rond. In 2016 verkocht hij de auto aan een anonieme bieder. Waar de auto sindsdien is zal wel altijd een raadsel blijven.


HHHH

De Franse schrijver Laurent Binet was gefascineerd geraakt door het verhaal rondom, misschien wel, de ergste nazi die er ooit geleefd heeft. Hij schreef een boek over hem en noemde het 'HHHH, Himmlers Hersenen Heten Heydrich', om aan te geven dat de leerling wellicht zijn baas overvleugeld had.

In zeven afleveringen over Reinhard Heydrich en Operatie Anthropoid liet de VPRO het boek verfilmen. Hoewel het boek een roman is bevindt de context zich op de flinterdunne grens van fictie en waarheid. Enkele gebeurtenissen zijn aangevuld met aan de fantasie van Binet ontsproten scenes, simpelweg omdat nergens alles exact omschreven is. Eigenlijk precies zoals het lijkt te horen bij 'de slager van Praag'.

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Saving private ryan Dirty dozen Ingezonden In oorlog Februaristaking Wiedergutmachung Auschwitz charlatan Foute bedrijven Jaap van velzen Oorlogsdoden Nazis zuid-amerika Zwartboek Kipp Japanse schindler Katyn Interneringskampen amsterdam Jodenmanussie Berchtesgaden Joodse invalide Ns Gaarkeukens Amsterdammers Reguliersgracht Hendrik zeeman Ovenbouwers Linie crossers Fotos Schwabmunchen Patton Ben strik Rudolf hess Dodenherdenking Speech koning dodenherdenking 2020 Bart de kok Denemarken Cs-6 Lindemans kingkong Oorlogsverhaal leo Verkrachting Nieuws archief 08 Schindlers list Casa inalco Belastingen Het parool Bridge kwai Nieuws archief 06 Der untergang Conspiracy Overlevende auschwitz Bevrijdingsdag Burgemeester amsterdam wo2 Adressen Ggz Kamp amersfoort Russenoorlog George patton Great escape Jordaan oproer Raffle Diaspora Titus brandsma Meer kampen wo2 Westerbork Johan heesters Efraim zuroff Nieuws archief 01 Termen tweede wereldoorlog Francisco boix Contact Velser affaire De bezem Waalsdorpervlakte Nederlandsindie C en a Columns tweede wereldoorlog Oproep Oorlogsverhalen Hortusplantsoen Lippmann rosenthal Yad vashem Odessa Jeane zwinkels Radio oranje Prins bernhard Nieuws archief 03 Schietpartij marnixstraat Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Pontonbrug Frieda menco Klaas faber Oorlogsfilms Duits verzet Fusilladeplaats weteringcircuit Schietpartij 7mei amstelveenseweg Wally van hall Fritz bauer Boeren Bloeme evers-emden Darkest hour Oproep04 Project siege Inglourious basterds Goudroof Roma sinti Schaduwkade Niod Lodewijk ernst visser Tatra t87 Bontroof Base Harry verheij De aanslag harry mulisch Werkstuk Oorlogshelden Zalman gradowski Bevrijdingslinde Als twee druppels water Joden in de wereld Anton de kom Gustav weler Miep oranje Nsb Alwyn collinson Film bankier Disclaimer Siert bruins Asterdorp Moos cohen Joodse spelling Videos Toneelstuk anne Kampen wo2 Hitlers laatste dag Paul de groot Kurt becher Pater bleijs Herman elteschool Rob cohen Portugese synagoge Documentaire dedokwerker Al hoesseini Hitler leeft Sonny boy Les heritiers Gemmeker Grebbeberg Gerrit van der veen Johan van hulst Walter suskind Jakiw palij Jodenhoek wandeling01 Unter bauern Aanleiding tweede wereldoorlog Bariloche Saint soldiers Erelijst gevallenen Kerkstraat Jo spier Hollandsche schouwburg Wo2 stakingen Oorlogsschade Kopgeld Staatsgreep De overval Kamp prins bernhard Verzetskruis Kunstroof Wilhelmus Rapenburgerstraat Februaristaking herdenking 2016 Getto Stalag17 Aanslagen op hitler Hitlerpensioen Artis Hans teengs gerritsen D-day 1945-1948 Onbekendegracht Hendrik koot Bom kinkerbuurt Vaticaan Bert vromen Rode kruis Demjanjuk Jan koopmans Rolls royce De dokwerker Joodse huizen Joop wolff Hollandia kattenburg Tonny van renterghem De dam Heinrich boere Rede wilhelmina 291943 Pieter gerbrandy Aanklacht wo2 Dries riphagen Stadsschouwburg Fusillaties rozenoord Erebegraafplaats Zwarte front Tijdlijn adolf hitler Bombardementen amsterdam Hans calmeyer Generaal winkelman Drie van breda Hell and back Longest day Klokkenroof Staalstraat Joodse raad Treblinka Sobibor film Bombardement rotterdam Max leons Karl donitz Verzetsmuseum amsterdam Medisch contact Raoul wallenberg Jodenhoek wandeling04 Elfstedentocht Boy striped Hitlers eigenaardigheden Zwaar water Mauthausen Wo2 schande Guns navarone Polen Jan zwartendijk Nieuws archief 05 Mokums Gebouw de bazel Jodenhoek wandeling03 Red house report Homos en nazis Aha Ravensbruck Nieuws archief 09 Buchenwald hek zandvoort Oorlogsmuseum The pianist Heydrich Jacques van tol Sink the bismarck Anne frank verraden Miep gies Bureau opk Concentratiekampen Piet meerburg Vernietigingskamp Eva tas Adolf van nol Soldaat van oranje Beethovenstraat Duits bestuur Maria altmann Der hauptman Onderduikers Kolven Gedenkplaat bloemgracht82 De ijssalon Boys from brazil Huis annefrank merwedeplein Auschwitz herdenking Wo2 pamfletten Fout omstreden 1948 later Philip mechanicus Enigma Politie amsterdam Bet van beeren Eerste film tweede wereldoorlog Fotos kamp westerbork Canada vrijstaat voor nazis Tijdlijn tweede wereldoorlog Jonkheer roel Mussert Straatnamen tijdens wo2 Nieuwezijds voorburgwal Hongerwinter Oproep06 Eagle landed Albert speer Het grote gebod Nederlandsche unie Aktion reinhard Zweden Pastorale Neurenberg Hoffmann Schietpartij cs amsterdam Nazi-artsen Rosenstrasse Joseph kolkman Anne frank boom Nederlands indie Hans hirschfeld Kellys heroes Oorlogswinter Arbeitseinsatz Joep henneboel Martin bormann Ontjoden Kinderen wo2 Schaduw overwinning Bommen wo2 Marinus jansen Reglement vva Das boot Bommenkaart amsterdam Jodenkwartier U-boot Unbroken Verzetsmonument Fokker bombardementen Bloemgracht82 Matzes Ss vrouwen Joodse synagoge Wannsee Dagboek vervolg Goelag Nu of nooit Jom hashoa Piet nak Aanslag bevolkingsregister Ben verzet Jodentram Jacob luitjens Opsporing nazis Index Terdoodveroordeeld Klokkenluider Subkampen Wo2 overpijnzing Oorlogsverhaal frans Dossiers openbaar 2021 Dagboek anne frank Wo2 onderscheiding aanvragen Moffen Po box 1142 Barneveld groep Jazzverbod Ans van dijk Oproep03 Hannie schaft Auschwitz Theresienstadt Hermans hetbehoudenhuis Kamptaal Namen monument Tora Son of saul Geroofde meubels Tante truus Reve de avonden Kristallnacht Plaquette hb Frieda belinfante Cabr Westerweelgroep Nazis Tatoeage auschwitz Oproep07 Anne frank Plaats een steen Kamp vught Amsterdamse bos Hoofdrolspelers wo2 Amsterdam wo2 Marnixstraat Mengele Jaap kaas Jodenjacht Oranjevrijbuiters Pers tweede wereldoorlog Operation amsterdam Ajax Het verzet Wilhelmina Groep 2000 Negationisme Pieter menten Indische kwestie Lou jansen Ko stevense Jose bosma Davidster Fiets inleveren wo2 Cross of iron Oskar schindler Bob scholte Slobodan mitric Karl lueger Fosforbommen Hitler Marokkaanse joden Schietpartij dedam Riphagen Moffenmeiden Meisje met rode haar Oorlogsverhaal johan2 Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Atoombommen japan Verzetsherdenkingskruis Annefrankstraat Noodgeld Bergen-belsen Vichy Casablanca Nieuws Walt disney Walter rauff Muziekroof Horst schumann Walter suskind film Loe de jong Oproep05 Jerrycan Mirjam ohringer Theo dobbe Zwitserland Karel bonnekamp Holocaust museum Nieuws archief 04 Aow oud gedienden Inval familie frank Nieuws archief 07 Sobibor Shalom Herdenkingen Adolf hitler Eduard veterman Valkyrie Oproep01 Hanns rauter Stadhoudersbrief Muhlberg Deutsche reichsbahn Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Plein 40-45 As onderwijzerhof Scarlet black Illegale parool Majoor bosshardt Come and see Journalist venema Pp groep Tina strobos Mein kampf Zwarte soldaten Verlies nederlanderschap Oorlogsverhaal johan Nieuwe kerkstraat Defiance Josef thorak Duitse grond werd nederlands Willem sassen Duivenbrigade Abraham puls SHOAH documentaire Carlton hotel Boksschool olympia Brug te ver Huizenroof Karel walet Amsterdamse verzetshelden Oproep02 Oskar groning Silbertanne Ss nebenstelle Jojo rabbit Dachau Hermans damokles Atlas Jodenhoek wandeling02