De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

"Mag ik mijn fiets terug"?

Deze vraag is er bij velen ingeramd, ik ben van ver na de oorlog, maar toch zegt het mij alles, mijn oma had een hekel aan de Duitsers en riep Fietsen inleveren steevast als er iets Duits op de teleisie was "hé, waar is mijn fiets"?
Maar laatst hoorde ik dat de Duitsers helemaal geen fietsen steelden, ik ging op onderzoek uit.

Ach, het klopt, dat stelen viel nog wel mee. Maar de Duitsers flikten wat anders, ze verboden simpelweg dat je een fiets had en dat je die dus maar moest komen inleveren. Dat schoot lekker op want er werden tienduizenden fietsen ingeleverd bij de nazi's. Het klopt dus dat de Duitsers de fietsen van veel Nederlanders innamen.

Inleveracties en huiszoekingen
Amsterdam, juli 1942. De Duitsers maken bekend dat alle Joden, in navolging van veel andere steden in Nederland, niet meer mogen fietsen. Er worden vier inzamelplaatsen bekend gemaakt, te weten: Frederiksplein, Westergasfabriek, het Olympisch Stadion en de Ter Gouwstraat.
Een week later, op 28 juli 1942 moesten alle herenfietsen worden ingeleverd, dus ook niet-Joden waren vanaf nu aangewezen op de benenwagen.
Tijdens huiszoekingen werden alle fietsen meegenomen, ook kinderfietsen. Wie later gesnapt werd met een fiets riskeerde een gevangenisstraf van een half jaar of duizend Gulden boete.

Fietsrazzia
Op strategische punten hielden de Duitsers razzia's, alle mannen werden van hun fiets getrokken en konden gaan lopen. De Amsterdamse politie liet zich overigens niet onbetuigd, die haalden met een open vrachtwagen fietsen van de straat.

Vrijstellingen
De politie, brandweer, boeren, dokters en apothekers kregen vrijstelling.

Na de oorlog, opnieuw massale fiestendiefstal door de Duitsers
Hitler is dood, het is 30 april 1945, hier en daar vechten er nog wat nazi's door, maar de meesten gaan zo rond 5 mei richting Leiden waar ze verwacht worden door de geallieerden om te worden ontwapend. De meesten gaan er op de fiets heen.

Weetje
Philips maakte tijdens de Tweede Wereldoorlog dankbaar gebruik van goedkoop personeel dat opgesloten zat in het Nederlandse concentratiekamp 'Konzentrationslager Herzogenbusch' (beter bekent als Kamp Vught.) Mag ik mijn fiets terug? Na de oorlog zou deze multinational zich haasten dat daardoor veel Nederlanders een slechter onderkomen en misschien wel de dood bespaard was gebleven, maar feit blijft dat de Duitsers een paar knaken vingen voor iedere harde werker en wie niet (meer) kon werken ging alsnog op transport.

Toen in veel steden fietsen ingeleverd moesten worden gebeurde hetzelfde in Eindhoven, alleen werden de werknemers van Philips hiervan vrijgesteld. De band tussen bezetter en de directie van Philips was innig.

Reden

Ik las ergens dat de Duitsers fietsen nodig hadden om zich voort te bewegen en iemand durfde zelfs te beweren dat er 'zoals voor alles' de Duitsers netjes betaalden. Hier moet echt nog wat bijles in geschiedenis worden gegeven want de Duitsers haalden de fietsen voornamelijk op om ze naar Duitsland te sturen voor de vervaardiging van wapentuig.
Net als dat er kerkklokken en auto's werden gevorderd werden de fietsen gebruikt voor de Duitse oorlogsindustrie.

Onderstaand pamflet toont onomwonden aan dat er geen sprake was van 'hier en daar een fiets' en zeker niet van betalen.


Fietsbelasting

In Nederland werd er van 1897 tot en met 1918 en van 1924 tot en met 30 april 1941 een landelijke belasting op het gebruik van rijwielen geheven. Het bedrag was aanvankelijk twee gulden, later twee gulden en vijftig cent. De Duitsers schaften deze belasting en het verplicht voeren van een plaatje in 1941 af.
Op het moment van afschaffen waren er zo'n 3,5 miljoen fietsen.


Foto van Museum Rotterdam

Weetje
Als je rijwielbelastingplaatje een gaatje had mocht je op zon- en feestdagen geen gebruik van je fiets maken. Het gaatje duidde erop dat je geen belasting betaalde omdat je arm was waarmee de fietsbelasting de meest gehate belastingmaatregel in ons land was. Ook vrijgesteld waren kinderfietsjes, fietsen van gehandicapten, van land- en zeemacht, de PTT, politie, diplomaten en personen die konden aantonen slechts tijdelijk in ons land te verblijven.

Ben Verzet

Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Email De Dokwerker (Ben Verzet)

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Saving private ryan Dirty dozen Ingezonden In oorlog Februaristaking Wiedergutmachung Auschwitz charlatan Foute bedrijven Jaap van velzen Oorlogsdoden Nazis zuid-amerika Zwartboek Kipp Japanse schindler Katyn Interneringskampen amsterdam Jodenmanussie Berchtesgaden Joodse invalide Ns Gaarkeukens Amsterdammers Reguliersgracht Hendrik zeeman Ovenbouwers Linie crossers Nvm Fotos Schwabmunchen Patton Ben strik Rudolf hess Dodenherdenking Speech koning dodenherdenking 2020 Bart de kok Denemarken Cs-6 Lindemans kingkong Oorlogsverhaal leo Verkrachting Nieuws archief 08 Schindlers list Casa inalco Belastingen Het parool Bridge kwai Nieuws archief 06 Der untergang Conspiracy Overlevende auschwitz Bevrijdingsdag Burgemeester amsterdam wo2 Adressen Ggz Kamp amersfoort Russenoorlog George patton Great escape Jordaan oproer Raffle Diaspora Laatste woorden mussert Titus brandsma Meer kampen wo2 Westerbork Johan heesters Noorder begraafplaats Efraim zuroff Nieuws archief 01 Termen tweede wereldoorlog Francisco boix Kadaster Contact Velser affaire De bezem Waalsdorpervlakte Nederlandsindie C en a Columns tweede wereldoorlog Oproep Oorlogsverhalen Hortusplantsoen Lippmann rosenthal Yad vashem Odessa Jeane zwinkels Radio oranje Prins bernhard Nieuws archief 03 Schietpartij marnixstraat Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Pontonbrug Frieda menco Klaas faber Oorlogsfilms Duits verzet Fusilladeplaats weteringcircuit Schietpartij 7mei amstelveenseweg Wally van hall Fritz bauer Boeren Bloeme evers-emden Darkest hour Putdeksels wandeling noord Oproep04 Project siege Inglourious basterds Goudroof Roma sinti Schaduwkade Niod Lodewijk ernst visser Tatra t87 Bontroof Base Harry verheij De aanslag harry mulisch Werkstuk Oorlogshelden Zalman gradowski Bevrijdingslinde Als twee druppels water Joden in de wereld Anton de kom Gustav weler Miep oranje Nsb Alwyn collinson Film bankier Imhoff Disclaimer Siert bruins Asterdorp Moos cohen Joodse spelling Videos Toneelstuk anne Kampen wo2 Hitlers laatste dag Paul de groot Kurt becher Pater bleijs Herman elteschool Rob cohen Portugese synagoge Documentaire dedokwerker Al hoesseini Hitler leeft Sonny boy Les heritiers Gemmeker Grebbeberg Gerrit van der veen Johan van hulst Walter suskind Jakiw palij Jodenhoek wandeling01 Unter bauern Aanleiding tweede wereldoorlog Bariloche Saint soldiers Erelijst gevallenen Kerkstraat Jo spier Hollandsche schouwburg Wo2 stakingen Oorlogsschade Kopgeld Staatsgreep De overval Kamp prins bernhard Verzetskruis Kunstroof Wilhelmus Rapenburgerstraat Februaristaking herdenking 2016 Getto Stalag17 Aanslagen op hitler Hitlerpensioen Artis Hans teengs gerritsen D-day 1945-1948 Onbekendegracht Hendrik koot Bom kinkerbuurt Vaticaan Bert vromen Rode kruis Demjanjuk Jan koopmans Rolls royce De dokwerker Joodse huizen Joop wolff Hollandia kattenburg Tonny van renterghem De dam Heinrich boere Rede wilhelmina 291943 Pieter gerbrandy Aanklacht wo2 Dries riphagen Stadsschouwburg Fusillaties rozenoord Erebegraafplaats Zwarte front Tijdlijn adolf hitler Bombardementen amsterdam Hans calmeyer Generaal winkelman Drie van breda Hell and back Longest day Klokkenroof Staalstraat Joodse raad Treblinka Sobibor film Bombardement rotterdam Max leons Karl donitz Verzetsmuseum amsterdam Medisch contact Raoul wallenberg Jodenhoek wandeling04 Elfstedentocht Boy striped Hitlers eigenaardigheden Zwaar water Mauthausen Wo2 schande Guns navarone Polen Jan zwartendijk Nieuws archief 05 Mokums Gebouw de bazel Jodenhoek wandeling03 Red house report Homos en nazis Aha Ravensbruck Nieuws archief 09 Buchenwald hek zandvoort Oorlogsmuseum The pianist Heydrich Jacques van tol Sink the bismarck Anne frank verraden Miep gies Vliegtuigcrash amsterdam noord Bureau opk Concentratiekampen Piet meerburg Vernietigingskamp Eva tas Adolf van nol Soldaat van oranje Beethovenstraat Duits bestuur Maria altmann Der hauptman Onderduikers Kolven Gedenkplaat bloemgracht82 De ijssalon Boys from brazil Bom vanderpek Huis annefrank merwedeplein Auschwitz herdenking Wo2 pamfletten Fout omstreden 1948 later Philip mechanicus Enigma Politie amsterdam Bet van beeren Eerste film tweede wereldoorlog Fotos kamp westerbork Canada vrijstaat voor nazis Tijdlijn tweede wereldoorlog Jonkheer roel Mussert Straatnamen tijdens wo2 Nieuwezijds voorburgwal Hongerwinter Oproep06 Eagle landed Albert speer Het grote gebod Nederlandsche unie Aktion reinhard Zweden Pastorale Neurenberg Hoffmann Schietpartij cs amsterdam Nazi-artsen Rosenstrasse Joseph kolkman Anne frank boom Nederlands indie Hans hirschfeld Kellys heroes Oorlogswinter Arbeitseinsatz Joep henneboel Martin bormann Ontjoden Kinderen wo2 Schaduw overwinning Bommen wo2 Marinus jansen Reglement vva Das boot Bommenkaart amsterdam Jodenkwartier U-boot Unbroken Verzetsmonument Fokker bombardementen Bloemgracht82 Matzes Ss vrouwen Joodse synagoge Wannsee Dagboek vervolg Goelag Nu of nooit Jom hashoa Piet nak Aanslag bevolkingsregister Ben verzet Jodentram Jacob luitjens Opsporing nazis Index Terdoodveroordeeld Klokkenluider Subkampen Wo2 overpijnzing Oorlogsverhaal frans Dossiers openbaar 2021 Dagboek anne frank Wo2 onderscheiding aanvragen Moffen Po box 1142 Barneveld groep Jazzverbod Ans van dijk Oproep03 Hannie schaft Auschwitz Theresienstadt Hermans hetbehoudenhuis Kamptaal Namen monument Tora Son of saul Geroofde meubels Tante truus Reve de avonden Kristallnacht Plaquette hb Frieda belinfante Cabr Westerweelgroep Nazis Tatoeage auschwitz Oproep07 Anne frank Plaats een steen Kamp vught Amsterdamse bos Hoofdrolspelers wo2 Amsterdam wo2 Marnixstraat Mengele Jaap kaas Jodenjacht Oranjevrijbuiters Pers tweede wereldoorlog Operation amsterdam Ajax Het verzet Wilhelmina Groep 2000 Negationisme Pieter menten Indische kwestie Lou jansen Ko stevense Jose bosma Davidster Fiets inleveren wo2 Cross of iron Oskar schindler Bob scholte Slobodan mitric Karl lueger Fosforbommen Hitler Marokkaanse joden Schietpartij dedam Riphagen Wahler gosdek Moffenmeiden Meisje met rode haar Oorlogsverhaal johan2 Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Atoombommen japan Verzetsherdenkingskruis Annefrankstraat Noodgeld Bergen-belsen Vichy Casablanca Nieuws Walt disney Walter rauff Muziekroof Horst schumann Walter suskind film Loe de jong Oproep05 Jerrycan Mirjam ohringer Theo dobbe Zwitserland Karel bonnekamp Holocaust museum Nieuws archief 04 Aow oud gedienden Inval familie frank Nieuws archief 07 Sobibor Shalom Herdenkingen Adolf hitler Eduard veterman Valkyrie Oproep01 Hanns rauter Stadhoudersbrief Muhlberg Deutsche reichsbahn Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Plein 40-45 As onderwijzerhof Scarlet black Illegale parool Majoor bosshardt Come and see Journalist venema Pp groep Tina strobos Mein kampf Zwarte soldaten Verlies nederlanderschap Oorlogsverhaal johan Nieuwe kerkstraat Defiance Josef thorak Duitse grond werd nederlands Willem sassen Duivenbrigade Abraham puls SHOAH documentaire Carlton hotel Boksschool olympia Brug te ver Huizenroof Karel walet Amsterdamse verzetshelden Oproep02 Oskar groning Silbertanne Ss nebenstelle Jojo rabbit Dachau Hermans damokles Atlas Jodenhoek wandeling02 Sociaal Realisme