De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Max Léons en Arnold Douwes

Johannes Post was een van de grote leiders van het verzet tegen de Duitse bezetter, hij was aangesloten bij de Landelijke Knokploegen en hielp Joden onderduiken in Nieuwlande, zijn woonplaats in Drenthe. Op 16 juli 1944 schoten de Duitsers hem dood in de duinen bij Overveen.

Een van de onderduikers was Max Nico Léons, geboren in Voorburg. In 1942 zag Max al dat het voor Joden te heet onder de voeten werd in Nederland, proberen vluchten was zinloos, onderduiken leek Max de enige kans op overleving. Hij liet zijn broer, zus en ouders onderduiken, na de oorlog zou hij hen terugzien, want in tegenstelling tot Post, die tot het gewapend verzet was toegetreden, overleefde Max de oorlog.
In het vroege voorjaar van 1944 leek ook Max ten prooi te vallen aan de Duitsers die Johannes Post al hadden gearresteerd, het verhaal ging dat hij vreselijk gemarteld werd, Max dook onder, maar niet veel later werd ook hij door de Duitsers opgepakt en gemarteld.

Max stond binnen het verzet bekend als 'Nico', hij zorgde samen met Arnold Douwes (zoon van een dominee) voor onderduikadressen, er zijn honderden kinderen, Joden en verzetsmensen van een zekere dood gered. Het kleine dorp Nieuwlande wist van de onderduikers, iedereen kende 'Nico' en Arnold.
Nieuwlande is bijzonder, in verhouding zaten er nergens in Nederland zoveel Joden ondergedoken, groot voordeel was dat het dorp tijdens de oorlog als voormalige veenkolonie slecht toegankelijk was door tal van kanaaltjes. De vader van Arnold sloot al snel de gelederen binnen het dorp, de NSB werd zo buiten de deur gehouden.
Douwes hield een dagboek bij waarin hij schreef samen met Max verantwoordelijk te zijn geweest voor de onderduikorganisatie van Johannes Post die zelf bij het gewapende verzet was gegaan.
Arnold komt in het vizier van de nazi's en wordt op 19 oktober 1944 opgepakt, maar weet met behulp van een knokploeg enkele dagen voordat hij gefussilleerd zou worden uit de gevangenis van Assen te ontsnappen om tot het einde van de oorlog uit handen te blijven van de bezetter.
Na de oorlog vertrekt Douwes naar de Verenigde Staten om na een paar jaar naar Israël te verhuizen waar hij in 1999 op 93-jartige leeftijd overleed.
Op 11 april 1985 kregen Arnold én het dorp Nieuwlande de titel 'Rechtvaardige onder de Volkeren' van Yad Vashem. Max Léons was Joods, van Joden wordt verwacht dat zij andere Joden in tijden van nood helpen, dit komt voor uit de 'Mitswa', de plicht, zij kunnen niet in aanmerking komen voor deze onderscheiding.

Max Léons had na de oorlog een zuccesvol verzekeringsbedrijf in Amsterdam. Over zijn belevenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog hield hij tot op hoge leeftijd regelmatig voordrachten.
Toen Max in 2011 negentig jaar werd ontving hij als eerste Jood buiten Israël een onderscheiding van 'The Jews Rescued Jews during the Holocaust Committee' en 'The B'nai B'rith World Center'.
Tijdens de dodenherdenking in 2014 legde hij samen met toen nog Koningin Beatrix een krans bij het Nationaal Monument op de Dam.

Over de ervaringen van Max en Arnold verscheen in 2000 het boek 'Mitswa en christenplicht, bescheiden helden uit de illegaliteit'. De dagboeken van Arnold Douwes zijn uniek omdat er geen andere dagboeken bekend zijn van Jodenredders, in boekvorm kwam het uit in 2018.

Max overleed op 2 november 2019, drie weken na de dood van zijn vrouw Alida Léons-Zurel, in zijn woonplaats Amsterdam, hij is 97 jaar oud geworden.



Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem