De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Polen, het eindpunt voor drie miljoen Poolse Joden

De nazi's vestigden tijdens de Tweede Wereldoorlog ongeveer 2.000 kampen in Polen, maar de Duitsers waren niet de enige agressors. De Russen hadden een hekel aan de Polen, die emotie legde de basis voor de Tweede Wereldoorlog, want Adolf Hitler wist handig gebruik te maken van de haat tussen de twee volkeren. Auschwitz
In 1939 tekenen de Ministers van Buitenlandse Zaken van Duitsland (Von Ribbentrop) en Rusland (Molotov) een niet-aanvalsverdrag, Oostenrijk is dan al ingelijfd, over de kwade bedoelingen van Hitler bestaat dan geen enkele twijfel.

1 september 1939

De Duitsers vallen met bijna twee miljoen manschappen vanuit het zuiden en westen Polen binnen. Met 2.600 tanks en 2.000 vliegtuigen is de Blitzkrieg een feit. De Polen zijn kansloos en de Duitsers weten dat ze van de Russen niets te vrezen hebben, met een gerust hart werd Polen opgerold waarop Engeland en Frankrijk Duitsland op 3 september de oorlog verklaren, de Tweede Wereldoorlog is hiermee een feit.
Nog voordat de Russen vanaf 17 september in het noorden en oosten van Polen hun gang gaan hebben de nazi's Warschau al omsingeld. De Russen irriteren zich al jaren aan de anti-Russische sentimenten in Polen en jagen op de intelligentia.
Dieptepunt was het bloedbad van Katyn, Rusland (mei 1940), waarbij meer dan 24.000 Polen het leven lieten.


Op 2 oktober 1939 capituleerde het Poolse verzet. De Duitsers verloren 50.000 man, 1.000 voertuigen, waaronder tanks, en 700 vliegtuigen.

In het zuiden van Polen ligt de stad Oswiecim, het telt 45.000 inwoners, vrijwel direct na de inval beginnen de Duitsers met het bouwen van een kamp voor gevangenen bij de plaats die zij Auschwitz noemen.
Oswiecim was een Joodse plaats met een eigen synagoge. De Duitsers bouwden er drie hoofdcomplexen (Auschwitz, Birkenau en Monowitz) met daaromheen veertig kleinere kampen die kilometers van elkaar verwijderd lagen. Auschwitz was het grootste concentratiekamp dat de Duitsers bouwden. Auschwitz staat symbool voor het concentratiekamp omdat er rond de 1,3 miljoen mensen vermoord werden.
Op 27 januari 1945 werd Auschwitz bevrijdt door de Russen, onder andere Otto Frank zat er op dat moment gevangen.

De Poolse Joden werden direct na de inval van september en overgave in oktober 1939 naar gettos gebracht waar nauwelijks voldoende eten en water was. Nadat Duitsland in juni 1941 de Sovjet-Unie aanviel sloten de Polen zich aan bij de geallieerden waardoor zij in 1945 bij de overwinnaars hoorden, toch duurde het nog tot 1989 alvorens de Polen van de Russen af waren.

Ferdinand Foch, generaal
Foch voerde tijdens de Eerste Wereldoorlog het bevel over een Pools legerkorps, hij geldt als dé belangrijkste en slimste strateeg tijdens de Eerste Wereldoorlog.
Waarom ik hem noem op mijn site over WOII is omdat Foch bij de vredesonderhandelingen een buffer wilde tussen Duitsland en Frankrijk omdat hij er niet op vertrouwde dat de Duitsers in de kazernes zouden blijven. Hij voorspelde dat de vrede hoogstens twintig jaar zou duren. Exact twintig jaar na zijn profetische woorden viel Hitler Polen binnen. De Vrede van Versailles vond hij eerder een wapenstilstand dan een vrede. Foch overleed in 1929.

Wladyslaw Sikorski, generaal
Vanaf 30 september 1939 was Sikorski premier van de Poolse regering in ballingschap, eerst in Frankrijk en later in Londen. De Poolse regering in ballingschap huisde in de Britse hoofdstad een etage onder die van Nederland. Sikorski sloot een overeenkomst met de Russen om Poolse gevangenen vrij te krijgen.

Er bleken tienduizenden Polen te missen, de meesten van hen waren vermoord door de Russen. De Engelsen vonden de afspraken tussen Sikorski en de Russen maar niks en de Russen werden op hun beurt boos door de niet-aflatende stroom aan vragen van Sikorski waar zo'n tweehonderd duizend Poolse manschappen waren gebleven.

Tijdens een vlucht van Egypte naar Londen met een tussenstop in Gibraltar stortte het vliegtuig met Sikorski en zijn dochter, vlak na het opstijgen, neer. Het stoffelijk overschot van Sikorski vertoonde afwijkende verwondingen, zijn dochter werd niet aangetroffen. Op het vliegveld van Gibraltar werden Russen en Britten gesignaleerd.
Beide landen hadden baat bij de verdwijning van Sikorski. De oorzaak van het ongeluk is nimmer opgehelderd. Sikorski werd in 1943 begraven in Londen, vijftig jaar later werd hij herbegraven in Polen.

De geallieerden erkenden na de oorlog de Poolse regering in ballingschap niet langer, zo konden de Russen hun invloed in Polen tot eind tachtiger jaren behouden. Tweehonderd duizend Poolse manschappen vochten tijdens de Tweede Wereldoorlog aan de kant van het westen.

Jan Karski, verzetsheld
Jan kwam uit het getto van Warschau, hij kende de verschrikkingen en deportaties van 7.000 Joden per dag. Dit wilde hij wereldkundig maken, hiervoor hoopte hij eind 1942 de belangrijkste man in Europa, Winston Churchill, te spreken te krijgen. Ook Koningin Wilhelmina en de Nederlandse regering weigerden hem te ontvangen, terwijl zij in hetzelfde pand zaten als de Poolse regering in ballingschap in Stratton House.
De Poolse regering zelf was niet in staat iets voor Karski te doen waarop hij naar Roosevelt in de Verenigde Staten ging die hem op 29 jul 1943 ontving. Daarbij bleef het.

Witold Pilecki
De Pool Pilecki liet zich in september 1940 tijdens een razzia 'zien' om opgesloten te worden in Auschwitz, hij wilde zichzelf overtuigen van de omstandigheden in het kamp.
Hoewel hij hoogstwaarschijnlijk wel informatie het kamp uit heeft kunnen laten smokkelen duurde het tot april 1943 alvorens hij kon ontsnappen om een rapport te kunnen maken. Het 'Witold's Rapport' werd niet serieus genomen.

Na de oorlog sloot hij zich aan bij de beweging die tegen de marionettenregering van het Communistische Rusland was. In 1947 werd hij door de Poolse veiligheidsdienst opgepakt en gemarteld. Na een showproces werd hij ter dood veroordeeld en opgehangen. Pas na de val van de Berlijnse muur en de door de Oostbloklanden herwonnen vrijheid werd Pilecki gerehabiliteerd, tot dat moment in 1989 kwalificeerden de Polen alle informatie over deze verzetsheld als zijnde 'geheim'.
Hij is onder andere ereburger van de stad Warschau.

Polen en de Joden

Was het allemaal zo fraai wat de Polen presteerden? Die vraag komt zelden aan de orde en deze is dan ook heel lastig te beantwoorden. Joden werden door de Duitsers geïsoleerd van de Polen die weinig tot geen verzet boden. De rechten van Joden werden geschonden, daar waar de Joden en niet-Joden in Polen voor de oorlog in harmonie samenwoonden.
Zeker vanaf het midden van 1942 zijn er verhalen bekend van het uitbuiten van Joden, slechts tegen forse betaling of het afstaan van bezittingen waren Polen bereid Joden te helpen onderduiken. Het verraad was groot. Een deel van de politie werd door de Duitsers ingezet als eenheid om Joden op te sporen, maar ook bij liquidaties in het getto van Warschau maakten de Duitsers gebruik van Poolse politie-agenten.

Over het platteland is bekend dat daar veel Joden ondergedoken zaten, maar dat zij nagenoeg allemaal verraden zijn door andere Polen en dat ook hun helpers werden vermoord door de Duitsers. In juli 1941 kwam het op verschillende plaatsen in Polen tot fors geweld tegen Joden omdat hen verweten werd te heulen met de Russen, iets wat zeer onwaarachtig is omdat de Russen zelf niets op hadden met Polen, of het nu Joden of niet-Joden waren.

Maar er is ook een ander punt dat ik moet noemen. Meer dan 700 Polen lieten het leven omdat ze Joden hadden geholpen en in geen enkel ander land zijn er zoveel mensen (6.500) geëerd met de Yad Vashem onderscheiding voor 'Rechtvaardigen onder de Volkeren'.

Andere kampen in Polen

Belzec, rond een half miljoen Joden en zigeuners kwamen in dit kamp sinds 1942 om.
Chelmno, in 1941 geopend door de Duitsers, 300.000 mensen werden er vermoord.
Gross-Rosen, van de 120.000 dwangarbeiders kwamen er 40.000 om het leven.
Janovska, werkkamp, slechts 300 van de 200.000 Joden overleefden het kamp
Majdanek, in 1942 door de Duitsers omgevormd tot vernietigingskamp, 80.000 doden.
Plaszów, 10.000 dwangarbeiders bezweken hier.
Sobibór, 230.000 mensen werden hier vermoord, 35.000 van hen waren Nederlands.
Stutthof, in dit werkkamp lieten 65.000 mensen het leven, het bestond het langst.
Trawniki, op 3 november 1943 werden hier 10.000 Joden doodgeschoten
Treblinka, in krap twee jaar werden hier 900.000 door de nazi's vermoord
Warschau, het getto, hier vielen tenminste honderdduizend slachtoffers.

In totaal waren er 2.000 kampen in Polen.

Holocaust Memorial Day

Sinds 2005 is het op 27 januari Holocaust Memorial Day, de dag waarop wereldwijd de slachtoffers van de Holocaust worden herdacht, op deze dag in 1945 werd vernietigingskamp Auschwitz door de Russen bevrijd.
Nederland herdenkt deze tragedie op de laatste zondag van de maand januari.

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem