De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Hoe breng je de jeugd besef en respect bij?

In 2003 las ik een bericht over het Sweelinck College in Amsterdam-Zuid, een leraar werd na een meningsverschil met leerlingen ernstig mishandeld. De leraar zit thuis, de vier allochtone daders zijn voorgoed van school gestuurd.
Burgemeester en Wethouders van Amsterdam spraken hun afschuw uit over het toenemende anti-semitisme onder de jeugd. Zij schreven een brief aan zeventig Amsterdamse scholen met het verzoek alle anti-semitische incidenten aan hen te melden.

Scholen deden die brief af als flauwekul. 'Ik heb hem meteen in de prullenbak gegooid,' zei een directeur van een vmbo-school. "Het probleem is veel omvangrijker dan alleen anti-semitisme", aldus de docenten, "en moet binnen de school worden opgelost". 'Want wat zijn de heren precies van plan?", vroeg de schooldirecteur zich af. 'Wij kennen onze leerlingen, zij niet."

Les Héritiers

Op 30 maart 2015 bekeek ik de film Les Héritiers, scenario Ahmed Dramé en Marie-Castille Mention-Schaar, die tevens de regie voor haar rekening nam (samen met Pierre Kubel.) De film begint heftig, om de sfeer en het beleid van een school nabij Parijs neer te zetten. Een moslima met hoofddoek komt haar rapport halen, maar wordt de toegang tot de school geweigerd waarop zij in woede uitbarst. Haar lerares en de schooldirecteur wijzen haar erop dat dit nu eenmaal beleid op school is waaraan ook zij zich de voorgaande drie jaren heeft gehouden, "waarom dan nu deze laatste dag niet?" Ze vertrekt zonder rapport.


Het verhaal van de film is op waarheid gebaseerd. Hoofdpersoon is Anne Gueguen, met veel plezier staat zij al meer dan twintig jaar voor de klas. De tweede hoofdrol is voor Malik, een rol die gespeeld wordt door Ahmed, inderdaad, de schrijver van de film. Hij zat in 2009 in de klas waar de film over gaat. De meeste van de overige leerlingen zitten op dit moment nog op school, slechts een klein aantal is beroepsacteur.
De klas van 2009 is een mengeling van culturen en ego's. Ze hebben geen respect voor regels, elkaar of degene die voor de klas staat. 'Juf' Anne is streng en ervan overtuigd dat ze de 'slechtste' klas van de school aan de praat kan krijgen.
Als zij door persoonlijke omstandigheden een invalster inschakeld slaat de klas volledig op hol. De kijker wordt geconfronteerd met heftige conflicten en een botsing der culturen.

Eenmaal terug besluit juf Anne de klas in te schrijven voor het CNRD, een nationale wedstrijd tussen scholen met als doel de democratische rechten en plichten van ieder individu over te brengen op de jeugd. Deze door de Franse regering ingestelde 'Nationale Wedstrijd van het Verzet en de Deportatie' heeft jaarlijks een thema dat refereert aan de Tweede Wereldoorlog, scholen kunnen een klas inschrijven die projectmatig werkt aan bewustwording.
Het thema is deze keer 'de kinderen en jongeren die slachtoffer werden van de holocaust tijdens WO II'. De schooldirecteur is tegen het plan van juf Anne omdat hij bang is dat zijn school er slecht van af zal komen. Welk een treffende overeenkomst zag ik hier met de Amsterdamse schooldirecteuren in 2003.

Juf Anne zet door, de leerlingen hebben het laatste woord, meedoen of afhaken. Niet iedereen heeft meegedaan, want de klas bestond uit 27 leerlingen, slechts 23 werden in de film geportretteerd. Twintig van hen studeerden later cum laude af. Een van de afvallers die wel nadrukkelijk in beeld komt is Olivier die een nieuwe naam aanneemt: Brahim. Een radicaal die duidelijk liet weten niet gediend te zijn van invloeden op zijn gedachtengoed en handelswijze.

Tijdens de film komen daarvan meerdere voorbeelden voorbij, tot extreem geweld komt het niet en dat is een verdienste van de regisseuse want het zou teveel afleiden van de essentie: 'hoe krijg je culturen nader tot elkaar en hoe nunanceer je vooroordelen'. Dat dit een extreem lastige opgave is ervaart Juf Anne aan de lopende band, maar door te blijven hameren op de overeenkomsten en niet de verschillen lijkt zij resultaat te boeken.
De verschrikkingen die de leeftijdsgenootjes van de Franse klas anno 2009 tijdens de bezettingsjaren 40-45 mee hebben gemaakt verbindt de klas, de aanvankelijk niet te overbruggen verschillen worden geslecht. De apotheose van de film zit voor velen waarschijnlijk in de laatste minuten van de film, die waren echter zo voorspelbaar geworden tijdens het kijken dat ik heb gekozen voor de ontmoeting van de leerlingen met Léon Zyguel.

Zyguel overleefde de concentratiekampen Buchenwald en Auschwitz en vertelde op scholen over de erbarmelijke omstandigheden waarin hij als tiener verkeerde. Het maakte grote indruk op de tieners anno 2009, de scenes zijn des te indrukwekkender als je weet dat de leerlingen onvoorbereid de ontmoeting in gingen. De camera's registreerde menige traan. Het droeg bij tot een nog bredere acceptatie.
Op 29 januari 2015, twee dagen na de internationale Auschwitz herdenking, overleed Léon Zyguel op 87-jarige leeftijd.

Conclusie

Ik vind dit een prachtige film, het betekent voor scholen een nieuwe kans om te zoeken naar wat ons verbindt en niet naar wat ons verblindt. Verplichte kost voor schooleiding en leerlingen dus. De regering zou ook een voorbeeld kunnen nemen aan het reeds 50 jaar oude initiatief van de Franse regering om kinderen besef bij te brengen over wat zich tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft afgespeeld.
Doordat er voor leerlingen in plaats van louter acteurs is gekozen komt de realiteit snoeihard binnen. De film toont niet alleen de hedendaags problematiek, maar ook oplossingsrichtingen.


De film LES HÉRITIERS ging op 9 april 2015 in première

Ariane Ascaride (juf Anne) over de film

"Meewerken aan deze film was een les in nederigheid. Het was de eerste keer in mijn leven dat ik voor een klas stond. Drieëntwintig leerlingen die mij niet kenden en meer naar mij keken als een leerkracht en niet als een actrice. De meeste acteurs waren gewone leerlingen uit het Lyceum Léon Blum en andere scholen.
Er deden ook een zestal acteurs mee. In het begin was het wat zoeken naar een evenwicht en was er af en toe wel wat profileringsdrang. Al snel werd het een homogene groep en slaagde ik erin een vertrouwensband op te bouwen met de leerlingen. Net zoals een leerkracht dat met zijn leerlingen doet. De draaiperiode was best intens. Wat me vooral is bijgebleven is het oprechte, authentieke karakter van die klas."

Ahmed Dramé (Malik en schrijver van de film) over de film

"Na de wedstrijd schreef ik me in voor een casting, ik ontdekte dat de basis van een film het script is. Dat wist ik helemaal nietů! Toen ontstond het idee om zelf een verhaal te schrijven. Ik was 17 toen mijn script klaar was en Marie-Castille besloot het te verfilmen. Ik was vereerd dat ik ook een rol in de film kon vertolken.
Bij het vertrek van Ariane (die juf Anne speelde) op de laatste draaidag heb ik gehuild. Tijdens de opnamen was ze voor ons méér leerkracht dan actrice. Als we wat lawaaierig of ongeconcentreerd waren, was zij het die ons vaak tot kalmte kon manen. Niemand haalde het in zijn hoofd haar tegen te spreken!"

Foto's uit de film












Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem