De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

Statenloos en spoorloos

Als hij nog leeft gaat Jacob Luitjens richting de 100. De 'schrik van Roden' deed mee aan huiszoekingen en stond bekend om zijn hardhandige optreden. Na de oorlog werd hij tot levenslang veroordeeld, maar ontsnapte voordat hij werd ingesloten.

Hij woonde lang in vrijheid in Canada totdat hij werd opgespoord. Pas in 1992 leidde dit ertoe dat hij zijn Canadese paspoort moest inleveren waarop hij aan Nederland werd uitgeleverd.
Hij kreeg een nieuw proces hoewel hij al veroordeeld was tot levenslang en werd toen tot zes jaar veroordeeld, hij zat daarvan nog geen vier jaar in de gevangenis. Na zijn vrijlating kon hij formeel niet meer terug naar Canada. Waar hij op dit moment is en of hij nog in leven is is niet bekend. Men vermoed dat hij op de een of andere manier toch naar Noord-Amerika heeft kunnen reizen. Verderop meer hierover.

Nederlands paspoort

Luitjens is nooit tot ongewenst vreemdeling verklaart in Canada, sterker nog, hij is daar getrouwd en niets stond hem in de weg zich na zijn detentie te herenigen met zijn echtgenote. Immers, hij heeft in Canada de wet niet overtreden en is formeel ook geen Canadees meer. Het enige dat hij nodig heeft is een paspoort om te reizen.

Nadat zijn gevangenisstraf erop zat talmde de Nederlandse overheid lang. Men wilde hem wel een paspoort geven maar dan moest hij wel vertrekken. Maar wat komt er eerst? Het paspoort of de toezegging van een ex-gevangene dat hij het land verlaat? Luitjens wilde wel, zijn bestaan lag niet in Nederland, dus ook zijn oude dag niet.

De Nederlandse en Canadese regering moesten het over één ding eens worden, Luitjens had zijn straf uitgezeten dus moest hij kunnen gaan en staan waar hij wilde. Luitjens op zijn beurt moest meewerken, zelf wilde hij niets liever dan dat. Voor zijn detentie in Nederland had hij al te kennen gegeven na zijn gevangenschap zo snel als mogelijk terug te zullen keren naar Canada, linksom of rechtsom.
Nadien is nooit meer iets van hem vernomen, maar dus ook van de Nederlandse en Canadese autoriteiten niet.

We kunnen er dus van uitgaan dat Jacob Luitjens zijn laatste dagen slijt (of sleet) in Canada.

Vanwaar toch de vervolgingen

Er was commotie in Canada omdat er steeds meer ex-nazi's opdoken, journalisten speurden dag en nacht naar gevluchtte oorlogsmisdadigers en niet zelden bleken die zich in Canada op te houden, net als Luitjens. Maar de veroordeling in Nederland, vlak na de oorlog, was geen vergrijp waarvoor je door de Canadese justitie kon worden opgepakt, laat staan uitgewezen. Maar met Luitjens zat men behoorlijk in de maag dus werd zijn doopceel gelicht.
Het enige dat tegen hem kon worden ingebracht was dat hij bij zijn immigratie niet de volledige waarheid over zijn verleden had verteld. In november 1992 werd hij aangehouden, zijn paspoort werd ingetrokken en op het vliegtuig richting Schiphol gezet.

De directe aanleiding tot zijn aanhouding was dus in feite het verzwijgen van gegevens bij zijn aanvraag. Maar de Canadezen wisten toch al lang wie zij in huis hadden? Luitjens was veroordeeld en stond op een internationale opsporingslijst. Er was weinig voor nodig geweest hem eerder op te pakken en uit te leveren.

We zien hierin een tendens, de Canadezen waren niet happig om oorlogsmisdadigers uit te leveren en toen ze niet anders konden verzonnen ze een wet die in de praktijk niet werkte.

Jacob Luitjens heeft Joden en verzetsmensen opgepakt waarbij tenminste twee doden zijn gevallen. Bij verstek werd hij tot levenslang veroordeeld Na de oorlog verbleef hij zestien maanden in verschillende Duitse vluchtelingenkampen onder valse namen. In 1961 bleek hij in Paraquat te zitten waar hij een aanvraag deed om naar Canada te mogen emigreren.
Hij verklaarde niets met de verschrikkingen te maken te hebben die door de Duitsers waren aangericht maar juist slachtoffer te zijn. Over de jaren dat hij in Duitsland had gewoond zweeg hij. Maar ook over zijn verblijf tijdens de oorlog in Nederland zei hij niets omdat dan mogelijk zijn veroordeling aan het licht was gekomen.

Toen dit alsnog uitkwam besloot de Canadese regering een juridische procedure op te starten tegen Jacob Luitjens, dit was begin 1988. Luitjens verloor zijn staatsburgerschap en moest vertrekken. Dat moment was eind 1992. De Canadezen hadden bijna vijf jaar nodig om Luitjes het land uit te zetten terwijl in 1988 dus al vast stond dat hij een in Nederland veroordeelde oorlogsmisdadiger was en dat hij gelogen had bij zijn aanvraag om Canada in te mogen.

Weinig animo in Nederland

Ons land was in wederopbouw en er was geen aandacht voor de nasleep avn de oorlog. Het zou ook te diepe wonden trekken bij de nabestaanden en overlevenden. Men vond het wel best zo. Maar toch kwam er een moment waarop Luitjens' aanwezigheid in Canada niet langer houdbaar was. En dat heeft hij vooral te danken aan zijn eigen familie.

In detail ga ik niet, het is niet mijn bedoeling om mensen te beschadigen. In grote lijnen komt het er op neer dat een familielid van Nederland vrij Jacob zich in de pers en later zelfs op televisie steeds vaker afzette tegen het vervolgen van oorlogsmisdadigers. Niet dat de daden goed werden gepraat maar meer onder het mom van 'hebben de nabestaanden er niet meer last van dan wanneer de daders ongemoeid worden gelaten'?
Een oprechte gedachtengang misschien, begrijpelijk zelfs tot op zekere hoogte. Maar was het ook niet opportuniteit die mensen in de oorlog maakten tot wat zij waren? Kwam het incasseren van 'kopgeld' velen niet goed uit tijdens de barre hongerwinter van 1944?

Zo heeft iedereen zijn verhaal. Alleen hebben nabestaanden er een litteken aan overgehouden waarvan alleen zij kunnen aangeven of tijd die zal helen. Kinderen van gevluchtte oorlogsmisdadigers hebben niet het recht om te oordelen omdat hun ouders in vrijheid oud konden worden ten koste van anderen.
Het uit de school klappen door dit familielid van Luitjens werd door andere familieleden ook niet gewaardeerd, het ware beter geweest er maar niet meer over te praten. Dit dilemma werd ook een blok aan het been van dit familielid die inzag dat er niets bereikt werd, behalve dan dat er wrevel in de eigen familie ontstond. Want zeker is het niet, maar wel aannemelijk dat het juist dit in de openbaarheid treden was dat de aandacht op Jacob Luitjens werd gevestigd.

UPDATE 2013 en 2016

De man is terecht opgepakt en zat terecht een straf uit. Of die lang genoeg is geweest is niet aan hem, aan mij of aan familieleden. Dat is aan hen die tot op de dag van vandaag de diepe wonden meedragen van wat mensen als Jacob Luitjens hebben aangericht. Het is mijn overtuiging dat Jacob Luitjens zijn laatste dagen aan het slijten is in het vredige Friesland. Ik kreeg daar in 2013 zeer betrouwbare informatie over. Naderhand (2016) is er bij mij navraag over Luitjens gedaan, ik zie het als een gesloten boek en werk dan ook niet mee aan het verstrekken van zijn adres of andere gegevens.

Meer over de houding van de Canadezen jegens oorlogsmisdadigers lees je HIER.

Andere gevluchtte Nederlandse oorlogsmisdadigers

   Siert Bruins (Duitsland)

   Klaas Carel Faber (Duitsland)

   Heinrich Boere (Duitsland)


OVERIGE VOORTVLUCHTIGE OORLOGSMISDADIGERS

Ben Verzet:

De Dokwerker is tevens via Facebook en Twitter te volgen. Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Ben Mokums Verzet op Facebook           Email De Dokwerker (Ben Verzet)           Volg de Dokwerker op Twitter

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Raoul wallenberg Pieter gerbrandy U-boot SHOAH documentaire Base Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Oorlogswinter Hell and back Waalsdorpervlakte Hollandsche schouwburg Joden in de wereld Unter bauern Hermans hetbehoudenhuis Staatsgreep Schietpartij 7mei amstelveenseweg Zwaar water Hendrik koot Joseph kolkman Joep henneboel Beethovenstraat Stadhoudersbrief Boksschool olympia Fusilladeplaats weteringcircuit Reve de avonden Muziekroof Hitler leeft Wo2 pamfletten Marnixstraat Oskar schindler Anton de kom Onbekendegracht Valkyrie Plaquette hb Gedenkplaat bloemgracht82 Silbertanne Arbeitseinsatz Titus brandsma Nieuwezijds voorburgwal Vichy Jaap van velzen Anne frank Dries riphagen Boys from brazil Het verzet Fotos kamp westerbork Hongerwinter Belastingen Mauthausen Russenoorlog Herdenkingen Gebouw de bazel Vaticaan Pieter menten Oproep02 Verlies nederlanderschap Asterdorp Eduard veterman Politie amsterdam Bontroof Het parool Bart de kok Oproep Oproep07 Huis annefrank merwedeplein Drie van breda As onderwijzerhof C en a Theresienstadt Diaspora Hermans damokles Termen tweede wereldoorlog Wally van hall Eva tas Willem sassen The pianist Erebegraafplaats Bloeme evers-emden Berchtesgaden Ingezonden Westerweelgroep Atoombommen japan Index Verzetsherdenkingskruis Reglement vva Zwartboek Nu of nooit Son of saul Sonny boy Mein kampf Piet meerburg Canada vrijstaat voor nazis Oorlogshelden Soldaat van oranje Demjanjuk Amsterdammers Het grote gebod Schietpartij dedam Kurt becher Pers tweede wereldoorlog Eagle landed Davidster Straatnamen tijdens wo2 Jo spier Elfstedentocht Dachau Bevrijdingslinde Wilhelmus Oorlogsschade Jordaan oproer Geroofde meubels Schaduw overwinning Nederlandsindie Bridge kwai Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Aow oud gedienden Majoor bosshardt Als twee druppels water Kopgeld Stalag17 Wo2 onderscheiding aanvragen Jan koopmans Ss nebenstelle Kolven Wo2 schande Nazis zuid-amerika Lindemans kingkong Huizenroof Horst schumann Hans hirschfeld Amsterdam wo2 Kellys heroes Gaarkeukens Bergen-belsen Adolf hitler Oorlogsverhaal johan2 Onderduikers Buchenwald hek zandvoort Theo dobbe Wiedergutmachung Nieuws archief 01 Verzetskruis Journalist venema Oproep04 Wo2 stakingen Nieuws archief 02 Fusillaties rozenoord Hs~nieuws Jeane zwinkels Herman elteschool Mengele Tatoeage auschwitz Kamp vught Dagboek vervolg Kunstroof Bevrijdingsdag Joodse spelling Nieuws archief 04 Oproep01 Fosforbommen Februaristaking herdenking 2016 Noodgeld Terdoodveroordeeld Klaas faber Documentaire dedokwerker Prins bernhard Barneveld groep Brug te ver Annefrankstraat Tijdlijn tweede wereldoorlog Rosenstrasse Artis Zwarte front Karel walet Hannie schaft Sink the bismarck Oorlogsverhaal leo Hendrik zeeman De overval Jodenmanussie Walter suskind Duitse grond werd nederlands Les heritiers Kamp prins bernhard Kinderen wo2 Anne frank boom Miep oranje Getto Slobodan mitric Saint soldiers Groep 2000 Boeren Alwyn collinson Jacques van tol Defiance Ans van dijk Auschwitz Meisje met rode haar Oorlogsverhaal frans Klokkenroof Tante truus Negationisme Nieuws archief 07 Fokker bombardementen Harry verheij Das boot Jaap kaas Bert vromen Oproep06 Oorlogsdoden Guns navarone Oranjevrijbuiters Adressen Duits verzet Westerbork Katyn Japanse schindler Kamptaal Aanslagen op hitler Piet nak Ben strik Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Kamp amersfoort Siert bruins Toneelstuk anne Ravensbruck Fotos Albert speer Jodenhoek wandeling03 Hitlers eigenaardigheden Johan van hulst Hans teengs gerritsen Hs~oranjevrijbuiters Ajax Nsb Eerste film tweede wereldoorlog Kipp 1948 later Heinrich boere Odessa Inval familie frank Joodse huizen Hitlers laatste dag Medisch contact Great escape Holocaust museum Oproep03 Aanslag bevolkingsregister Matzes Bet van beeren Adolf van nol Schwabmunchen Jodenhoek wandeling01 Fiets inleveren wo2 Homos en nazis Tora De ijssalon Contact Verzetsmuseum amsterdam Portugese synagoge Bloemgracht82 Gustav weler De bezem Lippmann rosenthal Come and see Carlton hotel Joodse invalide Scarlet black Cross of iron Oorlogsmuseum Hanns rauter Treblinka Mokums Jodenhoek wandeling04 Nieuws Vernietigingskamp Roma sinti Nazis 1945-1948 Shalom Ggz Unbroken Pastorale Bommenkaart amsterdam Walter suskind film Radio oranje Ovenbouwers Ontjoden Ns Nieuws archief 05 Werkstuk Columns tweede wereldoorlog Oskar groning Foute bedrijven Bariloche Marinus jansen Tina strobos Jodentram Amsterdamse bos Ben verzet Oorlogsfilms Patton Illegale parool Tijdlijn adolf hitler Auschwitz herdenking Meer kampen wo2 Bom kinkerbuurt Hoofdrolspelers wo2 Oorlogsverhaal johan Nederlandsche unie Schindlers list Burgemeester amsterdam wo2 Abraham puls Der untergang Saving private ryan Schietpartij cs amsterdam Dagboek anne frank Ss vrouwen Sobibor Concentratiekampen Operation amsterdam Joodse raad Indische kwestie Grebbeberg Pater bleijs Rede wilhelmina 291943 Dirty dozen Nieuws archief 03 Johan heesters Jacob luijtjens Wo2 overpijnzing Reguliersgracht Mussert Rudolf hess Zwarte soldaten D-day Videos Oproep05 Boy striped Aha Anne frank verraden Tatra t87 Raffle Interneringskampen amsterdam Martin bormann Longest day Gerrit van der veen Bombardementen amsterdam Aanleiding tweede wereldoorlog Hitler Velser affaire Cs-6 Hans calmeyer Subkampen Jodenhoek wandeling02 Oorlogsverhalen George patton Bombardement rotterdam Pp groep Februaristaking Miep gies Dossiers openbaar 2021 Ko stevense Auschwitz charlatan Plein 40-45 Jerrycan De dokwerker Kampen wo2 Nederlands indie Niod Jodenjacht Joodse synagoge Dodenherdenking Fout omstreden Karel bonnekamp Schietpartij marnixstraat Verzetsmonument Pontonbrug Walt disney Aanklacht wo2 Joop wolff Muhlberg Karl lueger Lodewijk ernst visser Riphagen Bob scholte Mirjam ohringer Jodenkwartier Amsterdamse verzetshelden Inglourious basterds Paul de groot Schaduwkade Klokkenluider Hortusplantsoen Jonkheer roel Nieuws archief 06 Rode kruis Generaal winkelman Zwitserland Philip mechanicus Efraim zuroff De aanslag harry mulisch Yad vashem Staalstraat Disclaimer Nieuws archief 08 Lou jansen Rolls royce Tonny van renterghem