De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Pontonbrug 1945

Eerst iets ophelderen, de een praat over pontenbrug, de ander over pontonbrug. Amsterdam Noord is nooit verbonden geweest met de rest van de stad, voor veel Noorderlingen is dit een vorm van minachting van de centrale stad, anderen vinden het juist fijn, deze 'status aparte'.
Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog waren het Centrum en Noord van Amsterdam wel degelijk met elkaar verbonden, namelijk door een aantal ponten met elkaar te verbinden. Zo ontstond een pontenbrug.

Maar eigenlijk was het een pontenpontonbrug, want in het midden van de kunstmatige brug lag een lang ponton dat iedere dag van twee tot vier werd weggehaald zodat het scheepvaartverkeer er doorheen kon, Er was dus sprake van een combinatie van ponten en een ponton.

De brug anno 2016









De discussie over de benaming laaide in 2015 op toen '4 en 5 mei Amsterdam' de 'hongerbrug' van 1945 op bevrijdingsdag wilde herstellen. Hiervoor zouden een aantal ponten en pontons worden gebruikt. Meer pontons dan in 1945 toen er slechts één werd ingezet. Helaas ging het evenement in 2015 niet door vanwege de slechte weersverwachtingen.
De herkansing kwam in 2016.

Hongerbrug

De ponten vaarden niet meer op het eind van de Tweede Wereldoorlog waardoor Noord afgesneden raakte van de rest van de stad, reden van de uitval was dat er geen brandstof meer was om de pont in de vaart te houden. Maar de situatie lag ook nu weer net even anders. Er was hongersnood in Amsterdam, velen trokken naar het platteland om voedsel bij boeren (link) te kopen. In de meeste gevallen was dat via de zuidkant van de stad, maar ook via Noord, en dan kwam de vaste verbinding middels ponten en het ponton goed van pas. Zo kreeg de brug de bijnaam 'de hongerbrug'.

Misvatting is dat de hongerbrug ook daadwerkelijk de laatste strohalm zou zijn voor Amsterdammers, dat dat niet het geval was valt niet alleen af te leiden uit mijn eerdere constatering dat velen juist via het zuiden op zoek naar voedsel gingen, maar tevens uit de datum waarop de pontonbrug werd aangelegd, 1 april 1945. Toen was de strenge winter al voorbij en de voedseltoevoer deels alweer op gang gekomen.
Een derde reden om de importantie van de brug in twijfel te trekken was dat NSB'ers de brug bewaakten, wie er met voedsel overheen kwam liep groot risico dit te moeten inleveren. De brug was zeer smal terwijl je in het zuiden over landwegen met de fiets naar het platteland kon komen zonder dat je er Duitsers of NSB'ers tegenkwam.

Tenslotte was de brug ook voornamelijk aangelegd om de Noorderlingen naar het Centrum te kunnen laten reizen voor hun werk, als ze dat niet meer hadden kunnen doen zouden zij in nog grotere nood zijn gekomen, het stadsbestuur kon die nood niet lenigen. Aanvankelijk gingen de Noorderlingen heen en weer met de pont, maar daar was simpelweg geen brandstof meer voor, dus werden de ponten 'aan elkaar geknoopt'.

De drukste dag voor de pontenbrug was 8 mei 1945 toen heel Amsterdam Noord naar de stad ging, dat er Canadezen in de stad waren wilde iedereen zelf aanschouwen, de pontenbrug zag 'zwart' van de mensen. Pas in augustus 1945 werd de brug opgeheven en kwamen de veerponten terug in de vaart.
De pontEnbrug is nu een pontOnbrug, want anno 2016 bestaat de brug uit slechts twee veren met daartussen gekoppelde pontons. De oude ponten bestaan niet meer en de nieuwe zouden afbreuk aan de sfeer doen. 7500 mensen beleven wat destijds 10.000en ervaarden.

De originele brug in 1945
© Oude Scheepvaartmuseum Amsterdam

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem