De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

WO2 onderscheidingen

Mij bereikt wel eens de vraag hoe een verzetsheld alsnog kan worden onderscheiden, hetzij postuum, hetzij als hij of zij nog in leven is. Allereerst dit.
Mij is opgevallen dat velen na de oorlog geen prijs stelden op een onderscheiding en dat ze ook later die mening hadden. Daar staat tegenover dat er ook gevallen bekend zijn dat als anderen de onderscheiding aaanvroegen en de persoon in kwestie ermee 'verrast' werd ze er toch mee ingenomen waren.
Maar hoe is dat nu? Is de plotselinge aandacht op zeer hoge leeftijd nog wel welkom en zinvol?

Ik denk dat het van persoon tot persoon verschilt, maar dat gemiddeld genomen de toekenning het beste in kleine kring kan plaatsvinden, mits degene die de versierselen opspelt de te onderscheiden persoon aanspreekt. Als er weinig tot geen formeel tintje aan de uitreiking zit moet je het niet doen.
Ook is het maar de vraag of de verzetsheld of militair niet meer verwacht dan hij krijgt. Immers, er zijn veel onderscheidingen. Het Verzetskruis bijvoorbeeld zal nooit meer uitgereikt worden. Het verzetsherdenkingskruis wellicht wel en opname in de Erelijst van gevallenen 1940-1945 die in de Tweede Kamer ligt is een initiatief van nabestaanden waar inmiddels meer dan 18.000 namen in vermeld staan.

Wat is er nog mogelijk en wat is gepast?

Dat zijn vragen die wij onszelf kunnen stellen maar waarop de antwoorden niet meer zo 1-2-3 te geven zijn. Maar wat als iemand zoiets als dit schrijft:
Ik ben een broer van een vrouw die zich in de oorlog uitzonderlijk heeft gedragen. Zij heeft onder meer illegale kranten rondgebracht en was ook koerierster. Op 18 juni 2012 wordt zij 90 jaar. Zoals de meeste verzetstrijders heeft ze nooit gepocht over het werk dat ze in de oorlog deed.
Nu ze zo oud is geworden en vaak in het verleden leeft zoek ik een weg om haar de verzets- of herinneringsmedaille toe te laten kennen. Kunt u mij de weg wijzen zodat ik mogelijk actie kan nemen. Zelf heb ik ook de oorlog zeer bewust meegemaakt en heb tijdens ziekte van mijn zus de illegale krantjes wel eens rondgebracht.


Nobel, een mooi streven en het zal zeker een fraai eerbetoon zijn. Eerlijk gezegd denk ik echter dat het verzetskruis en het verzetsherdenkinskruis er niet (meer) in zitten. Door de jaren heen zijn er veel van dergelijke verhalen naar boven gekomen, vrijwel altijd via nabestaanden die het onbegrijpelijk vinden dat hun opa, broer of zus of tante niet de eer heeft gekregen die hen past.
Maar wie ben ik, laat ik mij als van ver na de oorlog beperken tot de mogelijkheden en hoe je die kunt aanvragen.

Onderscheidingen

Neem altijd contact op met het gemeentehuis in de woonplaats van de kandidaat, er kan worden bepaald of de verdiensten inderdaad bijzonder genoeg zijn voor een onderscheiding. Hier krijgt u ook informatie over de procedure. Besef wel dat er veel gegevens verzameld moeten worden, getuigenissen zullen altijd de toegeschreven verdiensten moeten staven.
Dan dient u de aanvraag in, maar ook dat loopt via B&W van de gemeente. Er wordt bij diverse instanties advies ingewonnen en uiteindelijk zal er een ministeriële beslissing genomen moeten worden die door Hare Majesteit de Koningin dient te worden bekrachtigd. Er gaat minstens een half jaar overheen alvorens er beslist wordt of er inderdaad een uitreiking zal plaatsvinden.

Voor het Verzetskruis kan nauwelijks nog iemand in aanmerking komen, voor het Verzetsherdenkingskruis evenmin maar hier zijn uitzonderingen mogelijk. Er zijn andere dapperheidsonderscheidingen, mijn suggestie is om de gemeente een goed onderbouwd dossier te overhandigen en die te laten bepalen of en zo ja, op welke wijze er een onderscheiding dient te worden uitgereikt.

De Erelijst van Gevallenen 1940-1945 wordt door het NIOD onderhouden en is de snelste weg naar erkenning, immers, het gaat niet om hoe een verzetsheld alsnog wordt geëerd, maar dat het gebeurt.

Het Oorlogsherinneringskruis is in 1944 ingesteld om leden van krijgsmachtonderdelen te belonen voor verdiensten. Dit geeft al aan dat praktisch iedereen die onder de wapenen was geweest in aanmerking kon komen voor deze medaille. Maar ook koopvaardij- en vissersschepen en de burgerluchtvaart vielen onder de regeling.
Als men korter dan zes maanden gediend had of zich anderzijds had onderscheiden maar toch niet in aanmerking kon komen voor het Oorlogsherineringskruis kon men mogelijk in aanmerking komen voor het Mobilisatie-Oorlogskruis dat in 1948 werd ingesteld.

Het Kruis van Verdienste werd door de regering in ballingschap in de Tweede Wereldoorlog ingesteld, Prins Bernhard bepaalde wie de onderscheiding kreeg. Dit gebeurde tot op heden tweeduizend keer, de eer was niet voorbehouden aan Nederlanders, noch aan aan militairen in de Tweede Wereldoorlog.

Het Vliegerkruis was een beloning voor getoonde moed of beleid en werd in augustus 1941 ingesteld voor vliegende militairen en is gelijkwaardig aan het Kruis van Verdienste.

Vóór het Kruis van Verdienste was het Bronzen Kruis (ingesteld op 11 juni 1940) de laagste onderscheiding voor getoonde moed. In 1941 'steeg' dit kruis echter in aanzien omdat het in tegenstelling tot het Kruis van Verdienste wel een dapperheidsonderscheiding betrof en wordt ook nog regelmatig uitgereikt.

Vraag uzelf altijd eerst af of u over voldoende materiaal beschikt om de aanvraag te onderbouwen en of de persoon in kwestie wel echt op officiële wijze wil worden geëerd. Besef dat de aanvraag minstens een half jaar in beslag zal nemen alvorens er een beslissing genomen kan worden.

ADRESSEN OM EEN ONDERSCHEIDING AAN TE VRAGEN (klik)

Dossiers

Onderscheidingen werden uitgereikt maar verdwenen nog wel eens in een schoenendoos. Voor nabestaanden kan het echter belangrijk zijn om te weten waarom hun vader, moeder, opa of oma een onderscheiding voor getoonde moed heeft gekregen. Niet zelden willen de directe nabestaanden (echtgenotes, broers en zusters) daar niet over praten.
De meeste dossiers liggen in het Nationaal Archief te Den Haag dat onder de verantwoordelijkheid valt van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Gedetailleerde informatie over het archief dat betrekking heeft op, wellicht, ook uw vraag
Naam archiefblok: Kanselarij der Nederlandse Orden
Periode: 1815-1994
Archiefbloknummer: H10
Telefoonnummer 0800-8051 op werkdagen van 08.00 tot 20.00 uur, vanuit het buitenland: + 31-77-4656767

Dit archief bevat onder andere documenten en kaartsystemen aangaande individuele, politieke, bestuurlijke, procedurele en administratieve aangelegenheden waaronder stukken die betrekking hebben op decoraties waaronder materiaal betreffende de Tweede Wereldoorlog met betrekking tot uitgereikte medailles en decoraties voor bijzondere verdiensten, zoals het Verzetskruis.

Lees ook mijn andere pagina's over dit onderwerp:

VERZETSKRUIS

VERZETSHERDENKINGSKRUIS

ERELIJST 1940 - 1945

NEDERLANDS DECORATIESTELSEL

NIOD


Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem