De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Hoe breng je de jeugd besef en respect bij?

In 2003 las ik een bericht over het Sweelinck College in Amsterdam-Zuid, een leraar werd na een meningsverschil met leerlingen ernstig mishandeld. De leraar zit thuis, de vier allochtone daders zijn voorgoed van school gestuurd.
Burgemeester en Wethouders van Amsterdam spraken hun afschuw uit over het toenemende anti-semitisme onder de jeugd. Zij schreven een brief aan zeventig Amsterdamse scholen met het verzoek alle anti-semitische incidenten aan hen te melden.

Scholen deden die brief af als flauwekul. 'Ik heb hem meteen in de prullenbak gegooid,' zei een directeur van een vmbo-school. "Het probleem is veel omvangrijker dan alleen anti-semitisme", aldus de docenten, "en moet binnen de school worden opgelost". 'Want wat zijn de heren precies van plan?", vroeg de schooldirecteur zich af. 'Wij kennen onze leerlingen, zij niet."

Les Héritiers

Op 30 maart 2015 bekeek ik de film Les Héritiers, scenario Ahmed Dramé en Marie-Castille Mention-Schaar, die tevens de regie voor haar rekening nam (samen met Pierre Kubel.) De film begint heftig, om de sfeer en het beleid van een school nabij Parijs neer te zetten. Een moslima met hoofddoek komt haar rapport halen, maar wordt de toegang tot de school geweigerd waarop zij in woede uitbarst. Haar lerares en de schooldirecteur wijzen haar erop dat dit nu eenmaal beleid op school is waaraan ook zij zich de voorgaande drie jaren heeft gehouden, "waarom dan nu deze laatste dag niet?" Ze vertrekt zonder rapport.


Het verhaal van de film is op waarheid gebaseerd. Hoofdpersoon is Anne Gueguen, met veel plezier staat zij al meer dan twintig jaar voor de klas. De tweede hoofdrol is voor Malik, een rol die gespeeld wordt door Ahmed, inderdaad, de schrijver van de film. Hij zat in 2009 in de klas waar de film over gaat. De meeste van de overige leerlingen zitten op dit moment nog op school, slechts een klein aantal is beroepsacteur.
De klas van 2009 is een mengeling van culturen en ego's. Ze hebben geen respect voor regels, elkaar of degene die voor de klas staat. 'Juf' Anne is streng en ervan overtuigd dat ze de 'slechtste' klas van de school aan de praat kan krijgen.
Als zij door persoonlijke omstandigheden een invalster inschakeld slaat de klas volledig op hol. De kijker wordt geconfronteerd met heftige conflicten en een botsing der culturen.

Eenmaal terug besluit juf Anne de klas in te schrijven voor het CNRD, een nationale wedstrijd tussen scholen met als doel de democratische rechten en plichten van ieder individu over te brengen op de jeugd. Deze door de Franse regering ingestelde 'Nationale Wedstrijd van het Verzet en de Deportatie' heeft jaarlijks een thema dat refereert aan de Tweede Wereldoorlog, scholen kunnen een klas inschrijven die projectmatig werkt aan bewustwording.
Het thema is deze keer 'de kinderen en jongeren die slachtoffer werden van de holocaust tijdens WO II'. De schooldirecteur is tegen het plan van juf Anne omdat hij bang is dat zijn school er slecht van af zal komen. Welk een treffende overeenkomst zag ik hier met de Amsterdamse schooldirecteuren in 2003.

Juf Anne zet door, de leerlingen hebben het laatste woord, meedoen of afhaken. Niet iedereen heeft meegedaan, want de klas bestond uit 27 leerlingen, slechts 23 werden in de film geportretteerd. Twintig van hen studeerden later cum laude af. Een van de afvallers die wel nadrukkelijk in beeld komt is Olivier die een nieuwe naam aanneemt: Brahim. Een radicaal die duidelijk liet weten niet gediend te zijn van invloeden op zijn gedachtengoed en handelswijze.

Tijdens de film komen daarvan meerdere voorbeelden voorbij, tot extreem geweld komt het niet en dat is een verdienste van de regisseuse want het zou teveel afleiden van de essentie: 'hoe krijg je culturen nader tot elkaar en hoe nunanceer je vooroordelen'. Dat dit een extreem lastige opgave is ervaart Juf Anne aan de lopende band, maar door te blijven hameren op de overeenkomsten en niet de verschillen lijkt zij resultaat te boeken.
De verschrikkingen die de leeftijdsgenootjes van de Franse klas anno 2009 tijdens de bezettingsjaren 40-45 mee hebben gemaakt verbindt de klas, de aanvankelijk niet te overbruggen verschillen worden geslecht. De apotheose van de film zit voor velen waarschijnlijk in de laatste minuten van de film, die waren echter zo voorspelbaar geworden tijdens het kijken dat ik heb gekozen voor de ontmoeting van de leerlingen met Léon Zyguel.

Zyguel overleefde de concentratiekampen Buchenwald en Auschwitz en vertelde op scholen over de erbarmelijke omstandigheden waarin hij als tiener verkeerde. Het maakte grote indruk op de tieners anno 2009, de scenes zijn des te indrukwekkender als je weet dat de leerlingen onvoorbereid de ontmoeting in gingen. De camera's registreerde menige traan. Het droeg bij tot een nog bredere acceptatie.
Op 29 januari 2015, twee dagen na de internationale Auschwitz herdenking, overleed Léon Zyguel op 87-jarige leeftijd.

Conclusie

Ik vind dit een prachtige film, het betekent voor scholen een nieuwe kans om te zoeken naar wat ons verbindt en niet naar wat ons verblindt. Verplichte kost voor schooleiding en leerlingen dus. De regering zou ook een voorbeeld kunnen nemen aan het reeds 50 jaar oude initiatief van de Franse regering om kinderen besef bij te brengen over wat zich tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft afgespeeld.
Doordat er voor leerlingen in plaats van louter acteurs is gekozen komt de realiteit snoeihard binnen. De film toont niet alleen de hedendaags problematiek, maar ook oplossingsrichtingen.


De film LES HÉRITIERS ging op 9 april 2015 in première

Ariane Ascaride (juf Anne) over de film

"Meewerken aan deze film was een les in nederigheid. Het was de eerste keer in mijn leven dat ik voor een klas stond. Drieëntwintig leerlingen die mij niet kenden en meer naar mij keken als een leerkracht en niet als een actrice. De meeste acteurs waren gewone leerlingen uit het Lyceum Léon Blum en andere scholen.
Er deden ook een zestal acteurs mee. In het begin was het wat zoeken naar een evenwicht en was er af en toe wel wat profileringsdrang. Al snel werd het een homogene groep en slaagde ik erin een vertrouwensband op te bouwen met de leerlingen. Net zoals een leerkracht dat met zijn leerlingen doet. De draaiperiode was best intens. Wat me vooral is bijgebleven is het oprechte, authentieke karakter van die klas."

Ahmed Dramé (Malik en schrijver van de film) over de film

"Na de wedstrijd schreef ik me in voor een casting, ik ontdekte dat de basis van een film het script is. Dat wist ik helemaal nietů! Toen ontstond het idee om zelf een verhaal te schrijven. Ik was 17 toen mijn script klaar was en Marie-Castille besloot het te verfilmen. Ik was vereerd dat ik ook een rol in de film kon vertolken.
Bij het vertrek van Ariane (die juf Anne speelde) op de laatste draaidag heb ik gehuild. Tijdens de opnamen was ze voor ons méér leerkracht dan actrice. Als we wat lawaaierig of ongeconcentreerd waren, was zij het die ons vaak tot kalmte kon manen. Niemand haalde het in zijn hoofd haar tegen te spreken!"

Foto's uit de film












Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Saving private ryan Dirty dozen Ingezonden In oorlog Februaristaking Wiedergutmachung Auschwitz charlatan Foute bedrijven Jaap van velzen Oorlogsdoden Nazis zuid-amerika Zwartboek Kipp Japanse schindler Katyn Interneringskampen amsterdam Jodenmanussie Berchtesgaden Joodse invalide Ns Gaarkeukens Amsterdammers Reguliersgracht Hendrik zeeman Ovenbouwers Linie crossers Fotos Schwabmunchen Patton Ben strik Rudolf hess Dodenherdenking Speech koning dodenherdenking 2020 Bart de kok Denemarken Cs-6 Lindemans kingkong Oorlogsverhaal leo Verkrachting Nieuws archief 08 Schindlers list Casa inalco Belastingen Het parool Bridge kwai Nieuws archief 06 Der untergang Conspiracy Overlevende auschwitz Bevrijdingsdag Burgemeester amsterdam wo2 Adressen Ggz Kamp amersfoort Russenoorlog George patton Great escape Jordaan oproer Raffle Diaspora Titus brandsma Meer kampen wo2 Westerbork Johan heesters Efraim zuroff Nieuws archief 01 Termen tweede wereldoorlog Francisco boix Contact Velser affaire De bezem Waalsdorpervlakte Nederlandsindie C en a Columns tweede wereldoorlog Oproep Oorlogsverhalen Hortusplantsoen Lippmann rosenthal Yad vashem Odessa Jeane zwinkels Radio oranje Prins bernhard Nieuws archief 03 Schietpartij marnixstraat Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Pontonbrug Frieda menco Klaas faber Oorlogsfilms Duits verzet Fusilladeplaats weteringcircuit Schietpartij 7mei amstelveenseweg Wally van hall Fritz bauer Boeren Bloeme evers-emden Darkest hour Oproep04 Project siege Inglourious basterds Goudroof Roma sinti Schaduwkade Niod Lodewijk ernst visser Tatra t87 Bontroof Base Harry verheij De aanslag harry mulisch Werkstuk Oorlogshelden Zalman gradowski Bevrijdingslinde Als twee druppels water Joden in de wereld Anton de kom Gustav weler Miep oranje Nsb Alwyn collinson Film bankier Disclaimer Siert bruins Asterdorp Moos cohen Joodse spelling Videos Toneelstuk anne Kampen wo2 Hitlers laatste dag Paul de groot Kurt becher Pater bleijs Herman elteschool Rob cohen Portugese synagoge Documentaire dedokwerker Al hoesseini Hitler leeft Sonny boy Les heritiers Gemmeker Grebbeberg Gerrit van der veen Johan van hulst Walter suskind Jakiw palij Jodenhoek wandeling01 Unter bauern Aanleiding tweede wereldoorlog Bariloche Saint soldiers Erelijst gevallenen Kerkstraat Jo spier Hollandsche schouwburg Wo2 stakingen Oorlogsschade Kopgeld Staatsgreep De overval Kamp prins bernhard Verzetskruis Kunstroof Wilhelmus Rapenburgerstraat Februaristaking herdenking 2016 Getto Stalag17 Aanslagen op hitler Hitlerpensioen Artis Hans teengs gerritsen D-day 1945-1948 Onbekendegracht Hendrik koot Bom kinkerbuurt Vaticaan Bert vromen Rode kruis Demjanjuk Jan koopmans Rolls royce De dokwerker Joodse huizen Joop wolff Hollandia kattenburg Tonny van renterghem De dam Heinrich boere Rede wilhelmina 291943 Pieter gerbrandy Aanklacht wo2 Dries riphagen Stadsschouwburg Fusillaties rozenoord Erebegraafplaats Zwarte front Tijdlijn adolf hitler Bombardementen amsterdam Hans calmeyer Generaal winkelman Drie van breda Hell and back Longest day Klokkenroof Staalstraat Joodse raad Treblinka Sobibor film Bombardement rotterdam Max leons Karl donitz Verzetsmuseum amsterdam Medisch contact Raoul wallenberg Jodenhoek wandeling04 Elfstedentocht Boy striped Hitlers eigenaardigheden Zwaar water Mauthausen Wo2 schande Guns navarone Polen Jan zwartendijk Nieuws archief 05 Mokums Gebouw de bazel Jodenhoek wandeling03 Red house report Homos en nazis Aha Ravensbruck Nieuws archief 09 Buchenwald hek zandvoort Oorlogsmuseum The pianist Heydrich Jacques van tol Sink the bismarck Anne frank verraden Miep gies Bureau opk Concentratiekampen Piet meerburg Vernietigingskamp Eva tas Adolf van nol Soldaat van oranje Beethovenstraat Duits bestuur Maria altmann Der hauptman Onderduikers Kolven Gedenkplaat bloemgracht82 De ijssalon Boys from brazil Huis annefrank merwedeplein Auschwitz herdenking Wo2 pamfletten Fout omstreden 1948 later Philip mechanicus Enigma Politie amsterdam Bet van beeren Eerste film tweede wereldoorlog Fotos kamp westerbork Canada vrijstaat voor nazis Tijdlijn tweede wereldoorlog Jonkheer roel Mussert Straatnamen tijdens wo2 Nieuwezijds voorburgwal Hongerwinter Oproep06 Eagle landed Albert speer Het grote gebod Nederlandsche unie Aktion reinhard Zweden Pastorale Neurenberg Hoffmann Schietpartij cs amsterdam Nazi-artsen Rosenstrasse Joseph kolkman Anne frank boom Nederlands indie Hans hirschfeld Kellys heroes Oorlogswinter Arbeitseinsatz Joep henneboel Martin bormann Ontjoden Kinderen wo2 Schaduw overwinning Bommen wo2 Marinus jansen Reglement vva Das boot Bommenkaart amsterdam Jodenkwartier U-boot Unbroken Verzetsmonument Fokker bombardementen Bloemgracht82 Matzes Ss vrouwen Joodse synagoge Wannsee Dagboek vervolg Goelag Nu of nooit Jom hashoa Piet nak Aanslag bevolkingsregister Ben verzet Jodentram Jacob luitjens Opsporing nazis Index Terdoodveroordeeld Klokkenluider Subkampen Wo2 overpijnzing Oorlogsverhaal frans Dossiers openbaar 2021 Dagboek anne frank Wo2 onderscheiding aanvragen Moffen Po box 1142 Barneveld groep Jazzverbod Ans van dijk Oproep03 Hannie schaft Auschwitz Theresienstadt Hermans hetbehoudenhuis Kamptaal Namen monument Tora Son of saul Geroofde meubels Tante truus Reve de avonden Kristallnacht Plaquette hb Frieda belinfante Cabr Westerweelgroep Nazis Tatoeage auschwitz Oproep07 Anne frank Plaats een steen Kamp vught Amsterdamse bos Hoofdrolspelers wo2 Amsterdam wo2 Marnixstraat Mengele Jaap kaas Jodenjacht Oranjevrijbuiters Pers tweede wereldoorlog Operation amsterdam Ajax Het verzet Wilhelmina Groep 2000 Negationisme Pieter menten Indische kwestie Lou jansen Ko stevense Jose bosma Davidster Fiets inleveren wo2 Cross of iron Oskar schindler Bob scholte Slobodan mitric Karl lueger Fosforbommen Hitler Marokkaanse joden Schietpartij dedam Riphagen Moffenmeiden Meisje met rode haar Oorlogsverhaal johan2 Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Atoombommen japan Verzetsherdenkingskruis Annefrankstraat Noodgeld Bergen-belsen Vichy Casablanca Nieuws Walt disney Walter rauff Muziekroof Horst schumann Walter suskind film Loe de jong Oproep05 Jerrycan Mirjam ohringer Theo dobbe Zwitserland Karel bonnekamp Holocaust museum Nieuws archief 04 Aow oud gedienden Inval familie frank Nieuws archief 07 Sobibor Shalom Herdenkingen Adolf hitler Eduard veterman Valkyrie Oproep01 Hanns rauter Stadhoudersbrief Muhlberg Deutsche reichsbahn Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Plein 40-45 As onderwijzerhof Scarlet black Illegale parool Majoor bosshardt Come and see Journalist venema Pp groep Tina strobos Mein kampf Zwarte soldaten Verlies nederlanderschap Oorlogsverhaal johan Nieuwe kerkstraat Defiance Josef thorak Duitse grond werd nederlands Willem sassen Duivenbrigade Abraham puls SHOAH documentaire Carlton hotel Boksschool olympia Brug te ver Huizenroof Karel walet Amsterdamse verzetshelden Oproep02 Oskar groning Silbertanne Ss nebenstelle Jojo rabbit Dachau Hermans damokles Atlas Jodenhoek wandeling02