De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Een discussie die nergens over gaat

In oktober 2018 bood Erna Solberg als premier van Noorwegen publiekelijk excuses namens Noorwegen aan voor de manier waarop vrouwen direct na de Tweede Wereldoorlog behandeld werden toen bekend werd dat ze een verhouding hadden gehad met een Duitser.
Aan de Nederlandse regering is gevraagd hetzelfde te doen, Rutte neemt dit in overweging.

Of er excuses komen doet weinig ter zake, wat mij stoort in de discussie die gelijk op social media oplaaide is de ongenuanceerdheid, het direct en hard veroordelen van de 'moffenhoeren' zonder te beschikken over enige feitelijke kennis.

Er werd altijd onderscheid gemaakt tussen moffenmeiden en moffenhoeren. De hoeren waren prostituees die de liefde bedreven voor geld, wie hun klanten waren maakte hen niet uit, als er maar betaald werd. Zo is het altijd geweest en zo zal het ook altijd zijn. De moffenhoeren werden milder gestraft, ze hielden er meerdere relaties naast elkaar op na en lieten zich betalen voor hun diensten.
De moffenmeiden hielden vaak van 'hun Duitser', maar die liefde zal zeker heel erg vaak zijn ingegeven door een gevoel van veiligheid dat zij zochten. Angst en liefde werden dikwijls verward, vergeet niet dat het oorlog was, door de straten liepen zwaarbewapende mannen in uniform die ook nog eens aan andere taal spraken.

De Binnenlandse Strijdkrachten

Direct nadat bekend werd dat de Duitsers zich overgaven verschenen de BS in de straten om Duitsers op te pakken, dat ging niet al te zachtzinnig en leidde vaak ook tot onnodige slachtoffers. De schietpratij op De Dam is daar een goed voorbeeld van. De angst voor een 'bijltjesdag' waarop er in de straten van Nederland zou worden afgerekend met landverraders was gegrond. Veel leden van de BS maakten zich schuldig aan onmenselijk gedrag.
Over moffenmeiden en -hoeren zijn er getuigenissen die verhalen over groepsverkrachtingen, kaalscheren en mishandelingen. Ook al had een meisje in de beginjaren van de oorlog een week een relatie gehad met een Duitse jongen, haar buren vergaten niets, in mei 1945 waren ze aan de beurt. De 'helden' van mei 1945 ondernamen tijdens de oorlogsjaren hoogstwaarschijnlijk zelf niets tegen de buitenlandse bezettingsjacht.
De BS kon hun gang gaan, er werd hen niets in de weg gelegd, het zou, aldus de regering, leiden tot genoegdoening waardoor ergere incidenten uit zouden blijven. De moffenhoeren en -meiden waren uitgekozen als kop van jut.

De werkelijkheid rond de moffenmeiden was dikwijls dat ze zo aan eten of andere gunsten konden komen voor zichzelf en hun familie, ook kregen ze vaak een voorkeursbehandeling, kortom, ze hadden minder te vrezen en dat was ongetwijfeld vaak hun doel, het wegnemen van enorme angsten dus. Uit onderzoek is gebleken dat verreweg de meeste moffenmeiden slechts één Duitse geliefde hadden, ook toen hij werd overgeplaatst naar een andere stad of land bleven de vrouwen 'wachten'.
De moffenhoeren hielden er meerdere Duitse 'geliefdes' op na en als er een vertrok kwam er weer een ander voor in de plaats.

Na de oorlog zorgde de 'Bijzondere Rechtspleging' voor de zuivering van de Nederlandse samenleving van collaborateurs waartoe ook de moffenmeiden werden gerekend. De hoeren kwamen er met lichtere straffen vanaf dan de vrouwen die jarenlang verliefd bleven op een en dezelfde jongen.
Maar ook binnen de strafmaat was er sprake van willekeur, de een kreeg huisarrest, de ander werd op straat bespuugd en kaalgeschoren, anderen kwamen in interneringskampen terecht tussen NSB'ers. Er leek, zeker achteraf, sprake van het opofferen van de moffenmeiden.

Moraal

Na de oorlog ontsprongen velen de dans, maar ik denk ook aan de duizenden Nederlanders die niets deden tegen het geweld waarmee Joodse medelanders werden geconfronteerd. Veel verraders kwamen weg met soms slechts een reprimande. Mij is een gezin bekend dat graag een beter uitzicht wilde, daarop verraadden zij hun buren, Joden. Een paar dagen later woonde het gezin op een betere plek in de straat en zat de familie op de bank van hun voormalige buren.
Na de oorlog wisten velen in de straat van het verraad, iedereen zweeg. Van de moffenmeiden verwachtten we loyaliteit, maar tot op de dag van vandaag vraagt de Nederlandse regering niet om de uitlevering van oorlogsmisdadigers die vrij in Duitsland wonen. De economische belangen zijn te groot.

Moeten we dan moeilijk doen over het excuus dat gevraagd wordt voor hoe er werd omgegaan met vrouwen die als enige misdaad 'verliefd worden op een Duitser' hadden begaan?

Monika Diederichs

Historica Monika Diederichs interviewde 56 'moffenmeiden' die nu tussen de 90 en 100 jaar oud zijn. Geen een van hen praatte eerder over hun ervaringen, meestal zelfs niet met hun familie. Zelden kwam de relatie tot een huwelijk, vaak bleven de vrouwen wel achter met een kind, hun Duitse liefje zagen ze in de meeste gevallen nooit meer terug.
Monika is zelf kind van een moffenmeid, maar haar ouders trouwden wel met elkaar. Of er inderdaad 100.000, en wellicht nog meer, moffenmeiden en -hoeren waren is niet te achterhalen, juist omdat ze er zelf nooit over hebben durven praten. Omdat ook de kinderen met een gat in het verleden zitten en, als ze al iets wisten, zich plaatsvervangend schaamden, moet serieus overwogen worden alsnog excuses te maken over hoe er met hun moeders werd omgegaan.

Omdat excuses zonder 'sorry' niets waard zijn acht ik de kans erop zeer klein, want een politicus die sorry zegt vreest eerder voor de mogelijke consequenties dan voor waardigheid en respect.

Monika schreef twee boeken over deze netelige kwestie. 'Kinderen van Duitse militairen in Nederland 1941-1946' (2012) en 'Wie geschoren wordt moet stil zitten' (2015.)

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Saving private ryan Dirty dozen Ingezonden In oorlog Februaristaking Wiedergutmachung Auschwitz charlatan Foute bedrijven Jaap van velzen Oorlogsdoden Nazis zuid-amerika Zwartboek Kipp Japanse schindler Katyn Interneringskampen amsterdam Jodenmanussie Berchtesgaden Joodse invalide Ns Gaarkeukens Amsterdammers Reguliersgracht Hendrik zeeman Ovenbouwers Linie crossers Fotos Schwabmunchen Patton Ben strik Rudolf hess Dodenherdenking Speech koning dodenherdenking 2020 Bart de kok Denemarken Cs-6 Lindemans kingkong Oorlogsverhaal leo Verkrachting Nieuws archief 08 Schindlers list Casa inalco Belastingen Het parool Bridge kwai Nieuws archief 06 Der untergang Conspiracy Overlevende auschwitz Bevrijdingsdag Burgemeester amsterdam wo2 Adressen Ggz Kamp amersfoort Russenoorlog George patton Great escape Jordaan oproer Raffle Diaspora Titus brandsma Meer kampen wo2 Westerbork Johan heesters Efraim zuroff Nieuws archief 01 Termen tweede wereldoorlog Francisco boix Contact Velser affaire De bezem Waalsdorpervlakte Nederlandsindie C en a Columns tweede wereldoorlog Oproep Oorlogsverhalen Hortusplantsoen Lippmann rosenthal Yad vashem Odessa Jeane zwinkels Radio oranje Prins bernhard Nieuws archief 03 Schietpartij marnixstraat Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Pontonbrug Frieda menco Klaas faber Oorlogsfilms Duits verzet Fusilladeplaats weteringcircuit Schietpartij 7mei amstelveenseweg Wally van hall Fritz bauer Boeren Bloeme evers-emden Darkest hour Oproep04 Project siege Inglourious basterds Goudroof Roma sinti Schaduwkade Niod Lodewijk ernst visser Tatra t87 Bontroof Base Harry verheij De aanslag harry mulisch Werkstuk Oorlogshelden Zalman gradowski Bevrijdingslinde Als twee druppels water Joden in de wereld Anton de kom Gustav weler Miep oranje Nsb Alwyn collinson Film bankier Disclaimer Siert bruins Asterdorp Moos cohen Joodse spelling Videos Toneelstuk anne Kampen wo2 Hitlers laatste dag Paul de groot Kurt becher Pater bleijs Herman elteschool Rob cohen Portugese synagoge Documentaire dedokwerker Al hoesseini Hitler leeft Sonny boy Les heritiers Gemmeker Grebbeberg Gerrit van der veen Johan van hulst Walter suskind Jakiw palij Jodenhoek wandeling01 Unter bauern Aanleiding tweede wereldoorlog Bariloche Saint soldiers Erelijst gevallenen Kerkstraat Jo spier Hollandsche schouwburg Wo2 stakingen Oorlogsschade Kopgeld Staatsgreep De overval Kamp prins bernhard Verzetskruis Kunstroof Wilhelmus Rapenburgerstraat Februaristaking herdenking 2016 Getto Stalag17 Aanslagen op hitler Hitlerpensioen Artis Hans teengs gerritsen D-day 1945-1948 Onbekendegracht Hendrik koot Bom kinkerbuurt Vaticaan Bert vromen Rode kruis Demjanjuk Jan koopmans Rolls royce De dokwerker Joodse huizen Joop wolff Hollandia kattenburg Tonny van renterghem De dam Heinrich boere Rede wilhelmina 291943 Pieter gerbrandy Aanklacht wo2 Dries riphagen Stadsschouwburg Fusillaties rozenoord Erebegraafplaats Zwarte front Tijdlijn adolf hitler Bombardementen amsterdam Hans calmeyer Generaal winkelman Drie van breda Hell and back Longest day Klokkenroof Staalstraat Joodse raad Treblinka Sobibor film Bombardement rotterdam Max leons Karl donitz Verzetsmuseum amsterdam Medisch contact Raoul wallenberg Jodenhoek wandeling04 Elfstedentocht Boy striped Hitlers eigenaardigheden Zwaar water Mauthausen Wo2 schande Guns navarone Polen Jan zwartendijk Nieuws archief 05 Mokums Gebouw de bazel Jodenhoek wandeling03 Red house report Homos en nazis Aha Ravensbruck Nieuws archief 09 Buchenwald hek zandvoort Oorlogsmuseum The pianist Heydrich Jacques van tol Sink the bismarck Anne frank verraden Miep gies Bureau opk Concentratiekampen Piet meerburg Vernietigingskamp Eva tas Adolf van nol Soldaat van oranje Beethovenstraat Duits bestuur Maria altmann Der hauptman Onderduikers Kolven Gedenkplaat bloemgracht82 De ijssalon Boys from brazil Huis annefrank merwedeplein Auschwitz herdenking Wo2 pamfletten Fout omstreden 1948 later Philip mechanicus Enigma Politie amsterdam Bet van beeren Eerste film tweede wereldoorlog Fotos kamp westerbork Canada vrijstaat voor nazis Tijdlijn tweede wereldoorlog Jonkheer roel Mussert Straatnamen tijdens wo2 Nieuwezijds voorburgwal Hongerwinter Oproep06 Eagle landed Albert speer Het grote gebod Nederlandsche unie Aktion reinhard Zweden Pastorale Neurenberg Hoffmann Schietpartij cs amsterdam Nazi-artsen Rosenstrasse Joseph kolkman Anne frank boom Nederlands indie Hans hirschfeld Kellys heroes Oorlogswinter Arbeitseinsatz Joep henneboel Martin bormann Ontjoden Kinderen wo2 Schaduw overwinning Bommen wo2 Marinus jansen Reglement vva Das boot Bommenkaart amsterdam Jodenkwartier U-boot Unbroken Verzetsmonument Fokker bombardementen Bloemgracht82 Matzes Ss vrouwen Joodse synagoge Wannsee Dagboek vervolg Goelag Nu of nooit Jom hashoa Piet nak Aanslag bevolkingsregister Ben verzet Jodentram Jacob luitjens Opsporing nazis Index Terdoodveroordeeld Klokkenluider Subkampen Wo2 overpijnzing Oorlogsverhaal frans Dossiers openbaar 2021 Dagboek anne frank Wo2 onderscheiding aanvragen Moffen Po box 1142 Barneveld groep Jazzverbod Ans van dijk Oproep03 Hannie schaft Auschwitz Theresienstadt Hermans hetbehoudenhuis Kamptaal Namen monument Tora Son of saul Geroofde meubels Tante truus Reve de avonden Kristallnacht Plaquette hb Frieda belinfante Cabr Westerweelgroep Nazis Tatoeage auschwitz Oproep07 Anne frank Plaats een steen Kamp vught Amsterdamse bos Hoofdrolspelers wo2 Amsterdam wo2 Marnixstraat Mengele Jaap kaas Jodenjacht Oranjevrijbuiters Pers tweede wereldoorlog Operation amsterdam Ajax Het verzet Wilhelmina Groep 2000 Negationisme Pieter menten Indische kwestie Lou jansen Ko stevense Jose bosma Davidster Fiets inleveren wo2 Cross of iron Oskar schindler Bob scholte Slobodan mitric Karl lueger Fosforbommen Hitler Marokkaanse joden Schietpartij dedam Riphagen Moffenmeiden Meisje met rode haar Oorlogsverhaal johan2 Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Atoombommen japan Verzetsherdenkingskruis Annefrankstraat Noodgeld Bergen-belsen Vichy Casablanca Nieuws Walt disney Walter rauff Muziekroof Horst schumann Walter suskind film Loe de jong Oproep05 Jerrycan Mirjam ohringer Theo dobbe Zwitserland Karel bonnekamp Holocaust museum Nieuws archief 04 Aow oud gedienden Inval familie frank Nieuws archief 07 Sobibor Shalom Herdenkingen Adolf hitler Eduard veterman Valkyrie Oproep01 Hanns rauter Stadhoudersbrief Muhlberg Deutsche reichsbahn Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Plein 40-45 As onderwijzerhof Scarlet black Illegale parool Majoor bosshardt Come and see Journalist venema Pp groep Tina strobos Mein kampf Zwarte soldaten Verlies nederlanderschap Oorlogsverhaal johan Nieuwe kerkstraat Defiance Josef thorak Duitse grond werd nederlands Willem sassen Duivenbrigade Abraham puls SHOAH documentaire Carlton hotel Boksschool olympia Brug te ver Huizenroof Karel walet Amsterdamse verzetshelden Oproep02 Oskar groning Silbertanne Ss nebenstelle Jojo rabbit Dachau Hermans damokles Atlas Jodenhoek wandeling02