De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

De Londense kabinetten

De oorlog breekt uit, het eerste het beste wat de regering en het Koningshuis kunnen bedenken is het vliegtuig nemen naar Londen. Er werd door velen met verbazing kennis van genomen. Wat moet het land zonder bestuur? Je kunt het ook omdraaien, wat moet het land met een gevangen genomen staatshoofd. Nu kon Wilhelmina via Radio Oranje de burgers een hart onder de riem steken en op afstand kon de regering in ballingschap besluiten nemen.

Het land staat op overgave als op 13 mei de voltallige regering de wijk neemt naar Engeland. Gerbrandy vlucht als minister (justitie) en wordt na enkele maanden door Koningin Wilhelmina benoemd tot minister-president.
Pieter (bijnaam Sjoerds) Gerbrandy wordt in 1885 in een dorpje in Friesland geboren als zoon van een plaatselijk politicus. Hij wordt advocaat en lid van de ARP (dat later opgaat in het CDA.) Het tijdens de gehele oorlog door hem geleidde kabinet regeert zonder socialisten die niet deel willen nemen aan een regering in ballingschap.
Reden was dat er geen parlementaire controle was, de Koningin besliste zo'n beetje wat er gebeuren moest en liet zich soefleren door haar premier.

De Geer moet wijken voor Gerbrandy
Naar verluidt ergert minister Gerbrandy zich groen en geel aan de leider van het naar Engeland gevluchtte kabinet onder leiding van Dirk Jan de Geer. Daarop vervangt Wilhelmina De Geer in september 1940 door Gerbrandy, het tweede 'Londense kabinet' is daarmee een feit.
Tot aan het eind van de oorlog zijn er wisselende samenstellingen, in de laatste neemt de omstreden Jan de Quay zitting die na de oorlog slechts kort terug zal keren. Drees ziet De Quay niet zitten die op zijn beurt rustig zijn tijd afwacht. In 1959 neemt hij het stokje over van Willem Drees als eerste minister.

Gerbrandy was net als Wilhelmina onvermoeibaar en zweepte de burgers en het verzet via radioboodschappen op om vooral moed te houden. Ministers die in de ogen van deze twee te weinig deden werden door de Koningin terstond vervangen.
Gerbrandy en Wilhelmina kunnen in die tijd 'vier handen op één buik' genoemd worden.

De rol van Wilhelmina

Terecht stellen velen dat de Koningin te weinig heeft gedaan om een oorlog te voorkomen en dat de regering onvoldoende stelling nam tegen Hitler van wie al bijna tien jaar bekend was welke kant hij op wilde met Europa.
Toen Hitler aan de macht kwam in 1933 waren zijn bedoelingen ondubbelzinnig. Nederland heeft er geen moment bij stilgestaan dat de neutraliteit niet gerespecteerd zou worden door de Duitsers. Dat Wilhelmina meenden Wilhelmina en De Geer (premier tijdens het uitbreken van de oorlog) op basis van het volgende te mogen concluderen.

Eerste Wereldoorlog
Nederland had zich volledig afzijdig gehouden en werd tijdens de vier jaar durende Eerste Wereldoorlog (1914 - 1918) alleen geconfronteerd met voedseltekorten.

Duitsland werd te zwaar gestraft
De aan Duitsland opgelegde sancties als agressor waren enorm en werkten een crisis in de hand die heel Europa zou treffen, Nederland waarschuwde daarvoor en steunde Duitsland op een aantal punten om verlichting te krijgen.

Trouwerij Juliana
De aanstaande Koningin trouwde op 7 januari 1937 met de Duitser Bernhard Leopold Frederik Everhard Julius Coert Karel Godfried Pieter zur Lippe-Biesterfeld, daar waren veel Duitse gasten bij aanwezig waaronder officieren die de Hitlergroet brachten.
Wilhelmina verving persoonlijk de dirigent van een aanwezig orkest omdat die weigerde de Hitlergroet te brengen.

Bernhard sust Hitler
In de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog komt het weer tot een aantal incidenten doordat Nederland in de ogen van de Duitsers te weinig respect toont voor de grote buurman. Prins Bernhard strijkt hoogstpersoonlijk te plooien glad door Hitler een brief te sturen. Daarna neemt de gespannen sfeer behoorlijk af.

Het liep even anders
Zoals bekend, de Duitsers liepen in vier dagen Nederland onder de voet, de regering en het Koningshuis vluchtten naar Londen.

Deskundig, heldhaftig en vergeten
De V2 en het dubbelleven van professor J. Uytenbogaart

In september 1944 werden vanuit Den Haag de eerste Duitse V2-raketten afgevuurd op Londen. Dat was het begin van een luchtoorlog waarin meer dan duizend V2's werden afgeschoten. Nauwelijks bekend is dat de Delftse scheikunde hoogleraar prof. dr. ir. Jan W. H. Uytenbogaart met gevaar voor eigen leven informatie over de V2 verzamelde en die doorgaf aan Londen.
Een stuk hierover kun je HIER DOWNLOADEN.

Weetje Een neef van Gerbrandy werkte in Nederland et de Duitsers samen. Onder andere met ene Rennes (voornaam niet beend bij mij), geboren te Amsterdam op 12 september 1908. Vanuit Londen kwam de waarschuwing dat deze Renns, zoon van Dominiee Rennes uit Heeg, zou samenwerken met ene Gerbrandy, een volle neef van de toenmalige Minister-President. Gerbrandy zou nauwe banden hebben met J. Aldewereld, een hulpje van de Gestapo.

Lees in dit verband ook:
   DE STADHOUDERSBRIEF VAN PRINS BERNHARD
      en
   DE JONKHEER VERRADEN?


Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem