De Dokwerker

Waarom vielen de Duitsers Nederland binnen?

In de Eerste Wereldoorlog was Nederland neutraal, het hield zich afzijdig van de oorlog die de Duitsers in Europa ontketend hadden. In de Tweede Wereldoorlog dacht Nederland dezelfde weg te kunnen bewandelen maar dat was een illusie. De Duitsers vielen op 10 mei Nederland binnen en bombardeerden Rotterdam waarna Generaal Winkelman de pijp aan Maarten gaf.

De Duitsers stelden dat Nederland een geheim verbond had gesloten met de Engelsen. Die zouden via Nederland de aanval willen openen. Nederland viel dus op 14 mei door het bombardement op Rotterdam, de Regering en het Koningshuis vluchtten op 13 mei het land uit.

Begin, iets eerder dan gedacht
De oorlog begint niet overal in 1940, de Duitsers vallen op 10 mei ons land binnen maar een half jaar eerder zet Adolf Hitler de eerste stap naar wat voor hem de totale overheersing van Europa had moeten worden.

Einde, iets later dan gedacht
Pas toen de Japanners na twee kernbommen capituleerden voor de Amerikanen kwam er een formeel einde aan de Tweede Wereldoorlog. Zo duurder de oorlog exact zes jaar.

Never ending story
De oorlog houdt veel mensen bezig en de verschrikkingen kunnen niet voldoende voor het voetlicht worden gebracht zodat ook de jeugd weet wat een oorlog aanricht.
Ik sta open voor je bijdragen. dat kan en mag van alles zijn.

De Eerste Wereldoorlog, opmaat tot latere crises
In Nederland zijn we haast vergeten dat er minder dan een eeuw geleden ook een oorlog woedde waar de Duitsers ook de agressor waren. Hierdoor kent de WOII een lange voorgeschiedenis want door de nasleep van WOI ontstond er een economische crisis wat de voedingsbodem werd voor WOII.
Nederland hield zich tijdens de oorlog van 1914 - 1918 afzijdig door zich neutraal op te stellen, dat werkte maar pogingen dat ook in de oorlog van 1940 tot en met 1945 te doen mislukten want de Duitsers liepen alsnog over Nederland heen, binnen vijf dagen capituleerde Nederland.

Tijdens en na de door Duitsland verloren Eerste Wereldoorlog werd in feite dus de voedingsbodem gelegd voor de latere Duitse oorlogszucht. Het land bukte zwaar onder de herstelbetalingen die Duitsland na de Eerste oorlog opgelegd kreeg.
Al in 1932 had de wereld kunnen weten wat Hitler vam plan was maar het keek toe. Zelfs toen hij de macht greep in Polen (1 september 1939) dacht de rest van de wereld dat dit met een sisser zou aflopen.

Opkomend fascisme

In Italië (Mussolini) en Spanje (Franco) bloeide het nationaal-socialisme op, de wortel van het nationaal denken was de onvrede over de economische malaise waarin deze twee landen verkeerden.
De NSB kreeg in Nederland een poot aan de grond naar voorbeeld van de Duitse NSDAP van Adolf Hitler die Europa wilde ontdoen van de Joden. Maar ook zwarten, zigeuners, gehandicapten en homoseksuelen moesten het ontgelden. De NSB durfde zo ver nog niet te gaan maar voor de rest leek deze beweging onder aanvoering van Anton Mussert als twee druppels water op de NSDAP die direct na de Eerste Wereldoorlog was opgericht (1919.)

In 1932 komt Hitler aan de macht, dat zal hij blijven tot aan zijn dood in 1945 zijn Berlijnse bunker.

Japan mengt zich in de strijd
Als Japan in de winter van 1941 Pearl Harbor aanvalt en veel schepen en vliegtuigen van de Amerikanen vernietigd kunnen de Verenigde Staten niet langer aan de kant blijven staan. Omdat bondgenoot Engeland zij aan zij vecht met de VS krijgt de oorlog een mondiaal karakter. Zij
verklaren Japan de oorlog waarop Hitler de Amerikaken uitdaagt door ze op zijn beurt de oorlog te verklaren.
Een nieuwe misrekening, na het eerdere dabacle in Rusland.

Joden zijn de klos
Met name het Joodse volk ervaart de gevolgen van het niet tijdig indammen van het opkomend nationaal-socialisme in Duitsland. In alle bezette gebieden vinden er razzia's plaats op Joodse inwoners.
Zes miljoen Joden zouden de oorlog niet overleven.

Wie verraadde Anne Frank?

Iets wat mij bezighoud is wie Anne en de zeven andere onderduikers verraadde. Was het een nachtwaker, een schoonmaakster of toch de dief die werkte voor Otto Frank? Klopt het dat er een vrouw gebeld heeft naar de SD en zo ja, wist Otto hier van en waarom hield hij dan zijn mond?
Ik heb tien verdachten op het oog, althans, dat leid ik af uit wat ik gelezen en gehoord heb. Bijvoorbeeld Miep Gies noem ik ook maar die valt honderd procent zeker af. Voor enkele anderen is die stelligheid niet bij mij aanwezig.
LEES HIER VERDER

Mijn blik

In 1920 wist iedereen wat Hitler van plan was. Stelselmatig probeerde hij van de Joden af te komen. Er zijn momenten geweest waarop hij landen als Engeland en Frankrijk vroeg Joden op te nemen. Niemand had interesse.
Door de eeuwen heen zijn Joden bestempeld als tweederangs burgers. Waarom? Ook in de oorlog zouden Joden zich als weerlozen en dus gedwee de gaskamers in hebben laten voeren. Waar zit hem de kern van de eeuwenlange aversie tegen Joden?

Toen de Paus de eerste berichten van massa-slachtingen onder, voornamelijk, Joden, niet wilde veroordelen en geen een land Joden op wilde nemen wist Hitler genoeg, 'weg ermee, niet goedschiks, dan maar kwaadschiks'. Het eerste concentratiekamp waavan iedereen in de wereld wist welke verschrikkingen er plaats vonden heette Dachau, het werd gebouwd direct nadat Hitler de verkiezingen had gewonnen. In 1933!
Er werden homo's, gehandicapten, zigeuners, politieke tegenstanders en Joden in opgesloten. De wereld keek toe.

De vernietigingskampen bestonden nog niet in 1939 toen Duitsland Oostenrijk en Tjechoslowakije al had ingelijfd en daar in dat jaar Polen aan toe voegde. Maar Hitler moest wel van de Joden en andere 'untermenschen' af en wel zo snel mogelijk.
Er werden doodseskaders gevormd, de zogenaamde 'einsatzgruppen'. Die kwamen achter de militairen aan, als een stad ontdaan was van zijn militaire weerstand deden de doodseskaders de rest. Door hen zijn minstens een miljoen mensen aan hun einde gekomen.

Massa-slachtingen na roof, geweld en verkrachting
Ze verzamelden grote groepen burgers aan de rand van een dorp of stad, iedereen moest zich uitkleden. Jonge meisjes werden eruit gehaald en voor de ogen van hun familie urenlang verkracht. Vervolgens mochten ze weer terug naar hun familie waarop ze allemaal werden doodgeschoten.
De moeite het massagraf dicht te gooien werd niet genomen. Niet iedereen was direct dood, velen stierven de verstikkingsdood door de enorme massa mensen die op hen terecht kwam. De enkeling die dit wist te overleven liet zijn of haar verhaal later optekenen door het Simon Wiesenthal Centrum.

Zelf betalen voor je treinkaartje richting de hel
De Joden kregen te maken met mensen uit hun nabijheid die naar werkkampen gingen, zo dachten ze. Ze kregen dikwijls een rertourticket wat ze dan zelf moesten betalen. Eenmaal aangekomen, in bijvoorbeeld Auschwitz, stond er een boerenkapel voor ze te spelen, ze kregen een warm onthaal.
De sfeer was goed, in het deel waar ze werden opgevangen althans. De volgende dag bleek de werkelijkheid. Ze moesten al hun bezittingen en kleding afgeven, want ze moesten douchen, zo werd hen verteld. Aan de voorkant erin, de deur ging op slot en het gas kwam uit de sproeiers in plaats van water. Aan de achterkant schepte een bulldozer de lijken eruit, zo de ovens in. Bewijs weg.
Hoe konden de Joden in de arme wijken van grote steden weten wat zich afspeelde in de kampen.

Gaandeweg drong het besef in Europa door dat er zich verschikkelijke dingen afspeelden in de vernietigingskampen, teveel mensen werden weggevoerd, te weinigen kwamen terug. Er kwamen verschillende oproepen de ovens en gaskamers te bombarderen.
Rondom de kampen stonden filialen van grote Duitse bedrijven. Daar moest je werken totdat je erbij neerviel, dan verdween je alsnog de gaskamer en daarna de oven in. Veel van deze dependances zijn wel door de geallieerden gebombardeerd, maar nooit is er ook maar één gaskamer vernietigd, terwijl er vaak maar honderd meter tussen het werkterrein en het vernietingskamp zat.

Anne Frank was Joods en Duits. Zij ontvluchtte nazi-Duitsland. Uiteindelijk stierf zij in een Duits kamp, vlak voordat de oorlog eindigde. Anne was geen lief meisje, naar verluidt had haar zus Margot veel meer respect voor de mensen om zich heen, waaronder hun moeder.
Maar Anne kwam voor zichzelf op, schreef dingen van haar af, kon niets navertellen in woord maar wel in geschrift. Een typisch voorbeeld van de overlevering dat Joden er maar slecht vanaf komen, door de eeuwen heen. Het beeld van Anne is ietwat romantisch, de scherpe kantjes zijn er vanaf gehaald. Maar in essentie staat zij model voor hoe het Joden altijd vergaan is.

Indringende foto's van Charles Breijer

Het Geheugen van Nederland toont ons gedigitaliseerd cultureel erfgoed. Op deze website (www.geheugenvannederland.nl) zijn veel teksten, beelden en geluiden te vinden. De site heeft ook een educatief gedeelte voor docenten en leerlingen.

Charles Breijer begon in Amsterdam in 1937 als fotograaf bij De Arbeiderspers. Tijdens de oorlog was hij lid van de zeer omstreden Kultuurkamer maar werkte ondertussen wel voor het verzet. Kenmerkend voor zijn foto's is dat het dagelijks leven er vanaf spat. Uniek zijn zijn foto's waarop de afsluiting van Joodse straten te zien is.

Klik op onderstaande fotoreeks om direct de foto's van Breijer te bekijken.