De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam

Door de ogen van Ben Verzet

Waarom vielen de Duitsers Nederland binnen?

In de Eerste Wereldoorlog was Nederland neutraal, het hield zich afzijdig van de oorlog die de Duitsers in Europa ontketend hadden. In de Tweede Wereldoorlog dacht Nederland dezelfde weg te kunnen bewandelen maar 40-45 in Amsterdam dat was een illusie. De Duitsers vielen op 10 mei Nederland binnen en bombardeerden Rotterdam waarna Generaal Winkelman de pijp aan Maarten gaf.

De Duitsers stelden dat Nederland een geheim verbond had gesloten met de Engelsen. Die zouden via Nederland de aanval willen openen. Nederland viel dus op 14 mei door het bombardement op Rotterdam, de Regering en het Koningshuis vluchtten op 13 mei het land uit.

Yad Vashem voor Joseph Willem Kolkman

Terecht krijgt deze held binnenkort, postuum, de Yad Vashem onderscheiding voor bewezen heldendaden!
...lees hier verder...

Oorlogsmisdadigers

Door een Duitse wet ontlopen veel oorlogsmisdadigers hun straf. Soms zijn zij zelfs veroordeeld en wisten zij te ontsnappen naar het, voor hen, veilige Duitsland. De EU heeft de werking van de omstreden wet inmiddels nietig verklaard, dit betekent dat nazi's alsnog de kans lopen hun laatste jaren in gevangnschap door te brengen.

   Heinrich Boere (overleden)
   Klaas Carel Faber (overleden)
   Jacob Luitjens (woont in Friesland)
   Siert Bruins (zit in een Duitse gevangenis)

Groot Duitsland

Hitler streefde naar overheersing van de wereld maar wist dat een totale controle onmogelijk was. Europa onder zijn bewind brengen was zijn directe doel toen hij de oorlog begon maar daarvoor al had hij landen ingeljfd. Direct daarna begon hij met de bezetting van onder andere de Benelux.
Spanje speelde een bedenkelijke rol. Franco was er aan de macht en was eveneens een onderdrukker. Hitler had een hekel aan hem omdat Franco geen echte bondgenoot wilde worden en de bergen een inval in Spanje in de weg stonden.

Ingelijfd door Duitsland werden:
Oostenrijk, Polen en Tsjechië
Bezet werden:
Albanië, België, Denemarken, Frankrijk (zie ook bij bondgenoten), Griekenland, Joegoslavië (gedeeltelijk) Nederland, Noorwegen, Rusland (gedeeltelijk)
Bondgenoten:
Bulgarije, Finland, Frankrijk (het zuiden), Hongarije, Italië, Kroatië, Roemenië, Rusland (todat ze zelf werden aangevallen door Hitler), Slowakije
Neutraal waren:
Portugal, Spanje, Turkije, Zweden, Zwitserland

Hoewel Roemenië zich vrijwillig aansloot bij de nazi's leverde dat het land niet veel op, naar schatting 800.000 Roemenen (ruim de helft waren Joden en zigeuners) werden door de Duitsers vermoord. Het enige land waar geen slachtoffers vielen was Zweden.

Vijf jaar oorlog, of zes?

Begin, iets eerder dan gedacht
De oorlog begint niet overal in 1940, de Duitsers vallen op 10 mei ons land binnen maar een half jaar eerder zet Adolf Hitler de eerste stap naar wat voor hem de totale overheersing van Europa had moeten worden.
...aanleiding Tweede Wereldoorlog...

Einde, iets later dan gedacht
Pas toen de Japanners na twee atoombommen capituleerden voor de Amerikanen kwam er een formeel einde aan de Tweede Wereldoorlog. Zo duurder de oorlog exact zes jaar.

Never ending story
De oorlog houdt veel mensen bezig en de verschrikkingen kunnen niet voldoende voor het voetlicht worden gebracht zodat ook de jeugd weet wat een oorlog aanricht.
Ik sta open voor je bijdragen. dat kan wat mij betreft van alles zijn.

De Eerste Wereldoorlog, opmaat tot latere crises
In Nederland zijn we haast vergeten dat er minder dan een eeuw geleden ook een oorlog woedde waar de Duitsers ook de agressor waren. Hierdoor kent de WOII een lange voorgeschiedenis want door de nasleep van WOI ontstond er een economische crisis wat de voedingsbodem werd voor WOII.
Nederland hield zich tijdens de oorlog van 1914 - 1918 afzijdig door zich neutraal op te stellen, dat werkte maar pogingen dat ook in de oorlog van 1940 tot en met 1945 te doen mislukten want de Duitsers liepen alsnog over Nederland heen, binnen vijf dagen capituleerde Nederland.

Tijdens en na de door Duitsland verloren Eerste Wereldoorlog werd in feite dus de voedingsbodem gelegd voor de latere Duitse oorlogszucht. Het land bukte zwaar onder de herstelbetalingen die Duitsland na de Eerste oorlog opgelegd kreeg.
Al in 1932 had de wereld kunnen weten wat Hitler vam plan was maar het keek toe. Zelfs toen hij de macht greep in Polen (1 september 1939) dacht de rest van de wereld dat dit met een sisser zou aflopen.

Bergen Belsen

Opkomend fascisme

In Italië (Mussolini) en Spanje (Franco) bloeide het nationaal-socialisme op, de wortel van het nationaal denken was de onvrede over de economische malaise waarin deze twee landen verkeerden.
De NSB kreeg in Nederland een poot aan de grond naar voorbeeld van de Duitse NSDAP van Adolf Hitler die Europa wilde ontdoen van de Joden. Maar ook zwarten, zigeuners, gehandicapten en homoseksuelen moesten het ontgelden. De NSB durfde zo ver nog niet te gaan maar voor de rest leek deze beweging onder aanvoering van Anton Mussert als twee druppels water op de NSDAP die direct na de Eerste Wereldoorlog was opgericht (1919.)

In 1932 komt Hitler aan de macht, dat zal hij blijven tot aan zijn dood in 1945 zijn Berlijnse bunker.

Japan mengt zich in de strijd
Als Japan in de winter van 1941 Pearl Harbor aanvalt en veel schepen en vliegtuigen van de Amerikanen vernietigd kunnen de Verenigde Staten niet langer aan de kant blijven staan. Omdat Pearl Harbor bondgenoot Engeland zij aan zij vecht met de VS krijgt de oorlog een mondiaal karakter. Zij
verklaren Japan de oorlog waarop Hitler de Amerikaken uitdaagt door ze op zijn beurt de oorlog te verklaren.
Een nieuwe misrekening, na het eerdere dabacle in Rusland.

Joden zijn de klos
Met name het Joodse volk ervaart de gevolgen van het niet tijdig indammen van het opkomend nationaal-socialisme in Duitsland. In alle bezette gebieden vinden er razzia's plaats op Joodse inwoners.
Zes miljoen Joden zouden de oorlog niet overleven.

Mijn blik

In 1920 wist iedereen wat Hitler van plan was. Stelselmatig probeerde hij van de Joden af te komen. Er zijn momenten geweest waarop hij landen als Engeland en Frankrijk vroeg Joden op te nemen. Niemand Concentratiekamp Auschwitz had interesse.
Door de eeuwen heen zijn Joden bestempeld als tweederangs burgers. Waarom? Ook in de oorlog zouden Joden zich als weerlozen en dus gedwee de gaskamers in hebben laten voeren. Waar zit hem de kern van de eeuwenlange aversie tegen Joden?

Toen de Paus de eerste berichten van massa-slachtingen onder, voornamelijk, Joden, niet wilde veroordelen en geen een land Joden op wilde nemen wist Hitler genoeg, 'weg ermee, niet goedschiks, dan maar kwaadschiks'. Het eerste concentratiekamp waavan iedereen in de wereld wist welke verschrikkingen er plaats vonden heette Dachau, het werd gebouwd direct nadat Hitler de verkiezingen had gewonnen. In 1933!
Er werden homo's, gehandicapten, zigeuners, politieke tegenstanders en Joden in opgesloten. De wereld keek toe.

De vernietigingskampen bestonden nog niet in 1939 toen Duitsland Oostenrijk en Tjechoslowakije al had ingelijfd en daar in dat jaar Polen aan toe voegde. Maar Hitler moest wel van de Joden en andere 'untermenschen' af en wel zo snel mogelijk.
Er werden doodseskaders gevormd, de zogenaamde 'einsatzgruppen'. Die kwamen achter de militairen aan, als een stad ontdaan was van zijn militaire weerstand deden de doodseskaders de rest. Door hen zijn minstens een miljoen mensen aan hun einde gekomen.

Massa-slachtingen na roof, geweld en verkrachting
Ze verzamelden grote groepen burgers aan de rand van een dorp of stad, iedereen moest zich uitkleden. Jonge meisjes werden eruit gehaald en voor de ogen van hun familie urenlang verkracht. Vervolgens mochten ze weer terug naar hun familie waarop ze allemaal werden doodgeschoten.
De moeite het massagraf dicht te gooien werd niet genomen. Niet iedereen was direct dood, velen stierven de verstikkingsdood door de enorme massa mensen die op hen terecht kwam. De enkeling die dit wist te overleven liet zijn of haar verhaal later optekenen door het Simon Wiesenthal Centrum.

Zelf betalen voor je treinkaartje richting de hel
De Joden kregen te maken met mensen uit hun nabijheid die naar werkkampen gingen, zo dachten ze. Ze kregen dikwijls een rertourticket wat ze dan zelf moesten betalen. Eenmaal aangekomen, in bijvoorbeeld Auschwitz, stond er een boerenkapel voor ze te spelen, ze kregen een warm onthaal.
De sfeer was goed, in het deel waar ze werden opgevangen althans. De volgende dag bleek de werkelijkheid. Ze moesten al hun bezittingen en kleding afgeven, want ze moesten douchen, zo werd hen verteld. Aan de voorkant erin, de deur ging op slot en het gas kwam uit de sproeiers in plaats van water. Aan de achterkant schepte een bulldozer de lijken eruit, zo de ovens in. Bewijs weg.
Hoe konden de Joden in de arme wijken van grote steden weten wat zich afspeelde in de kampen.

Gaandeweg drong het besef in Europa door dat er zich verschikkelijke dingen afspeelden in de vernietigingskampen, teveel mensen werden weggevoerd, te weinigen kwamen terug. Er kwamen verschillende Ghetto in Warschau oproepen de ovens en gaskamers te bombarderen.
Rondom de kampen stonden filialen van grote Duitse bedrijven. Daar moest je werken totdat je erbij neerviel, dan verdween je alsnog de gaskamer en daarna de oven in. Veel van deze dependances zijn wel door de geallieerden gebombardeerd, maar nooit is er ook maar één gaskamer vernietigd, terwijl er vaak maar honderd meter tussen het werkterrein en het vernietingskamp zat.

Anne Frank was Joods en Duits. Zij ontvluchtte nazi-Duitsland. Uiteindelijk stierf zij in een Duits kamp, vlak voordat de oorlog eindigde. Anne was geen lief meisje, naar verluidt had haar zus Margot veel meer respect voor de mensen om zich heen, waaronder hun moeder.
Maar Anne kwam voor zichzelf op, schreef dingen van haar af, kon niets navertellen in woord maar wel in geschrift. Een typisch voorbeeld van de overlevering dat Joden er maar slecht vanaf komen, door de eeuwen heen. Het beeld van Anne is ietwat romantisch, de scherpe kantjes zijn er vanaf gehaald. Maar in essentie staat zij model voor hoe het Joden altijd vergaan is.

Vrouwen en kinderen gescheiden van de mannen

Kamp Westerbork

De Dokwerker bracht een bezoek aan doorvoerkamp Westerbork in Drente.
Westerbork Klik op de foto rechts voor een impressie.

Nieuws
De Dokwerker brengt zo nu en dan een opmerkelijk bericht. Het gaat te ver om alles wat over de Tweede Wereldoorlog vertelt wordt naar aanleiding van nieuwe ontdekkingen, op deze site te plaatsen. Het gaat mij voornamelijk om bijzondere verhalen.

...lees hier verder...

Bezettingstijd

Ben Verzet:

Je kunt per mail contact met mij opnemen als je een vraag hebt of een bijdrage wilt leveren.
Artikelen, foto's, noem maar op, kun je naar mijn postbus sturen.
De Dokwerker is tevens via Twitter te volgen.
Ben Verzet           Volg de Dokwerker op Twitter           Email De Dokwerker (Ben Verzet)
Amsterdamse oorlogsjaren