De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Een discussie die nergens over gaat

In oktober 2018 bood Erna Solberg als premier van Noorwegen publiekelijk excuses namens Noorwegen aan voor de manier waarop vrouwen direct na de Tweede Wereldoorlog behandeld werden toen bekend werd dat ze een verhouding hadden gehad met een Duitser.
Aan de Nederlandse regering is gevraagd hetzelfde te doen, Rutte neemt dit in overweging.

Of er excuses komen doet weinig ter zake, wat mij stoort in de discussie die gelijk op social media oplaaide is de ongenuanceerdheid, het direct en hard veroordelen van de 'moffenhoeren' zonder te beschikken over enige feitelijke kennis.

Er werd altijd onderscheid gemaakt tussen moffenmeiden en moffenhoeren. De hoeren waren prostituees die de liefde bedreven voor geld, wie hun klanten waren maakte hen niet uit, als er maar betaald werd. Zo is het altijd geweest en zo zal het ook altijd zijn. De moffenhoeren werden milder gestraft, ze hielden er meerdere relaties naast elkaar op na en lieten zich betalen voor hun diensten.
De moffenmeiden hielden vaak van 'hun Duitser', maar die liefde zal zeker heel erg vaak zijn ingegeven door een gevoel van veiligheid dat zij zochten. Angst en liefde werden dikwijls verward, vergeet niet dat het oorlog was, door de straten liepen zwaarbewapende mannen in uniform die ook nog eens aan andere taal spraken.

De Binnenlandse Strijdkrachten

Direct nadat bekend werd dat de Duitsers zich overgaven verschenen de BS in de straten om Duitsers op te pakken, dat ging niet al te zachtzinnig en leidde vaak ook tot onnodige slachtoffers. De schietpratij op De Dam is daar een goed voorbeeld van. De angst voor een 'bijltjesdag' waarop er in de straten van Nederland zou worden afgerekend met landverraders was gegrond. Veel leden van de BS maakten zich schuldig aan onmenselijk gedrag.
Over moffenmeiden en -hoeren zijn er getuigenissen die verhalen over groepsverkrachtingen, kaalscheren en mishandelingen. Ook al had een meisje in de beginjaren van de oorlog een week een relatie gehad met een Duitse jongen, haar buren vergaten niets, in mei 1945 waren ze aan de beurt. De 'helden' van mei 1945 ondernamen tijdens de oorlogsjaren hoogstwaarschijnlijk zelf niets tegen de buitenlandse bezettingsjacht.
De BS kon hun gang gaan, er werd hen niets in de weg gelegd, het zou, aldus de regering, leiden tot genoegdoening waardoor ergere incidenten uit zouden blijven. De moffenhoeren en -meiden waren uitgekozen als kop van jut.

De werkelijkheid rond de moffenmeiden was dikwijls dat ze zo aan eten of andere gunsten konden komen voor zichzelf en hun familie, ook kregen ze vaak een voorkeursbehandeling, kortom, ze hadden minder te vrezen en dat was ongetwijfeld vaak hun doel, het wegnemen van enorme angsten dus. Uit onderzoek is gebleken dat verreweg de meeste moffenmeiden slechts één Duitse geliefde hadden, ook toen hij werd overgeplaatst naar een andere stad of land bleven de vrouwen 'wachten'.
De moffenhoeren hielden er meerdere Duitse 'geliefdes' op na en als er een vertrok kwam er weer een ander voor in de plaats.

Na de oorlog zorgde de 'Bijzondere Rechtspleging' voor de zuivering van de Nederlandse samenleving van collaborateurs waartoe ook de moffenmeiden werden gerekend. De hoeren kwamen er met lichtere straffen vanaf dan de vrouwen die jarenlang verliefd bleven op een en dezelfde jongen.
Maar ook binnen de strafmaat was er sprake van willekeur, de een kreeg huisarrest, de ander werd op straat bespuugd en kaalgeschoren, anderen kwamen in interneringskampen terecht tussen NSB'ers. Er leek, zeker achteraf, sprake van het opofferen van de moffenmeiden.

Moraal

Na de oorlog ontsprongen velen de dans, maar ik denk ook aan de duizenden Nederlanders die niets deden tegen het geweld waarmee Joodse medelanders werden geconfronteerd. Veel verraders kwamen weg met soms slechts een reprimande. Mij is een gezin bekend dat graag een beter uitzicht wilde, daarop verraadden zij hun buren, Joden. Een paar dagen later woonde het gezin op een betere plek in de straat en zat de familie op de bank van hun voormalige buren.
Na de oorlog wisten velen in de straat van het verraad, iedereen zweeg. Van de moffenmeiden verwachtten we loyaliteit, maar tot op de dag van vandaag vraagt de Nederlandse regering niet om de uitlevering van oorlogsmisdadigers die vrij in Duitsland wonen. De economische belangen zijn te groot.

Moeten we dan moeilijk doen over het excuus dat gevraagd wordt voor hoe er werd omgegaan met vrouwen die als enige misdaad 'verliefd worden op een Duitser' hadden begaan?

Monika Diederichs

Historica Monika Diederichs interviewde 56 'moffenmeiden' die nu tussen de 90 en 100 jaar oud zijn. Geen een van hen praatte eerder over hun ervaringen, meestal zelfs niet met hun familie. Zelden kwam de relatie tot een huwelijk, vaak bleven de vrouwen wel achter met een kind, hun Duitse liefje zagen ze in de meeste gevallen nooit meer terug.
Monika is zelf kind van een moffenmeid, maar haar ouders trouwden wel met elkaar. Of er inderdaad 100.000, en wellicht nog meer, moffenmeiden en -hoeren waren is niet te achterhalen, juist omdat ze er zelf nooit over hebben durven praten. Omdat ook de kinderen met een gat in het verleden zitten en, als ze al iets wisten, zich plaatsvervangend schaamden, moet serieus overwogen worden alsnog excuses te maken over hoe er met hun moeders werd omgegaan.

Omdat excuses zonder 'sorry' niets waard zijn acht ik de kans erop zeer klein, want een politicus die sorry zegt vreest eerder voor de mogelijke consequenties dan voor waardigheid en respect.

Monika schreef twee boeken over deze netelige kwestie. 'Kinderen van Duitse militairen in Nederland 1941-1946' (2012) en 'Wie geschoren wordt moet stil zitten' (2015.)

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem