De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Reinhard Heydrich, de ergste nazi?

Lijstjes zijn altijd betwistbaar omdat de een een andere beleving heeft dan de ander bij het benoemen van goed of fout. Toch maakte ik een 'NAZI TOP 25' omdat ik voor mijzelf wel eens wilde weten wat al die nazi's hebben gedaan, natuurlijk, we kennen de verhalen, talloze films en boeken gaan erover.

Ik zette Reinhard Heydrich op de tweede plek, ooit stond hij op de achtste, in mijn rijtje, soms twijfel ik wel eens of hij niet erger was dan Hitler en dat terwijl Heydrich toch al in 1942 om het leven kwam.

Reinhard Heydrich

In een van de gebieden waar Maarten Luther veel aanhangers had werd Reinhard Tristan Eugen Heydrich op 7 maart 1904 geboren, op 38-jarige leeftijd kwam deze nazi om in Praag, de stad die de grootste offers heeft gebracht. Reinhard had een jongere broer en een oudere zus, zijn ouders waren in goede doen.
Als kind had hij het moeilijk, hij was zwaar ziek geweest en werd op school door andere kinderen gepest. Reinhard kon slecht tegen zijn verlies en was een zwak kind dat niet in staat was mee te sporten met andere kinderen. Dat veranderde toen hij naar het gymnasium ging, hij beoefende veel sporten waarvan schermen zijn favoriet was. Als tiener werd hij geconfronteerd met de Eerste Wereldoorlog waaraan hij tot zijn eigen verdriet niet actief kon deelnemen. Hij ging na de oorlog naar de opleiding om marinier te worden.

Hoewel Heydrich altijd droomde ooit admiraal te worden schopte hij het niet verder dan tot luitenant ter zee. In 1930 leerde hij de zeven jaar jongere Lina van Osten kennen die er indirect voor zorgde dat Reinhard Heydrich werd ontslagen. Heydrich was immers al met iemand anders verloofd, in de ogen van de Kriegsmarine was dit onwaardig waarop Heydrich ter verantwoording werd geroepen. Zijn starre houding leverde hem een grotere hoon op dan nodig was, het deerde hem niet, zijn trots was groter dan zijn gezond verstand.
Uit het huwelijk kwamen vier kinderen voort.

Hij kreeg een baan bij de NSDAP waar hij opviel door zijn vastberadendheid. Via de SS, die tot 1933 nog niet veel voorstelde, kreeg hij na de verkiezing van Hitler tot Reichskanzler een hoge post bij de politie. Toen Heydrich nadrukkelijker in het vizier van Heinrich Himmler kwam rees de ster van Heydrich als een komeet. Onder leiding van Himmler ging Heydrich leiding geven aan RSHA waaronder de Gestapo en de SD resorteerden. Himmler bleef leiding geven aan de SS, het machtigste apparaat van de Duitsers.

Heydrich, de bedenker van de gaskamers

Sudetenland werd door de Duitsers bezet, dit was nog voordat Polen in 1939 werd ingelijfd, maar in feite was de inname van een deel van Tsjechië dé de opmaat tot de Tweede Wereldoorlog. Heydrich zou er Reichsprotektor worden en met harde hand regeren, zijn gedrag viel in de smaak bij zijn superieuren die hem naar Frankrijk wilden sturen, iets wat de geallieerden ter ore kwam en wat zij koste wat het kost wilden voorkomen.
Heydrich werd door Himmler geïnstrueerd om een oplossing te vinden voor het 'Jodenvraagstuk'. Daartoe belegde Heydrich een bijeenkomst die de geschiedenis in is gegaan als de meeting waarin binnen enkele uren besloten werd dat alle Joden vernietigd moesten worden. Lees meer over deze zwarte dag op DE WANNSEECONFERENTIE.

De bijeenkomst van hoogeplaatste nazi's vond plaats op 20 januari 1942, vijf maanden later vond de architect van de holocaust de dood.

Heydrich, niet Himmler

Als bedenker van de moord op de Joden wordt altijd Heinrich Himmler genoemd, maar als je de feiten goed bekijkt was het Reinhard Heydrich die tijdens de Wannseeconferentie alle neuzen dezelfde kant op wist te krijgen. 's Morgens zouden de Joden de kans krijgen naar andere landen te verhuizen, 's middags was ineens de unanieme beslissing genomen dat ze vermoord zouden worden.
Himmler was aanwezig, Hitler niet. Uiteraard zal het Adolf Hitler zijn geweest die zijn plaatsvervanger Heinrich Himmler influisterde dat er voor eens en voor altijd een einde diende te komen aan het Jodendom, maar de wijze waarop was een twistpunt. Vast staat dat Hitler en Himmler goed bevriend waren en dat Heydrich een 'einzelgãnger' was. Dat bleek ook tijdens de meeting waar Heydrich de leiding had, terwijl zijn baas naast ham zat en slechts luisterde.

De snelheid waarmee Heydrich dingen voor elkaar kreeg deed de geallieerden sidderen. Twee mannen uit het Tsjechische verzet werden door de Engelsen opgeleid om een aanslag te plegen op Heydrich.

Jan Kubic en Jozef Gabcik
Deze twee mannen van amper dertig jaar werden door de Engelsen op 29 december 1941 boven Tsjechië gedropt met slechts één opdracht: de liquidatie van Reinhard Heydrich.


Het is 27 mei 1942, bijna half elf, vlakbij tramhalte Klein-Holeschowitzstrasse in de wijk Lieben van Praag. Er komt een Mercedes 320, bouwjaar 1939, twee-deurs cabriolet, de hoek om, het kenteken SS 3 klopt met de verwachting, dit is de auto van Reinhard Heydrich, de man die om het leven moet worden gebracht. Jozef Gabcik pakt zijn Engelse Stengun en vuurt op de auto, althans, dat probeert hij, het wapen weigert dienst en valt zelfs uit elkaar.
Gabcik heeft geluk, net als Heydrich, want de SS-er pakt op zijn beurt een wapen dat eveneens dienst weigert. Jan Kubic nadert van de achterzijde de bolide en wil een granaat in de auto gooien om de klus alsnog te klaren, het explosief rolt echter onder de auto waardoor Heydirch 'slechts' gewond raakt.

De 'wonderbaarlijke' dood, alsnog, van de slager van Praag
Heydrich moest met spoed naar het ziekenhuis, een voorbijganger weigerde hulp aan de SS-er, de volgende reed eerst een eindje om, al dan niet opzettelijk. In het ziekenhuis was het wederom amateurisme (of was het tegenwerking?) wat Heydrich uiteindelijk de das omdeed. Na enkele operaties overleed de Duitser op 4 juni 1942 aan diverse infecties.
Himmler had zijn beste medewerker nog opgezocht toen deze voor zijn leven vocht, uiteindelijk kon de SS-baas niet anders dan een staatsbegrafenis regelen van ongekende omvang. Heydrich kreeg postuum enkele onderscheidingen en er verscheen een postzegel met zijn beeltenis. Twee weken na de dood van Heydrich pleegden Jan Kubic en Jozef Gabcik zelfmoord met cyaankali om te ontkomen aan een op handen zijnde arrestatie.

Omdat de nazi's de daders niet levend in handen kregen werd het Tsjechische ouderlijk dorp van de twee helden, Lidice, met de grond gelijk gemaakt en alle bewoners vermoord, danwel op transport gesteld.

Tijdens zijn leven kreeg Heydrich weinig vleiende bijnamen als: 'De Slager van Praag', 'Het Blonde Beest' en 'De Beul'. Hitler noemde hem 'de man met het ijzeren hart'.
Toen in 2016 de Mercedes 320 in bezit kwam van een Deen knapte die deze op en reed er enkele jaren in rond. In 2016 verkocht hij de auto aan een anonieme bieder. Waar de auto sindsdien is zal altijd wel een raadsel blijven.


HHHH

De Franse schrijver Laurent Binet was gefascineerd geraakt door het verhaal rondom, misschien wel, de ergste nazi die er ooit geleefd heeft. Hij schreef een boek over hem en noemde het 'HHHH, Himmlers Hersenen Heten Heydrich', om aan te geven dat de leerling wellicht zijn baas overvleugeld had.

In zeven afleveringen over Reinhard Heydrich en Operatie Anthropoid liet de VPRO het boek verfilmen. Hoewel het boek een roman is bevindt de contect zich op de flinterdunne grens van fictie en waarheid. Enkele gebeurtenissen zijn aangevuld met aan de fantasie van Binet ontsproten scenes, simpelweg omdat nergens alles exact omschreven is. Eigenlijk precies zoals het lijkt te horen bij 'de slager van Praag'.

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem